Full transcript
0:00Qurani-Kərim buyurur ki, ey peyğəmbər,
0:01onlardan soruşsan ki, göyləri və yeri
0:04kim yaradıb? Deyərlər Allah və şeytan
0:06insan cildinə girərək insanlara məslət
0:08verməyə başlayır ki, filan müqəddəs
0:10şəxsin heykəlini qoyun ki, onun
0:13xatirəsini siz unutmayasınız və ona
0:16baxıb daha çox Allaha ibadət eləyəsiniz.
0:19Onlara sərf etmirdi peyğəmbərlərin
0:22dəvəti. Məsələn, zülmlə, istibdadla
0:25mübarizə aparan Allah. Yox, onlara bu
0:28sərf etmirdi. İnsanlar peyğəmbərlərin
0:30elmindən, biliyindən, mərifətindən çox
0:34mükəmməl şəkildə istifadə eləyirdilər.
0:36Ona görə bütün cəmiyyət tək Allahlı
0:38cəmiyyət idi. O şəxsiyyət bizi Allaha
0:40ibadət etməyə dəvət eləyirdi. Biz
0:42xatirəsini yaşadırıq ki, yenə də Allaha
0:44bağlanaq, Allahı yaddan çıxarmayaq.
0:56Bismillahir rəhmanir rahim. Salam. Xoş
0:58gördük sizləri. Həzrəti Nuh haqqında
1:01bizim mövzumuz davam eləyir. Nuh
1:04peyğəmbər harda yaşayıb? Nuh peyğəmbər
1:08Mesopotamiya,
1:10yəni
1:11Dəclə Fərad çayının iki çayın arasında
1:16Mesuputamiya yerləşirdi. Orda yaşayıb.
1:20Yəni sonralar Babil dediyimiz ərazidir.
1:25Həzrəti Nuh peyğəmbər tufandan əvvəl
1:29Cənubi Mesotamiyada yaşayıb. Tufandan
1:33sonra isə Şimali Mesbotamiyada yaşayıb.
1:35Yəni
1:37gəmi Cudi dağında
1:39yerə endiyi üçün orda da həzrəti Nuh
1:43peyğəmbər
1:45kəndlər salır, şəhərlər salır və
1:48quruculuq işləri ilə məşğul olur. Cudi
1:50dağı da həminn,
1:53yəni Şimali Mesotamiya ərazisində olduğu
1:56üçün indiki Türkiyənin Şırnaq bölgəsinə
2:00təsahən ordadır. dağı orda yerləşir deyə
2:04ona görə Nuh peyğəmbər də tufandan sonra
2:07orda yaşamışdır.
2:10İnşallah o haqda biz yenə də
2:12danışacağıq.
2:15Ümumiyyətlə, Nuh peyğəmbərin dövrünü
2:17əgər biz analiz etsək, görürük ki,
2:21necə oldu ki, Nuh peyğəmbərin dövründə
2:25bütpərəstlik yayılmağa başlayır.
2:27Ümumiyyətlə, o dövrlərdə bütpərəstlik
2:30yayılmağa başlayır. Çünki o dövrlərdə
2:32peyğəmbərlər adətən cəmiyyətlər arasında
2:36yaşayırdılar. Onlar məsələn, idris
2:38peyğəmbər
2:40böyük bir gücə sahib idi. Dövlətçilik
2:43ənəsini təsis etmişdi. O keçən səfər
2:47qeyd etdik, idris peyğəmbər həm
2:50dövlətin idarəçiliyində, həm
2:54şəhərlərin salonmasında, elm və
2:56texnologiyanın inkişaf etdirilməsində
2:59müstəsna rola malikidir. İnsanlar da
3:01peyğəmbərlərin
3:04bu elmindən, biliyindən, mərifətindən
3:07çox mükəmməl şəkildə istifadə
3:10eləyirdilər. Ona görə hamı bütün
3:11cəmiyyət tək Allahlı cəmiyyət idi. Amma
3:15sonralar ki, yavaş-yavaş
3:18bu tək Allahlıqdan insanlar
3:20uzaqlaşdırıldı və bütpərəstliyə sövq
3:23edildi. Bunun səbəbi nədir? Ümumiyyətlə
3:25bütpərəstin yayılmasının səbəbi nə oldu?
