Full transcript
0:00necə bir ağacın meyvəsi olar? Əməl
0:03insanın batinin meyvəsi sayılır. Əməl
0:06göstərir ki, insanın batini sifəti
0:09necədir. Əgər insanın daxili dünyası
0:12safdırsa, ondan saf əməllər yaranacaq.
0:15Əgər insanın daxili dünyası xarabdırsa,
0:19saleh olmayan əməllər ondan baş verəcək.
0:22Əməl məhsuldur, əməl nəticədir. Səbəb
0:25insanın iç dünyasıdır. Qurani Kərimdə
0:28iman birinci işlənib. Sonra saleh əməl
0:31gəlib. Saleh əməl imanı gücləndirən bir
0:35dənə vasitədir. Bir əməl gözəl bir
0:38xasiyyətdən qaynaqlanmırsa, o əməl
0:42zahirdə gözəl də olsa gözəlliyini
0:44itirir. Əməl pis əməldir. Niyə? Çünki iç
0:48pisdir. Əməl çox gözəldir. Niyə? Çünki
0:51insanın içi gözəldir.
0:59Bismillahir rəhmanir rəim. Salam əziz
1:02izləyicilər. Hər vaxtınız xeyirli,
1:04uğurlu olsun.
1:06Qurani-Kərimdə
1:08əməlin insanın xasiyyətinə və insanın iç
1:12dünyasına bağlı olduğunu qeyd eləyən bir
1:14çox ayələr var. Və bu ayələrə əsasən
1:18belə bir nəticəyə gəlmək olar ki,
1:21insanın əməlinin mənşəyi və mənbəyi var.
1:25İnsan nə əməl eləyirsə eləsin,
1:28istər yaxşı, istər pis, o hansısa bir
1:32mənbədən qaynaqlanır. Yəni əməl
1:35məhsuldur, əməl nəticədir. Səbəb insanın
1:38iç dünyasıdır. Və bunu Qurani Kərim bir
1:41ayədə bu cür bəyan eləyir ki,
1:44bismillahir rəhmanir rəhim.
1:47Əla şakiləti peyğəmbərdir.
1:50Hamı öz şakiləsinə uyğun, yəni təbiətinə
1:54uyğun, iç dünyası necədirsə ona uyğun
1:57əməl eləyir. Yəni əgər insanın
2:01daxili dünyası
2:03safdırsa, ondan saf əməllər, təmiz
2:06əməllər
2:08yaranacaq. Əgər insanın daxili dünyası
2:11xarabdırsa,
2:13saleh olmayan əməllər ondan baş verəcək.
2:16Yəni əməlin baş verdiyi
2:19mənbə və qaynaq insanın xasiyyəti və
2:23təbiətidir.
2:24İnsan şəxsiyyətinin məhsulu sayılır.
2:27Əməl
2:29necə bir ağacın meyvəsi olar, əməl
2:32insanın batinin meyvəsi sayılır.
2:36Qeyd elədik ki, əməllə insanın təbiəti
2:39arasında bir bağlılıq var. İnsan öz
2:44batini sifətinə uyğun hərəkət eləyir.
2:48Əməl göstərir ki, insanın batini sifəti
2:51necədir. Əməlin necəliyi insanın
2:54təbiətinin necəliyindən asılıdır.
2:58Bir növ bənzətmək üçün bu misalı
3:00çəkirəm.
3:02Kəlmə ilə məna arasındakı rabitə
3:04necədirsə, əməllə insan təbiəti arasında
3:08da rabitə o cürdür.
3:11Biz bilirik ki, sözlər və kəlmələr var.
3:15Bu sözlərin və kəlmələrin də eyni
3:18zamanda mənası var.
3:20Və kəlmə ilə məna arasında rabitə bundan
3:25ibarətdir ki, bəzi sözlər və kəlmələr
3:28var ki,
3:30pis sayılır. Bəzi sözlər və kəlmələr var
3:33ki, xoş və gözəl kəlmələrdir.
