Full transcript
0:00biri çıxır bayaşirazı estrada alətləri
0:03ilə bayaşirazı oxuyur. Nə qədər adamı
0:06ikrah yaradır?
0:07>> Öz belə deyək o musiqi istedadı ilə
0:11dinləyicilərə çatdırarmış ki, yəni burda
0:13vəqf olmazdı. Amma məcbur olub vəqf
0:15etmişəm. Siz ardın izləyin.
0:18>> Sən Mustafa İsmayıl özü muğamları yeddi
0:20yox, 18 bilir.
0:23>> Azərbaycanda elə kəndlər var ki, orda
0:26mən Quran oxumuşam, balaca bir uşaq
0:29deyib ki, filan muğamı oxudun, filan
0:30muğamı oxudun, filan muğamı oxudun. Elə
0:33surələr var ki, onların heç birini demək
0:35olar ki, məclisi tilavəti yoxdur. Çox
0:37maraqlı məsələdir. İnsan bir qaran,
0:41Quran oxuyanda Allaha o qədər bağlı
0:43olmalıdır ki, o hansı nəğməni oxuyacaq,
0:46onun ağzından hansı avaz süzüləcək, o
0:49özü də ona heç dalınca olmamalıdır.
1:14Salam əziz və dəyərli izləyicilərimiz.
1:16Hər birinizi Quran ətri verilişində xoş
1:18gördük. Mən ustadları da salamlayıram.
1:20Əleykümsam. Xoş gəlmisiz. Siz də
1:23salamlaşın əziz izləyicilərimizlə.
1:24>> Allah razı olsun. Biz də öz növbəmizdə
1:26həm sizləri, həm də dəyərli
1:30izləyicilərimizi salamlayıram.
1:31>> Əleykum salam.
1:32>> Bismillahir rəhmanir rəhim. Mən də əziz
1:34izləyicilərimizi salamlayıram. Əziz
1:36ustadlara öz hörmətimi, ehtiramı
1:39bildirib salamımı yetirirəm. Allah
1:41köməyiniz olsun.
1:42>> Allah razı olsun. Bəli, dəyərli
1:43izləyicilərimiz, biz bura qədər
1:47maraqlı məqamlara toxunmuşuq və bəhslər
1:50etmişik. Ümid edirəm ki, bu sizə də
1:53maraqlı olub. Amma gəldik çatdıq Misirdə
1:56olan məktəblər.
1:58Biz bu gün o məktəblərin haqqında
2:00danışacağıq. O qar ki, artıq onlar
2:03məktəb kimi tanınırlar. O qardən biri
2:06şeyx Mustafa İsmayıldır. Şeyx 1905-ci
2:09ildə yanvar ayının 17-si dünyaya gəlir
2:12və 1970
2:158-ci ildə
2:17dünyasını dəyişir. Şeyx 12 yaşında artıq
2:20hafız qullu Quran idi. Onun ustadları
2:23şeyx
2:25Həşiş və şeyx idris adlı ustadları olur
2:29və bu ustadlardan dərs alır. Və qalan
2:33şeyxin həyatı haqqında istərdim ki,
2:35inşallah ustadlardan da bir nəzərə alaq
2:39bildikləri haqqında. Bildiklərini
2:41inşallah bölüşsünlər. Və buyurun.
2:44>> Şeyx Mustafa İsmayıl
2:46Misrin Tənta vilayətində. Bu Tənta
2:49vilayəti
2:51ən çox Quran
2:54tilavəti ilə, Quran əzbərləməsi ilə
2:57məşhur olan bir yer olub. Mən elə biləm
3:00bu elə hal-hazırdakı qarilərdən Təntavi
3:03də yəqin ki, elə oralardan olar ki,
3:05çünki nəsə adına uyğun
3:07>> adına uyğundur. Bəli.
3:09>> Bədvi ki, Bədvi
3:12onun, ilk ustadı Bədvi olub.
3:15>> Böyük şəxsiyyətlər ol.
3:16>> Bəli, böyük şəxsiyyət. Yəni o bunu elə
3:19bil ilk müəllimlərindən olub və təbii
3:20ki, sonralıqcan başqa ustadlardan da
3:23dərs alıb.
3:24Və mərhum Mustafa İsmayı bu dönəmi ki
3:30var, deyirlər ki, bu qiraət aləminin ən
3:33çiçəklənən dövrü olub.
3:35>> Qızıl dövrü.
3:36>> Bəli. Bəli.
3:38Deyir ki, səbəbi nə idi? Neçə səbəbi var
3:41onun qiraətinin o dönəmi ki, ən parlaq
3:46dövrü olub. Səbəbi elə Mustafa İsmayıl
3:48özüdür. Mustafa İsmayıl deyir ki, nə
3:51üçün onun qira daha çox qəlbə yatımlı
3:54idi? Səbəb zehninizdə varsa
3:58siz o meyarlar ki, hədislərlə gətirirdiz
4:03>> ki, Quranı gərək hüzünlü oxuyasan,
4:04Mustafa İsmayı
4:07səsi çox hüzünlü səs olub. Və o hüzünlü
4:09səs təbii ki, dinləyicilərdə daha çox
4:12təsir qoyarmış. Daha çox təsir qoyarmış.
4:16Və
4:18bununla yanaşı təbii ki, bu insan özü
4:21Allah kitabını ki, tilavət eləyərmiş,
4:23onunla yanaşı o Allah kitabının onu
4:26>> təfsiri ilə
4:27>> Bəli. Bəli. Yox, Allah kitabının ona
4:31göstərdiyi əxlaqı da özü nümayiş
4:33elətdirərmiş. Deyir Əhzab surəsini bir
4:36dəfə tilavət eləyəndə elə gözəl şəkildə
4:39tilavət eləyib o dinləyicilər təbii ki,
4:42onu təşviq eləyiblər, alqışlayıblar.