3:29Yəni kimlər burda maraqlı idi? Biz elə
3:31bilirik ki, hər təsadüfən bu baş
3:33verdi. Taxtadan bir yondu
3:37ya daşdan bir yondu və insanlara
3:39dedi ki, hə bu tanrıdır, insanlar da ona
3:41inandılar, getdilər sayayiş etdilər.
3:43Yəni bu cür bəsit gərək yanaşılmasın
3:45məsələyə. Başlanğıcda qeyd eləyirlər ki,
3:47heç də pis məqsədlərlə
3:51bu başlanmayıb. Yaxşı məqsədlərlə
3:55başlayıb bütfərlik. nə mənada? Məsələn,
3:58ibn Abbasdan da bunun rəvayəti var və
4:02hədislərimizdə də buna işarə olunur.
4:05Yaxşı insanların
4:08xatirəsini yaşatmaq üçün onların onlar
4:11üçün heykəllər düzəltmək, yəni onların
4:14xatirəsini yada salmaq üçün onlar
4:17onlardan ötrü heykəllər düzəltmək.
4:20Bütfərəstlik burdan başlandı.
4:23Məsələn, yaxşı insanlar, xüsusilə
4:25peyğəmbərlər, insanlar arasında böyük
4:28nüfuza sahib olanlar
4:31sonrakı nəsillərdə unudulmasın deyə
4:35onlar üçün heykəllər düzəldildi. Onların
4:38xatirələrini yaşatmaq üçün. Xüsusilə
4:40burda hədislərdə də var ki,
4:43şeytan bu
4:46layihəni irəli sürür. bu fikri irəli
4:48sürür ki, yəni
4:51şeytan insan cildinə girərək insanlara
4:54məslət verməyə başlayır ki, filan
4:56müqəddəs şəxsin heykəlini qoyun ki, onun
5:00xatirəsini siz unutmayasınız
5:03və ona baxıb daha çox Allaha ibadət
5:06eləyəsiniz. Və beləliklə
5:08ilk nəsil
5:10bu məqsədlə o heykə, o heykəllərdən
5:14istifadə eledyirdilərsə, heykəllər
5:16qururdularsa, sonrakı nəsillər isə bu
5:19heykəllərin nə üçün qoyulduğunu
5:22unudurdular. Yəni daha doğrusu, yəni o
5:25ənənə, o elm bilik itirdi və nəticədə o
5:29heykəllərin özünə tapınmağa başladılar.
5:33Yəni ilk dəfə bütbərəstlik onun əsası bu
5:37cür qoyulmuşdu.
5:39Çox maraqlıdır ki, məsələn, bütlərin
5:43adlarına baxanda görürsən hansısa bir
5:45şəxsin adıdır. Tarixdə yaşamış hansısa
5:48şəxsin adıdır.
5:50Hətta məsələn Yunan miologiyasına
5:53baxanda görürük ki, onlar da hamısı
5:55hansısa bir şəxsin adlarıdır. Keçən
5:57səfərlərdə biz ona toxunmuşuq deyə
5:59istəmirəm çox uzadım o mövzunu. Yəni
6:02hansısa şəxsin adını, hansı hansı
6:05kiminsə xatirəsini yaşatmaq üçün, onun
6:08xatirəsini unutmamaq üçün onun üçün
6:10heykəllər qurulur. Sonra o əfsanələr
6:12qurulur və daha da müqəddəsləşdirilir
6:16və mifə çevrilir. Bax, bütpərəstlik də
6:19bu cür yayılmışdı.
6:21Sonrakı bu əqidə də rəvaş tapdı ki, yəni
6:25biz Allah o qədər əzəmətlidir ki, o
6:28qədər ucadır ki, biz birbaşa onunla
6:30danışa bilmərik. Onun yer üzündəki bu
6:33nümayəndələri bütlərdir.
6:35Gərək bütlərlə danışaq. Allahın
6:38nümayəndələridir. Bütlərlə danışaq.
6:40Bütpərəstlər
6:42Allahı inkar eləyən insanlar deyillər.
6:45Bütbərəstlər
6:47Allahı qəbul eləyir. Qurani Kərim
6:49buyurur ki, "Ey peyğəmbər, onlardan
6:52soruşsan ki, göyləri və yeri kim
6:54yaradıb?" deyərlər Allah. Yəni
6:56bütpərəstlər Allahı qəbul eləyirlər.
6:58Amma
7:00bütləri isə
7:03Allahın yer üzündəki nümayəndəsi kimi,
7:05Allahın işlərini icra eləyən
7:07nümayəndələr kimi qəbul edirdilər.