3:38Amma sual bundan ibarətdir ki, bir
3:41kəlmənin
3:42gözəl olması və yaxud da bir kəlmənin
3:46pis kəlmə sayılması nəyinə görədir? Onun
3:50daşıdığı məna yükünə görədir. Yəni belə
3:53baxanda o da hərflərdən ibarət bir
3:57sözdür. Bu da hərflərdən ibarət bir
3:59sözdür. Amma çünqları
4:03məna yükü fərqlidir deyə
4:06bunlar yaxşı və pis kəlməyə bölünüblər.
4:08Yəni kəlmənin yaxşı və pisliyi onun
4:12içindəki mənasına görədir. Əgər məna
4:16gözəldirsə, əgər məna
4:20müsbət bir mənadırsa, bəli, o söz xoş
4:24söz olacaq. O söz ürəyə yatımlı bir söz
4:26olacaq. Amma bir sözün içindəki məna pis
4:32oldu, o pis kəlmə sayılacaq. Görürsən
4:34elə yer var ki, o kəlməni orda
4:38pis qəbul eləmirlər. Amma
4:42deyək ki, onu pis qəbul eləməməyin də
4:44səbəbi nədir? Mənası nədir? Yəni onun
4:48içindəki mənasını pis məna kimi başa
4:51düşmürlər. Ona görə də onu pis söz kimi
4:54qələmə vermirlər. Amma hər halda ümumi
4:58qayda bundan ibarətdir ki, bəzi
5:01kəlimələr ki, yaxşıdır və bəzi kəlmələr
5:03ki, pisdir, kəlmənin yaxşı və pisliyi
5:06onun içindəki mənasına görədir.
5:10Dediyimiz kimi. Yoxsa hər iki söz
5:13hərflərdən
5:15təşkil tapıb. Bəli. Necə əməllə, daha
5:19doğrusu kəlmə ilə məna arasında rabitə
5:22bu cürdür. Əməllə də insanın təbiəti
5:26arasında rabitə bax bu qəbildəndir. Yəni
5:31əməl pis əməldir. Niyə? Çünki iç pisdir.
5:36Əməl çox gözəldir. Niyə? Çünki insanın
5:40içi gözəldir. Əgər gözəl təbiətdən,
5:45gözəl xasiyyətdən baş versə bir əməl, o
5:49əməl bəli gözəl olur. Əgər yox, bir hər
5:53iki əməldə, istər yaxşı olsun, istər pis
5:55olsun, hər iki əməl zahiri hərəkətlərdən
5:59ibarətdir. Zahiri rəftarlardan
6:01ibarətdir. Amma niyə o rəftar yaxşı
6:05olur, bu rəftar pis olur? O hərəkət
6:07yaxşı olur, bu hərəkət pis olur? Çünki
6:10həmin o məna ki var, məna yəni insanın
6:13təbiəti və xasiyyəti o gözəl olanda
6:17əməl gözəl olur. Hətta məsələn bəzən
6:19olur ki,
6:21bir əməl gözəl bir xasiyyətdən
6:25qaynaqlanmırsa, o əməl zahirdə gözəl də
6:28olsa gözəlliyini itirir. Məsələn, birinə
6:32qeyriəmimi
6:35bir yaxşılıq elə. Qarşı tərəfdə bilsin
6:38ki, sənin bu yaxşılığın qeyri-səmimidir.
6:42Yəni sən xoş niyyətdə deyilsən.
6:44Düzdür, başqasına yaxşılıq etmək
6:48zahirdə bir hərəkətdir və zahirlə
6:51ölçəndə
6:53mahiyyət etibarı ilə gözəldir. Amma çün
6:56qeyriəmimi,
6:58xoş olmayan bir niyyətdən qaynaqlanıb
7:01sənin bu əməlin və qarşı tərəfdə bilir
7:04bunu. Bəli, o əməl onun üçün acı olacaq.