4:44deyir, üzr istəyərək əziz
4:47dinləyicilərdən ki, xahiş eledirəm də,
4:48yəni mən buna layiq deyiləm, bitirmək
4:50istəyirəm. Belə deyir, yerdəkilər o
4:53qədər xahiş eledyiblər ki, yəni biz yəni
4:56sizin istədiyinizin yəni necə istəyirsiz
4:58elə dinləyəcəyik. Amma siz davam eləyin,
5:01çünki tilavətin gözəlliyindən. Amma yəni
5:04adam ona baxır ki, bu insan gör necə
5:06əxlaq sahibi imiş ki, dinləyicilərdən
5:08belə üzr istəyirmiş ki, mənə icazə verin
5:11mən saxlayım. Bu özü bir Quran ədəbini
5:15göstər.
5:15>> Yəni Seyid orda belə bir məsələ var ki,
5:17deyir ki, o qədər cəzab qiraət edərmiş
5:20ki,
5:21dinləyici onun qiraətinin sehrinə
5:23düşürmüş sanki.
5:25>> Yəni dinləyici buraxmır ki, sən tilavəti
5:27davam elədirməlisən.
5:29>> Ən çox tilavət eləyən, Quran tilavət
5:32eləyən qarilərdən olub. Yəni sahadı,
5:34sahad baxımından.
5:35>> Bəli. Mən
5:38Mustafa İsmayılın bu qədər şöhrət
5:41tapmasında
5:43əslində lazım olan sözləri
5:46siz vurğuladınız. Amma bir məsələ də var
5:50sözün əsl mənasında ki, Mustafa
5:52İsmayılın tilavətlərində
5:56həm məna ilə yanaşı o vəq ibtida ki, siz
5:59vurğuladınız harda dayanmaq lazımdır, o
6:01artıq bir növ Qurani-Kərimin mənasına
6:04bağlı bir məsələdir. Ayələrin
6:06tilavətində
6:08belə deyək də, hər bir muğam özünə görə
6:10söz istəyir. Bizim milli muğamlarımızda
6:13belə
6:14>> məsələn elə vəzinlər var ki, şeiriyyatın
6:17elə bir vəzinləri var ki, o vəzində sən
6:20ürəyin istəyən məqamı oxuya bilməzsən.
6:22Ya bayaqşiraz oxuyarsan. Seygah özünə
6:25görə söz istəyər. Çahargah özünə görə
6:27söz istəyər. Mustafa İsmayılın
6:28tilavətləri Qurani Kərimin oxuyacağı ki
6:32yer var onun belə deyək tələb etdiyi
6:36ahəngdə, tələb elədiyi, belə deyək
6:39muğamlar üzərində tilavəti. Bir də
6:42oxuyaraq mənanı çatdırmaq məsələləri ki,
6:45bir neçə Quran ustadlarında bu olub,
6:47biri də ustad meşavidir. İnşallah gələn
6:50verilişlərdə yəqin ki, bu dəyərli
6:52ustadlara da keçid ediləcəkdir. Məsələn,
6:56adi bir sözə
6:59onu qarı oxuyan zaman oxuy
7:05qaydada sadə şəkildə də oxuya bilərsən.
7:08Ola bilər ki, mənanı çatdırmadan belə
7:10bir oxuyasan. Bir də var sual
7:13verirsən
7:18sual formasında da onu cümləni qoymaq və
7:22yaxud əmr fellərində
7:24ayənin hökmünü çatdırmaq kimi. Yəni
7:28Mustafa İsmayılın tilavətlərində qul
7:30kəlmələrinin böyük əksəriyyətində səsin
7:32vurğusu qalxır düşür.
7:35qul
7:38əhəd misal üçün deyirəm bunları ola
7:40bilər avaz olmasın yəni şabidə məsələn
7:43kəllə
7:45vəqflərində daha çox
7:46>> Bəli bələ kəllə bələ
7:49>> yəni o bir növ dinləyicini belə deyək də
7:53tam istədiyini çatdırır
7:56tilavətlərində eyni zamanda musiqinin
8:00özündə yaratdığı ecazlar var keçən
8:02verilişlərdə yadınızda olsa
8:04Demişdik ki, musiqi özü, belə deyək,
8:07ahəng özü cümləni, sözü çatdırmaqdan
8:11ötrü bir gözəl vasitədir. İnsanların
8:13şüuruna, şüuraltı yaddaşına, psixoloji
8:16durumuna, ruhuna ötürməkdən ötrü ən
8:19gözəl vasitələrdən biridir. Orda da
8:21demək olar ki, Mustafa İsmayıl, yəni
8:25elə bir tilavətlər ortaya qoyub ki,
8:28müasirin, bu günkü müasirin də içində
8:31onu hələ də təqlid eləyənlər, hələ də
8:33onu istifadə eləyənlər.
8:34>> Amma musiqidən, belə deyək də, musiqinin
8:37özündən Quranın tilavətində istifadə
8:39eləmək bu baxımdan yəni məqbul
8:43sayılırdı.
8:43>> Bəli. Musiqi belə deyək də,
8:47əgər sırf dünyəvi musiqilərdən danışsaq,
8:49istəyir Quran tilavətlərində, istəyir o
8:52birisi məsələ,
8:52>> dünyəvi deyəndə ki, hacı biz haramları
8:55ki çıxır orda.
8:55>> Heç haramları çıxmayacağıq. Ümumiyyətlə
8:59avaza gələn hər bir musiqidir.