7:11Ona görə müxtəlif işlərin
7:15görülməsindən ötrü bir büt əqidəsi icad
7:19etmişdilər. Deyirdilər ki, məsələn,
7:21filan büt filan işə baxır, filan büt
7:24filan sahəyə baxır, ruzi sahəsinə baxan
7:27ayrıdır, müharibə sahəsinə baxan ayrıdır
7:31və və sair və ilaxır ki, çoxlu bütlər
7:36əmələ gəldi və dünyada bütpərəstlik o
7:39qədər yayıldı ki, məsələn yazırlar ki,
7:42qədim Romada insanlardan çox büt var
7:45idi. Yəni hər kəsin özünün bütü var idi.
7:48Ondan əlavə ümumi xalqın da öz bütləri
7:51var idi. Yəni o ümumi xalq bütləri ayrı
7:54idi. Böyük bütlər deyirdilər ona.
7:56Şəhərin hər yerində qoyulurdu. Ondan
7:58əlavə
8:01evlərdə də hər kəsin öz bütü var idi.
8:03Beləliklə bütlərin sayı insanların
8:05sayından çox idi qədim Romada. bu cür
8:08bütpərəstlik yayılmağa başlamışdır. Nuh
8:12peyğəmbərin dövründə də, məsələn, Qurani
8:16Kərimdə buyurulur ki, Nuh peyğəmbər
8:18bütpərəstliklə mübarizə aparanda,
8:21bütpərəstlər, sərvət əhli, o varlı
8:25insanlar ki, hakimiyyətdə idilər, onlar
8:28məkr işlədirdilər, böyük məkr
8:30qururdular, hiylə işlədirdilər həzrəti
8:32Nuh peyğəmbərə qarşı. gah onun
8:34şəxsiyyətini təhqir edirdilər. Gah iman
8:36gətirənləri təhqir eləyirdilər və gah da
8:40insanları təşviq eləyirdilər ki, öz
8:42ata-babalarımızın
8:44dinini, əqidəsini gərək qoruyaq. Yəni
8:48Nuh peyğəmbər guya gəlib ki, yeni bir
8:51gətirsin. Bu ata-babalarımızın dini
8:54ilə əks bir gətirib. Ona görə
8:57məsələn Nuh surəsində belə oxuyuruq.
9:04Nuhun müqabilində dayanan o sərvət əhli
9:08hakimlər insanlarla birgə böyük bir hiyə
9:11işlətdilər.
9:13Nuh qarşı böyük bir hiyə işlətdilər və
9:16belə dedilər:
9:19"Öz Allahlarınızı, öz məbudlarınızı
9:22buraxmayın.
9:31Vəddi o bütlərin adlarıdır. Bunlar vədi
9:36suvaı, yəğusu, yəuqu və nəsri
9:40buraxmayın.
9:41Bu bütlərin adları
9:43Qurani Kərimdə gəlib ki, Nuh peyğəmbərin
9:46dövründə yayılmış büt adları idi ki,
9:49bunlara sitayiş olunurdu. İndi bunların
9:54mənşəyi nədir? Mən burda qeyd etmişəm
9:59ki, bunların mənşəyi, yəni bu bütlərin
10:02adları hardan qaynaqlanır? Dediyimiz
10:04kimi saleh insanların heykəlləri, yaxşı
10:08insanların heykəlləri qoyulurdu onların
10:11xatirəsini yaşatmaq üçün. Amma sonrakı
10:13nəsil isə artıq bu bütlərin nə üçün
10:16qoyulduğunu unudur, xəbərsiz olurdu və
10:19başlayırdı. o bütlərin özünə, o
10:22heykəllərin özünə sitayiş etməyə. Hansı
10:24ki, ilk əvvəl qoyulmuşdu ki, bu bütlər,
10:28yəni bu heykəllər qoyulmuşdu ki, Allahı
10:31xatırlayaq. Yəni o şəxsiyyət bizi Allaha
10:34dəvət eləyirdi. Allaha ibadət etməyə
10:36dəvət eləyirdi. Biz onun heykəlini
10:38yaşadırıq, onun xatirəsini yaşadırıq ki,
10:41yenə də Allaha bağlanaq, Allahı yaddan
10:43çıxarmayaq. Bu məqsədlə bütlər
10:47qoyulmuşdu.