7:08O əməl onun üçün xoş olmayacaq və o
7:11əməli o adam qəbul etməyəcək. Yəni
7:14əməlin də zahirdə yaxşı və pisliyi
7:17bağlıdır insanın
7:20içinin yaxşı və pisliyinə. Məsələn, bəzi
7:23əməllər var ki, biz onları bilirik ki,
7:25pisdir. Niyə görə? Çünki o əməlin
7:30mənbəyi ki var, o pisdir. Məsələn, adam
7:34oğurluq eləyir. Oğurluq bir hərəkətdir
7:37ki, hamımız bilirik, ağıl hökm eləyir
7:39ki, bu əməl pis əməldir, qəbahətli bir
7:43əməldir. Niyə görə? Çünki adamın niyyəti
7:47xoş deyil. Adamın niyyəti budur ki,
7:49başqasının malına təcavüz eləsin. Bax o
7:53niyyət və iç xarabdır deyə əməl olur
7:57xarab. Ona görə də biz Qurani Kərimə
8:00nəzər salanda görürük ki, Quraniikərimdə
8:04saleh əməl
8:07adətən
8:08imandan sonra gəlir.
8:12Nə qədər ayələrdə var ki, əvvəl buyurur
8:16amən, ardıcan buyururat,
8:20yəni iman gətirənlər və saleh əməl
8:24edənlər.
8:28Demək olar ki, adətən elə Qurani Kərimdə
8:31iman birinci işlənib, sonra saleh əməl
8:35gəlib.
8:37Bu nə deməkdir? Olmazdımı ki, birinci
8:41saleh əməl işlənsin, sonra iman gəlsin?
8:44Ya o adamlar ki, saleh işlər görürlər və
8:48Allaha da imanları var. Belə demir.
8:51Buyurur. O adamlar ki, Allaha imanları
8:54var və saleh işlər də görürlər.
8:59Bu ardıcıllıqla,
9:01bu iki sözü, yəni iman və saleh əməli
9:05ardıcıllıqla ona görə gətirir ki, bundan
9:07istəyir Qurani Kərim bizə bir neçə
9:10məqamı xatırladıb. Birinci məqam bundan
9:12ibarətdir ki, saleh əməl imandan sonra
9:15ona görə gəlir ki, saleh əməl imanı
9:20gücləndirən bir dənə vasitədir. Yəni
9:24saleh əməl olmasa, insanın içindəki iman
9:29yavaş-yavaş zəifləyər.
9:31Bəzi adamlar sual verirlər ki, mən necə
9:34eləyim? İmanım möhkəmlənsin, imanım
9:37güclənsin. Həqiqətən də
9:40bəzən insan buna özünü ehtiyaclı bilir.
9:45Bilir ki, mən
9:47imanımı gücləndirməliyəm. Və özü hiss
9:50eləyir ki, iman zəifləyib. Neyniyim mən
9:52imanımı gücləndirim? Quraniikərim saleh
9:56əməli imandan sonra ona görə gətirir ki,
10:00insan başa düşsün ki, imanı
10:03gücləndirməkdən ötrü saleh əməl
10:06lazımdır. Sən nə qədər ki saleh
10:08əməllərdən uzaqsan, fikirləşmə ginən ki,
10:11imanın o dərəcədə qalacaq. Xeyr, düşəcək
10:14aşağı. İmanı gücləndirən, imanı
10:18qidalandıran.
10:20Necə məsələn deyək əlimizdəki telefon
10:22cihazı onun görürsən ki, enerjisi
10:26zəifləyir və yavaş-yavaş çatır sıfıra
10:29sönür. Bəli. Ona enerji vermək lazımdır
10:33ki, belə deyək, ona bir can gəlsin və
10:36rahat funksiyaları işləsin. İman da bax
10:40bu cürdür. İnsanın içində bir enerjidir
10:43ki, onu gücləndirən bir şeylər lazımdır.
10:48Zahirdə saleh əməl olsa, o içəridə
10:53artacaq və güclənəcək. Yox, əgər o saleh
10:56əməllər olmasa, məsələn,
11:00vaxtilə islamın əvvəllərində belə bir
11:04fikir vardı ki, saleh əməlin o qədər də
11:08lüzumu yoxdur, əhəmiyyəti yoxdur. Əsas
11:12odur ki, insan Allaha inanır. Bəli, sən
11:16Allaha inanırsan. Bəli, inanıram.