9:01Musiqidən kənarlaşa bilmirik. Yəni
9:03istəsək də musiqi ahəngindən çıxaq. Yəni
9:07mümkün deyil o ahəngdə belə deyək.
9:09Məsələn, bayat muğamının özünə görə həm
9:13o lazımı, lazımsız məclislərdə də oxunuş
9:16tərzi var. Bir də var məsələn mədəni
9:18məclislərdə. Hətta bu günkü elə öz
9:21tədbirlərimizdə belə, dünyəvi
9:24tədbirlərdə belə baxırsan ki, biri çıxır
9:26bayaşirazı estrada alətləri ilə
9:29bayaşirazı oxuyur. Nə qədər adamı ikrah
9:31yaradır. Eyni ilə də Qurani-Kərimdə,
9:34yəni biz musiqidən qaçılmazıq. mümkün
9:37deyil. Musiqidə ağızdan çıxan hər bir
9:39avaz musiqinin bir pərdəsi.
9:41>> Bilirsiz hacı mən nəyi demək istəyirəm?
9:42>> Amma üzr istəyirəm sözümün sözümüzün
9:44cənabı yenə musiqi deyil də. Belə deyək
9:46ki, yəni
9:47>> yəni biz burda əsas şeyx Mustafa
9:49İsmayılın həyatın elə bilirəm ki, yox
9:51mənim sözümün
9:52>> şeyx Mustafanın musiqi sahəsində olan o
9:56qüdrəti də, qüdrəti də o insanın daha
9:58çox
9:59>> mən onu demək istəyirəm. Accil kimi
10:01bilirsiz nəyi deyirəm?
10:03Şeyx Mustafa İsmayıl deyir ki, vəqf
10:06ibtidanı
10:07düzgün riayət eləmək bir qarinin
10:09məharətindən belə deyək də irəli gəlir.
10:12Mustafa İsmayıl tilavətində elə yerlərdə
10:15ki, nəfəsi çatmazmış vəqf etməyə ki, o
10:18yerdə ki, vəqf olmaz, vəqf edərmiş.
10:21Vəqfdə dinləyicilər öz belə deyək o
10:25musiqi istedadı ilə dinləyicilərə
10:28çatdırarmışıq. Yəni burda vəqf olmazdı.
10:29Amma məcbur olub vəqf etmişəm. Siz ardın
10:33izləyin.
10:34>> Sözünüzə qüvvət Seyid Əli müəllim. Yəni
10:36belə deyək də sonluğu elə gətirib elə
10:38saxlayarmış ki, yəni ardı var.
10:41>> Bəli. Bəli.
10:42>> Mustafanın musiqi
10:44savadı olmayıb. Yəni musiqi məktəbinə
10:46getməyib Mustafa İsmayı yəni onun
10:48həyatında mütaliə edərkən heç qarşıma da
10:51çıxmadı. Amma Mustafanın qeyri-adi
10:54istedada malik olması və onun
10:57qiraətlərinin
10:59ahəngləri, yəni özünün, belə deyək də
11:03dediklərinə görə sanki bir ilham olurmuş
11:06ona. Və baxıram ki, Mustafanın
11:11Allahla, Quranla olan bağlantısı
11:14səbəbi ilə, yəni elə bir bağlantılar,
11:17ruhani bağlantı deyirik də biz ona. O
11:19səbəbdən Allah bəlkə bu qapıları daha da
11:22çox onun üzünə açıb. Məsələn, Mustafa
11:24İsmayıl özü muğamları yeddi yox, 18
11:27bilir.
11:28>> Bəli. Bəli. Şöbələr. Şöbələrin də. Bəli.
11:32>> Yəni hər halda etiqadı budur ki, nəinki
11:35yeddidə
11:36sərhəddi var, bunun 18-ə qədər, deməli
11:40həddi var və oxuyurmuş onların da
11:41hamısını. Və çox maraqlıdır ki, yəni
11:43Mustafa özü bunların bəzilərini elə
11:46oxuyarkən kəşf edib. Hətta
11:50Suriyada onun bir çıxışı var. Orda həmin
11:54çıxışda
11:56həmin o qari danışır. Deyir ki, şeyx bir
11:59dənə tilavət elədi. Orda musiqi bilənlər
12:01də var idi, məddahlar da var idi, şeir
12:04oxuyanlar da var idi, ibtihal oxuyanlar.
12:07Deyir ki, bunlar heç biri bilmədi ki,
12:09Mustafa bu hansı ahəngdə oxudu bu
12:10tilavəti.
12:12Sonra biz gəldik sual verdik ki, şeyx,
12:14bu hansı ahəng idi sən bunda oxudun?
12:16Dedi ki, mən nə oxudum ki, hansı forma
12:19oxumuşam ki? Dedi bəs belə? Dedi ki,
12:21olarmı o yazılan səsə bir daha mən də
12:24qulaq asım? Deyir aldı öz səsinə qulaq
12:26asdı və nəhayətdə deyir ki, bu kaseti
12:30verərsiz mənə zəhmət olmasa.
12:31>> Bəli. Öz öz səsim
12:33>> özümdə də bunu mən analiz edərəm. Soruş
12:35bu yəni tilavət edəndə bu adam özündə
12:39olmurmuş.
12:40>> Bəli. Mən bir dənə
12:41>> məumu çatdırmaq.