10:48Amma sonrakı nəsil isə başladı bütün
10:51özünə sitayiş etməyə. Mənaları nə idi?
10:55Nuh peyğəmbərin dövrünün bütlərinin
10:57mənaları. Vədd. Vədd adı
11:01kişi simvolu idi.
11:04Sevgi, dostluq və gücü təmsil edirdi.
11:07Adətən böyük hündür bir kişi heykəli
11:09şəklində düzəldilmişdi.
11:12Yenə deyirəm, yəni saleh insanlar hansı
11:14ki, həm gözəl olublar, həm yaraşıqlı
11:17olublar, həm də insanları yaxşılığa
11:19dəvət eləyiblər. Özləri də yaxşılıq
11:22eləyiblər. İnsanlara ehsan eləmişdilər,
11:24yaxşılıq eləmişdilər. Bax onun
11:28xatirəsini əbədiləşdirmək üçün bu heykəl
11:31qoyulmuşdu və onun adı o heykələ
11:34qoyulmuşdu. Vədd adı.
11:38Məsələn, ikinci büt adlanır ki, Quranda
11:43ona işarə olundu. Suva qadın simvolu
11:45idi.
11:47O da gözəlliyi, bərəkəti təmsil edirdi.
11:51qadın formasında onun heykəli qurulmuşdu
11:55ki, yəni sanki bir ana obrazı kimi
11:59hansısa bir yaxşı xanım olub, hansısa
12:01bir yəni bərəkət mənbəyinə çevrilmiş bir
12:06kəramət sahibi olan bir xanım olub. Onun
12:10adını əbədiləşdirmək üçün ona büt
12:12qoyulub. Adı da süba olub. Amma sonrakı
12:16nəsil isə başlayır onun özünə ibadət
12:18etməyə. Yağuz ki, Quranda adı çəkilir.
12:22Aslan, yəni şir formasında təsvir
12:25olunurdu.
12:27O da güc, qüvvət, qələbə, tanrı, qələbə
12:30tanrısı sayılırdı. Xüsusilə
12:32müharibələrdə ondan kömək istəyirdilər.
12:35İnşallah mən gələn söhbətlərimizdə nə
12:37üçün heyvanlara da büt qoyulurdu və ona
12:40sitayiş edilirdi? Bunda hansı psixoloji
12:44səbəblər vardi? Onlara inşallah gələn
12:46söhbətlərimizdə toxunarıq. Çünki indi
12:49vaxtımız tükənib deyə. Yəni Yağus şir
12:52idi, şir heykəli idi ki, Nuh peyğəmbərin
12:55dönəmində ona ibadət olunurdu. Yauq,
12:58Yauq at formasında düzəldilmiş, yəni at
13:00heykəli idi. Uzaq görənlik, yüksəklik və
13:04güclü baxışı təmsil edirdi. Yə, gücü
13:07təmsil eləyirdi.
13:10Bax bir də ki, nəsr. Nəsr də
13:14deməli, Yauq dedi ki, at formasında
13:17düzəlmiş. sürəti
13:20qorunma simvolu idi. Yəni sürətlə
13:22hərəkət eledyir. Ad onu simvolizə
13:24eləyirdi. Sürəti və bir də gücü. Bir də
13:27təbii ki,
13:29həm heyvanları, həm də əkinçiliyi
13:32qorumaqdan ötrü atdan istifadə olunurdu.
13:36Nəsr isə, nəsr indi quranda adı çəkilir.
13:39O qartal deməkdir. Nəsr, böyük bir quş,
13:42nəhəng bir quş. qartal formasında
13:46düzəldilmişdi. Bu da uzaq görənlik,
13:48yüksəklik və güclü baxışı təmsil edirdi
13:51ki, qartalın o görmə gücü daha genişdir,
13:55daha imkanlıdır. Bax bunlar Nuh dövrünün
14:00heykəlləri idi ki, bütləri idi ki, ona
14:03sitayişlər olunurdu. Bax ilk bütlər ki,
14:06həm vəd, həm suva adlanır, onlar insan
14:10adlarıdır və saleh insanlar üçün
14:12qoyulmuş heykəllərdir ki, sonradan bütə
14:15çevrildi. Amma heyvanların bütləri nə
14:18üçün qoyulurdu? İnşallah ona gələn
14:20söhbətlərimizdə toxunacağıq.
14:22Vəssalamykum və rəmətullah.