12:43>> Yəni o qədər, yəni mənim deməyim odur
12:44ki, o qədər bu Allaha bağlanırmış. Elə
12:46biz əvvəlki verilişlərimizdə də mən
12:49sözümün, yəni mənim öz əqidəm bu bundan
12:52ibarətdir ki, insan bir qare Quran,
12:55Quran oxuyanda Allaha o qədər bağlı
12:57olmalıdır ki, o hansı nəğməni oxuyacaq,
13:00onun ağzından hansı avaz süzüləcək, o
13:03özü də ona heç dalınca olmamalıdır.
13:07Gəlib deməlidirlər ki, sən məsəl üçün
13:09bunu çox qeyri-adi oxudun. Özünü də
13:11təəccüb eləməli.
13:11>> Duyumun zənginliyindən də mümkündür.
13:13Məsələn, bayaq siz bir söz vurğuladınız
13:15ki, Mustafa İsmayıl, yəni musiqi
13:17məktəbinə getməyib. Mümkündür məsələn,
13:19Mustafa İsmayıl bizim bu günkü anlamda
13:21olan musiqi məktəbi olmayıb. Amma
13:23onların dövrü belə deyək də, məsələn
13:26Azərbaycanda elə kəndlər var ki, orda
13:29mən Quran oxumuşam, balaca bir uşaq
13:32deyib ki, filan muğamı oxudun, filan
13:34muğamı oxudun, filan muğamı oxudun.
13:36Deyirəm ki, bala sən musiqiyə getsən?
13:37Deyir yox, mən getmirəm. Yəni onların
13:39yaşayış tərzi muğamla keçir. Yəni
13:42Mustafa İsmayılın dövrü belə deyək də
13:45hacı hacı bu 12 yaşında Hafiz qullu
13:48quran olur. Üzr istəyirəm
13:5012 yaşına qədər ev məktəbində bu tədris
13:53alır.
13:57Bunu işarə eləmişdik. 17 yaşında da
13:59Ələsərə daxil olur.
14:00>> Bilirəm Mustafa İsmayıl ən azından kimin
14:02yanında hafiz olub, onun üstadı, muğamı
14:06bilirdi, bilmirdi. Yəni bu insan
14:09eşitməsə, bu musiqini eşitməsə öyrəmək
14:12qabiliyyəti olmaz. Yəni bir şeyi insan
14:14gərək eşitsin və onu ifa eləsin də.
14:16Mümkündür. Məsələn, hansısa şablon
14:18formada da olsa insan eşidir və orda öz
14:20fantaziyalarını qoyur. Bəli. Mustafa
14:22İsmayılın ecazgar musiqi duyumu olub.
14:25Hacı, Mustafa İsmayılın məsələn
14:28qiraətinin
14:29o çiçəklənən, dövrü həmin dövrdə tək
14:33qiraətin çiçəklənən dövrü deyil idi.
14:35Həmin dövrdə Misirin xalq musiqisi
14:39çiçəklənirdi. Yəni həmin illərdə, belə
14:42deyək, həmin illərdə onların məşhur tək
14:47>> xalq mahnısını oxuyan Ümmi Gülsüm adlı
14:50bir xanım olub ki, xalq mahnıları
14:53oxuyub. onunla bərabər bunun da inkişafı
14:56olub. Yəni bunların bir-birinin yanında
15:01bir qiraət məktəbi ki,
15:04həmin dövrünə
15:06>> şahı tərəfindən dəstəklənir
15:09>> və həm bu dəstəklənir, həm bu
15:10dəstəklənir. Hər ikisi inkişaf edir.
15:12Qiraət olaraq məktəb Mustafa İsmayıllın
15:15məktəbi elə qabağa verirlər. Onun
15:17məşhuriyyəti də məsəl üçün 1944-cü
15:21ildə peyğəmbərin mövludunda gəlir İmam
15:25Hüseyn məscidində tilavət
15:27>> tilavət edir və bu radiodan canlı
15:30yayımlanır.
15:31>> Bəli.
15:31>> Ondan sonra Mustafanın şöhrəti daha
15:34artıq olur.
15:35>> Bəli.
15:35>> İnsanlar deyir ki, radio almaq üstündə
15:39növbəyə durardılar. Hətta çatışmazlıq
15:41var idi həmin dövrdə. o qədər ehtiyacı
15:43var idi. Mən deyərdim ki, yəni
15:46Mustafanın həmin dövrdə bəlkə də xalq
15:50mahnılarına nisbətdə bu muğamı da daha
15:54çox inkişaf elətdirməsi özü bir inqilab
15:56idi.
15:57>> Bəli. Kök olaraq əlbəttə ki, yenə
15:59deyirəm bizim məsələn indi lad olaraq
16:02Quran məqamlarını oxumaqdan ötrü ərəb
16:04muğamlarını biz məcbur oluruq öyrənməyə.
16:07Bəli. o zənginlik də ərəbin özündədir. O
16:10originallıq muğamın içindədir. Və orda
16:13keçən verilişlərimizdə dediyimiz qaydada
16:16əgər nəzər salsaq, o mühafizəkarlıq,
16:19qorumaq, yəni musiqi boğazlarını ordan
16:22çıxartmaq, amma ortaya gözəl bir
16:24tilavəti təqdim eləmək kimi şeylər yüzdə
16:27y00 yəni olması lazımdır. Yəni demək
16:30olmaz ki, Mustafa İsmayıl heç bir muğamı
16:32oxuyanı dinləməsin. Yəni adi
16:37əksər Quran tilavətlərimizdə, bu günkü
16:39Quran tilavətlərimizdə böyük-böyük
16:42musiqişasların oxuduqlarından baxırsan
16:44ki, hansısa hissələr, sən də oxumusan
16:47onu.
16:48>> Bu o demək deyilə ondan öyrənmisən. Yox,
16:50ondan eşitdiyin mümkündür. Şüuraltı
16:52yaddaşında qalır insanın. Amma
16:54oxuyursan, oxuyursan, gəlib elə bir hala
16:56çatırsan ki, orda səndən bixtiyar, o,
16:59belə deyək, ahənd gəlir, o musiqi
17:03yaranır və o tilavəti ortaya qoyursan.
17:05Bu cür şeylər mümkündür baş versin.
17:08>> Bir də var onun hansı ustalıqla ortaya
17:10qoyulmağı ki, Mustafa öz xəttini qoyub
17:13ortaya. Bir var məsələn mən bayaqz
17:15oxuyuram
17:17filan ustadın oxuduğu kimi. Bir də var
17:19mən yenə bayaqşkiraz oxuyuram amma öz
17:21içimi qoyuram ortaya. öz belə deyək ki,
17:24o Allahı, Allahla, Quranla aramda
17:27yaranan o mənəvi halı qoyuram.
17:29>> Təbii ki, hər oxuyanın öz halı onun
17:31oxunuşunda. Biz məsələn təqliddən bəhs
17:34edərkən deyirik ki, təqlid səsi təqlid
17:37eləmirik. Səs bizim öz zatımızdır. Mən
17:40səsimi
17:42>> çevirib Mustafa İsmayı səsi edə bilmərəm
17:44ki. Düzdür, amma Mustafa İsmayılın o
17:47xətti ki var, o xətti mən təqlid edə
17:49bilərəm. Məsələn, nəhavəndi necə oxuyub,
17:52rastı necə oxuyub və yaxud da hansı
17:54manevr edib və yaxud da ümumi tilavətin
17:57içərisində olan o əsər, əsəri necə yazıb
18:01həmin o xətti mən mənimsəyə bilərəm. Səs
18:05olaraq mənim səsim Mustafa İsmayılın
18:07səsi ola bilməz ki.
18:08>> İstəyərdim İlkin müəllim bir balaca
18:10haşiyə çıxım. O səsdən ki danışdı, səsin
18:13ecazı.
18:16Əgər biz Əbdülbasidin səsinə baxsaq,
18:18Mustafa İsmayılın səsindən daha zil
18:20səsdir.
18:21>> Zatən Mustafa İsmayılın səsi qeyri-adi
18:23səs deyil ki.
18:23>> Bəli.
18:25Digər ustadlar var, o qədər Quran qarı
18:28var ki, onların içində Mustafa
18:30İsmayıldan zil səsi olan, incə səsi olan
18:33səslər var.
18:35>> Sadəcə olaraq o səsi böyük ustadlar bir
18:37ata bənzədirlər. Atın cilovuna
18:39bənzədirlər. Deyir, əgər onu normasında
18:42saxlasan, at yorğa gedəcək. Onu biraz
18:45sıxırsan, söhbət yerişi gedəcək. O
18:47cilovu buraxsan, səsin başını buraxmış
18:50olursan da. Yəni o öz istədiyi yerə
18:51gedəcək. Ata bənzədirlər. Məsələ burdakı
18:54səsdən istifadənin özü üç dənə qaydası
18:57var. Ağız boşluğunda olan səs var, sinə
19:00səs var, ciyərdə
19:02>> bir də var beyin səsi var. Mustafa
19:04İsmayılın tilavətlərinin böyük
19:06əksəriyyətində üçüncü səsdən daha çox
19:09istifadə olunur. Məsələn, Mustafa
19:10ciyərdən oxuduğu səs də bəllidir. Falset
19:13oğru səs deyirlər. O incə boğazlar ki,
19:15bur səsin tamamilə diapazonunu alırlar
19:18ha. Məsələn, Əbdülbasitdə də var o
19:20qabiliyyət. Amma məsələn Qəlvəşin
19:22tilavətlərində çox vaxtı ağızı
19:25yayındırır. Şəhatda var, ağzını
19:27yayındırır mikrofondan. Rbə
19:32ağzı yana döndərməklə səsin diapazonunu
19:35almağa çalışır. Amma Mustafa İsmayıldə
19:37falset səsdən istifadə eləmək
19:39qabiliyyəti var idi. İstəyəndə
19:45fikir verirsiz səsin özünü incəldirdi.
19:47Bir də var bu mənim səsim iki aktə
19:50yarımdır. Tutaq ki. Hə. Və gəlib üzr
19:53istəyirəm tilavət zamanı elə bir nota
19:55çatıram ki, o notu mən bilirəm ki, bu
19:58mənim deyil. Mən bunu oxuya bilmərəm.
20:01Heydəli müəllim, oxuyucular gəlib bəzən
20:04not ayrılan yerlərdə ki, o ona məxsus
20:08not deyil, orda yol ayrıcında qalırlar.
20:10O yor ayrıcı həyəcan və qorxmazlıq, yəni
20:15qorxu və qorxmazlıq arasındadır.
20:18Ustadlar deyir ki, həmin zamanda ki, o
20:20xalı, o pərdəni vurmaq istəyirsən, orda
20:23əgər həyəcan sənə gəlsə, qalxma.
20:25Qalxmaqla səs qaçmalıdır. O səs öz xar
20:28deyirlər də, xarlamalıdır musiqi
20:30dilində. Mustafa İsmayıl
20:33o beyin səsində elədiyi məharəti heç bir
20:36Quran qarisi eləməyib. Mustafa İsmayıl
20:38beyin səsindən. O qorxmazdı və o notu bu
20:41mənimdir deyib vururdu. O bayaq bir söz
20:43deyir zat tilavətlərinin birində özü
20:45istəyir ki, onu götürsün. Bu günkü
20:48musiqişünaslarda da var o ki, məsələn
20:50elə bir şeyi elə bir yerdə oxuyur ki,
20:52pərdə onun səs aktavasına uyğun deyil,
20:54amma oxuyub. İndi istəyir sabah onu
20:56gəlsin bir də oxusun görür ki o deyil
20:58getmir. Çünki burda yaşadığı hallar
21:00>> zatən Mustafa İsmayı məsələn hər surə ki
21:05oxuyub hərəsi yəni eyni yeri oxuyub amma
21:09hamısı ayrı-ayrıdır. Yəni bun elə mən o
21:12məsələ istəyirdim işarə eləyəm ilkin
21:14müəllim, Rüslan müəllim. Deməli, biz
21:17baxanda Mustafa İsmayılın tilavətlərinə
21:21mən deyərəm ki, ən çox təkrar, ən
21:24təkrarçı qarilərdəndir. Onun
21:27tilavətlərinə baxanda görürsən ki, elə
21:30surələr var ki, onların heç birini demək
21:32olar ki, məclisi tilavəti yoxdur. Çox
21:34maraqlı məsələdir. Bax, Ənam surəsidir,
21:37Əraf surəsidir, tövbə surəsidir, ənfal
21:40surəsidir, Yasin surəsidir. Neçə dənə ki
21:43var mən onları baxmışdım onlara. Çox
21:47surə var ki, ümumiyyətlə Bəli var.
21:50Studiyada var.
21:51>> Amma məclisi tilavətlər var ki, əziz
21:53izləyicilərimiz də demək olar bilirlər
21:55ki, məclisi tilavət yəni dinləyicilərin
21:57qarşısında olan və bir də studiya
21:59tərtili var. Bütöv quranın tərtili,
22:02təhqiqi var. Amma o ki, yəni məclisi
22:04tilavətləri,
22:06>> Bəli. Təkrar surələr
22:09surəs insanlar özü tələb edib e hacı.
22:11Yaxşı, maraqsızdır, yəni orda nə tələb
22:14ola bilər?
22:14>> Məsələn, belə deyək də, bir mahnı çıxır.
22:18Bütün hamı istəyir ki, məsəl üçün də
22:21həmin mahnı gəlib onun məclisində
22:23oxunsun.
22:24Quranla müqayisə eləmirəm ha. Sadəcə
22:27olaraq deyirəm ki, həmin dövrdə Mustafa
22:30İsmayıl məsələn, haqqa surəsini mən
22:32qulaq asmışam.
22:33>> Dəfələrlə də qulaq asm,
22:34>> dəfələrlə də qulaq asmaq istəyirəm.
22:36Məclisə dəvət edirəm. Deyirəm ki, xahiş
22:38edirəm mən haqqı. Bugünkü qayərdə
22:40>> isra surəsini bilirsiz neçə dəfə tilavət
22:42elə amma üzr istəyirəm Seyid Əli müəllim
22:45sözünüzdə çox böyük həqiqət var əslində
22:47yəni amma o məclisi tilavətlər ki
22:50Mustafa İsmayıl digər tədbirdə də onu
22:54oxuyub digər tədbirdə də onu oxuyub amma
22:56tilavətlərə siz birbaşa əvvəldən axıra
22:59qədər həmin hissələrə baxsaz orda
23:01oxuduğu ilə burda oxuduğunda
23:03>> yox orasıyə kimi yoxdur bəliadə
23:06>> adəti üzrə ən çox üzr istəyirsən yəni
23:08tərtiblə oxuyan Məsələn, mən sizə dünya
23:10birinciliyindən beynəlxalq müsabiqələrdə
23:13indi İlki müəllimin də iştirakları olub,
23:15bizim də iştiraklarımız olub. Məsələn,
23:17orda ustadlardan biri gəldi, bu gün Şəms
23:21surəsini oxudu. Səhər yenə də
23:23iftihiyədə, açılış mərasimində həminn
23:25qari çıxırdı. İndi qonaqdır da. Təzədən
23:27ona söz verirlər hər gün açılışda.
23:30Qarilər, iştirakçılar hamı yerdən
23:32yekdirliklə dedi ki, ustad Şəms surəsini
23:35oxuyun. Üçüncü günü yenə ona söz
23:37verdilər. Quran oxudu, özü bir giriş
23:39elədi, oxudu. Sonda hamı dedi ki, bir
23:41dənə Şəmsi yenə oxuyun. Yəni o İlkin
23:43müəllim düz vurğulayır ki, orda camaatın
23:45tələb, camaatın tələbi də, çünki yerdən
23:48tələb edirlər. Gəl filan surə.
23:50>> Məsələn, mən gəlirəm deyirəm ki, İlkin
23:51müəllim keçən dəfə filan məclisdə
23:54məsələn Şəmsi bir dənə oxumağa oxudur.
23:56Mən sizə dedim onu. İndi dəvət eləmisiz
23:58deyirlər ki, İlkin müəllim o Şəms
23:59surəsini bir də oxuyun. Orda
24:01oxuduğunuzdan bir də oxuyun. Yəni bu
24:03təkrarçılığın çoxusu ondan yaranır. Bir
24:05də var tilavətin içində təkrar.
24:08Oxuyur bir dənə ayəmi,
24:11üzr istəyirəm. Belə ola bilərmi ki, bu
24:13qari Ənam surəsində o, belə deyək, İsra
24:18surəsində göstərə bildiyim məharətləri
24:21baxıb Ənam surəsində görür ki, orda mən
24:23o məharətləri göstərə bilməyəcəm deyibən
24:26belə deyək o dinləyicilərin fikrin özünə
24:29qazanmaq üçün, rəğbətin özünə qazanmaq
24:31üçün eləyə bilər. Siz
24:31>> bizə desəydiz qəbul eləyərdik. Amma
24:33Mustafa İsmayıla təhqirdir. Yəni Mustafa
24:36İsmayıl Qurani Kərimin elə çətin
24:39yerlərində mənim nəzərimdə siz onlardan
24:42da inşallah üstün siz onlardan da daha
24:44yüksəyinə layiqsınız. Baxın ustadimi
24:47sözümdür.
24:48Digər bütün Quran qarilərini də gətirək.
24:51Yəni Mustafa İsmayılın bu gün şah
24:54əkbərül qurra qalmağının o ləqəbin ona
24:56verilməyinin səbəbi var. Elə belə deyil.
24:59Yəni yaşlı idi, hamıdan qoca idi deyə
25:02deyildi ki, Əkbər o musiqidə, muğamda,
25:06təqdimatda, tilavətdə o qədər dərin idi
25:10ki, onun əkbəridir. Yəni
25:11>> mənim sözüm bilirsiz nə? Təkcə bu
25:13inşallah növbəti həftələrdə başqa
25:15qarilərdə biz müə eləcəyik. Yəni başqa
25:17qarilərdə də belə bir problem var.
25:20>> Mustafanın oxumadığı Minşavi oxuyub.
25:23>> Baxın belə bir deyək də. İlki
25:24müəllim əlazınız varsa, sözünüz varsa
25:26elə bir mən danışmış kimi olmayım.
25:28>> Yox, yox. Amma o tilavətin içində, yəni
25:31biz meyar olaraq nəyi götürürük? Filan
25:33qarid, daha mükəmməl qar götürmək
25:36istəyirik özümüzə. Nəyə görə Mustafa
25:38İsmayıl? Məsələn, Mustafa İsmayılın vəqf
25:42elədiyi yerlərdə, o ecazlıqla, avaza
25:45gəlməyən yerlərdə elədiyi manevrləri heç
25:48bir qarı eləmir.
25:50>> Və onu təsdiq eləyən o böyük qarilərin
25:53özləridir.
25:58>> Hacıan Mustafa İsmayılın də həyat bir
26:01yol açdı onun məşhuriyyətinə. Yəni
26:05əslində Mustafa İsmayıl də onun
26:07öhdəsindən gəldi. Yəni o nemətlərin
26:11şükrün elə bilirəm ki, o elə bu
26:13məşhuriyyəti ilə şükrünü vermiş oldu.
26:15Məsələn, Mustafa İsmayıl həmin dövrün,
26:19belə deyək, Faruq, Məlik Faruq, Faruqun
26:24qarisi olmaq, ikinci bir tərəfdən
26:26radionun qarısı olmaq və üçüncü tərəfdən
26:30Misirin
26:31dini sütunu olan Ələsər məscidinin
26:34qarisi olmaq Mustafa İsmayıl böyük bir
26:37yol açdı. Hətta dünyada, müsəlman
26:40ölkələrində də tanınması
26:42>> elə o radiodan başladı.
26:43>> Elə radiodan başladı.
26:45Həmin dövrlərdə yəni salırdılar onun
26:48nəzər ən əsası da özünün ona
26:50potensialının olması. B nədir müəllim
26:52onu deyir ki, mənim fikrimcə bir qari
26:55Quran qarisi həm birinci islamın ikinci
26:59öz hansı ölkəni ki təmsil eledyir o
27:01ölkənin ən, belə deyək mötəbər
27:03səfiridir.
27:04>> Həm o islamı təmsil eləyir, həm də
27:07ölkəsini təmsil eləyir.
27:08>> Və bunun müsəlman ölkələrinə, yəni çoxlu
27:10müsəlman ölkələrinə səfər eləməsi elə
27:12bunun nə qədər məşhur olmasın və nemətin
27:16nə qədər o şükrünün verdiyini bizə
27:18xatırladır. Məsələn, Suriya, İraq,
27:20Ərəbistan, Türkiyə və başqa müsəlman
27:23ölkələri və o cümlədən xarici ölkələrdən
27:27deməli Fransa, Almaniya, Kanada, Amerika
27:30bu ölkələrdə də bunun səfərləri olub və
27:32Mustafa İsmayılın yəni ümumiyyətdə
27:35həyatına baxdıqda görürük ki, ancaq bu
27:37səfərlərdə
27:39həyat yoldaşı deyir ki, Mustafa İsmayıl
27:41ancaq səfərlərdə olardı.
27:43>> Və bunlar doğurdan da elə yoldaşının da
27:45böyük zəhməti var ki, onu başa düşüb. Və
27:48bu Quran xidmətində olub həmişə.
27:56>> Mənim üçün çox maraqlı gəlir də. İndi
27:59Allah sizin hər ikinizi var eləsin və
28:02müvəffəq eləsin. Təbii ki, məndə özüm də
28:06mən tilavətlər eləyirəm və etmişəm də.
28:09Amma sizin kimi təbii ki tanınmış sima
28:12deyiləm. Amma əsl sözüm odur ki, indi
28:14siz ki bu qədər tilavət eləmisiz,
28:16özünüzün buna bir cavabınız olmalıdır.
28:18Nə üçün? Heç bir qarinin, baxın, ola
28:21bilər hansısa bir məxsus yeri, Yasin
28:24surəsinin tilavəti yoxdur. Mərhum
28:26Şəhadın Taha surəsinin gözəl bir məclisi
28:29tilavəti var. Özü də yəni fövqəladə bir
28:32tilavətdir. Amma Yasin surəsi heç bir
28:35qaridə belə bir yoxdur. Sizə rast
28:36gəlib hacı İlkin müəllim. O səbəbi
28:39bilirsiz necədir? Yəni qədim dövrlərdə
28:41hər zaman o səs yazının imkan olmadığı
28:45dövrlər olub da.
28:47>> Bunlar studiyada oxuy müəllimin dediyi
28:49sırf Yasin surəsidir. Bəli var Yasin.
28:51Əbdülbasın möhtəşəm Yasin surəsi.
28:53əvvəlindən
28:55>> məclisi, məclisi tilavət yoxdur.
28:57>> Yox, Mustafa İsmayıldən deyir söz gedir.
28:59Yəni ümumiyyətlə ümumi götürəndə, ümumi
29:01götürəndə bütün qariləri mən deyərəm ki,
29:04mən deyərəm bəlkə
29:06hamısını da araşdırmasam, 99% qarilərin
29:10Yasin surəsinin belə məclisi tilavətləri
29:13yoxdur.
29:13>> Yox var. Niyə? də eşitmişik biz.
29:15İnanmıram olmasın. Məsələn Kamal Kamal
29:19qardaşımız
29:20Əbdülbasitin üslubunda
29:23Yasin surəsini təqlid elə müəllim.
29:27Siz
29:27>> mənim fikrimi düz başa düşün. Mənim
29:28sözümün canı nədir? Yəni İlkin müəllim
29:30deyir ki, mümkündür lent almayıb. Necə
29:33olur ki, bir dənə İsra surəsin bəlkə 30
29:36dəfə Mustafa İsmayıl oxuyub hamısı lentə
29:39alınıb. Bir Yasif surəsi bir dəfə lentə
29:41alıblar.
29:46>> Seyid, mənim fikrim belədir ki,
29:48ümumiyyətlə hər bir qarinin, indi hacı
29:50da çox oxuyur məclislərdə. Hər bir
29:53qarinin oxuduğu o
29:57>> əsərlər var da. Yəni mən harda daha çox
30:00manəvilər çox edirəm? Mən elə bilirəm
30:02ki, Mustafa İsmail Yasin surəsi də ağır
30:04surədir də. Elə ağır surələrdən biridir.
30:08Ola bilər ki, Mustafa İsmayıl elə həmin
30:10ona görə ki, manevrlər orda
30:13azdır deyə oxumayıb. Səbəb bu da ola
30:17bilər. Amma elə bilirəm Seyidin özü desə
30:19ki, niyə görə oxumayıb? O daha yaxşıdır.
30:21>> Mənim özümün bir qənaətim var Hacı
30:23Ruslan. Çün
30:26Mustafa İsmayı məktəbi haqqında ilk
30:30olaraq başlamışıq bu məsələyə. Təbii ki,
30:33hər bir qarinin məktəbləri fərqi hərbi
30:37hamısını deyə bilmərik. Bəziləri
30:38fərqli-fərqli məktəblər olub və
30:42bu təsdiq olunmuş məsələlərdəndir. Ola
30:45bilər mənim fikrimi də qəbul eləməyə də
30:47bilərsiz, məcburiyyət deyil. Qarili yolu
30:51təqliddən keçir. Başlanğıc təqliddəndir.
30:55>> Və hər bir Mustafa hansı ustadın şagirdi
31:00olubsa, təbii ki, onun təqlidçisi olub,
31:04onun ustadı hansı, belə deyək, surələrdə
31:08məharət göstərə bilibsə, bunların da
31:11başlanğıcı ordan başlayır.
31:12>> Deyirsən ki, Mustafanın məktəbində Yasin
31:14surəsi yoxdur. Elə mənim də sözüm odur
31:17ki, yəni necə olur ki, Minşavinin
31:21istəyirəm
31:21>> Ənam surəsində görsətdiyi
31:24məharətləri
31:26yaxud Qafir surəsi, qafiri zəmb ki,
31:29doğrudan Minşavi orda day necə bir
31:31tilavət eləyib. Amma o cür Qafir
31:33surəsində belə deyək mərhum Mustafanın
31:36bir dənə məclisi tilavəti yoxdur.
31:39>> Nə irəli gəlir? Mən məktəblərin
31:41fərqliliyindən irəli.
31:42>> Ola bilər. O da sizin fikrinizdir.
31:44>> Mən tamamilə fərqli baxaram məsələyə.
31:47ki, Qurani Kərimdə əgər təqliddirsə
31:49mövzu, tutaq ki,
31:51>> mövzumuz o deyil ki,
31:59onu orda eləyə bilən qariələ
32:11bilir, eləyə bilmir?
32:12>> Elə bilir.
32:12>> Tamam. Məsələ burda
32:13>> yox, Seyid kökə bağladı. Yəni deyir ki,
32:16məktəb olaraq Mustafa İsmayılın məktəbi
32:19hansı kökə bağlanırsa onların məsələn
32:22məktəbə Yasin surəsini tilavət eləmək.
32:25>> Məclisi tilavət söhbət edirəm mən. Yəni
32:28gənc studiya tilavətləri var. Hər fik
32:31hər halda Seyidin fikri idi. Elə bilirəm
32:34ki, biz
32:36Mustafa İsmayıl məktəbi haqqında
32:37fikirlərimizi tam bölüşə bilmədik.
32:39İnşallah
32:41bundan sonrakı növbəti verilişdə
32:45>> çalışarıq ki, onun məktəbi haqqında daha
32:48ətraflı inşallah müzakirələr edək.
32:51>> Və burda sizinlə sağollaşırıq. Gələn
32:53verilişdə görüşmək ümidi ilə. Allaha
32:55əmanət
32:56>> olun.