11:18Peyğəmbərə inanırsan. Bəli, bu kifayət
11:20eləyir. Sənin içindəki inanc, etiqad
11:24kifayət eləyir. Zahirdə sən həyatını
11:28saleh əməllərlə yaşayırsan, yaşamırsan,
11:31onun imana heç bir aidiyyatı yoxdur.
11:36Yəni zahirdə sən həyatını necə
11:38yaşayırsansa,
11:40onun sənin imanına, etiqadına
11:43heç bir, belə deyək, imanında,
11:46etiqadında rol oynamır. Yəni günahın
11:50insanın imanına heç bir təəsü yoxdur. Və
11:54indinin özündə də belə bir fikir var. Bu
11:57fikrə oxşar fikir var. Məsələn, adama
12:00danışırsan namazdan, orucdan, yaxşı
12:04işlərdən, saleh əməllərdən. Dəvət
12:06eləyirsən ki, insan gərək bu cür olsun,
12:09bu cür yaşasın, harama getməsin, halal
12:12işlər görsün. qulaq asır-asır elə bil
12:14sənin bu yarım saatlıq söhbətlərinə,
12:17moizə bir dənə cümlələ
12:20sanki öz aləmində cavab verdi ki, əsas
12:23odur qəlbin təmiz olsun, əsas odur
12:27imanın olsun. Bax eynilə həmin o islamın
12:31əvvəllərində
12:33əməvvilərin Bən Üməyyənin dəstəklədiyi
12:36ki, başda Muaviyə olmaqla dəstəklədiyi
12:39təfəkkür və düşüncə tərzi bundan ibarət
12:41idi. Və indinin özündə də bu müxtəlif
12:44formalarda özünü göstərir. Məsələn,
12:47insan məscidə daxil olur. Məsciddə
12:51deyək ki, geyiminə riayət eləyir. Xanım
12:53çıxandan sonra artıq cəmiyyətin
12:56içərisində o geyimə ki, məsciddə riayət
12:59eləmişdi, o ehtiyac bilmir. Yəni sanki
13:02bu geyim məscid geyimidir. Dini bir
13:05abu-həvvası olan məclisin geyimidir. Və
13:08ordan ki sən çıxdın, o geyimə ehtiyac
13:11qalmır. Onun yeri oradır.
13:14Amma fikirləşmir ki, bu geyim ki,
13:18məciddə vardı, o elə insanın hər bir
13:21həyatında, istər işdə olsun, istər
13:24küçədə olsun, istər bazarda olsun, fərqi
13:27yoxdur. Həyatının bütün sahələrində bu
13:29geyim tərzinə riayət etmək vacibdir.
13:32Niyə?
13:34Çünki imanı gücləndirən həmin o əməldir
13:38ki, geyim tərzi də insanın həyat
13:40tərzindən biridir.
13:42Sən deyərsən ki, axı geyim insanın
13:45əqidəsinə, imanına nə təsiri var ki?
13:49Qurani Kərim bax elə bu təsirdən
13:52danışırə
13:56deməklə. Qurani Kərim demək istəyir ki,
13:59saleh olmasa iman yavaş-yavaş
14:02dönəcək küfrə.
14:05Yəni bir zaman qəbul etdiyin həqiqəti
14:08indi inkar eləyəcəksən. Çox adamlar elə
14:11görürük. Bir zaman bu adam rahat Allahı
14:15da qəbul eləyirdi, peyğəmbəri də qəbul
14:17eləyirdi, Quranı da qəbul eləyirdi. Özü
14:20də çox ciddi qəbul eləyirdi. Hörmətlə
14:23yanaşırdı. Adını çəkmək istəmirdi ki,
14:26məsələn, mən heç pak deyiləm, təmiz
14:28deyiləm. Hətta bu yerə qədər ciddi bir
14:31ehtiramla, təzimlə müqəddəsata
14:34yaxınlaşırdı. İndi o müqəddəsatın adını
14:37eşidəndə elə belə adiləşib onun üçün. O
14:40qədər adiləşib ki, hətta deyir, nəyə
14:42lazımdır ki, insan düşünmürmü ki, bu
14:47illərlə saleh əməllərdən uzaqlaşmağın
14:50nəticəsidir ki, əvvəlki iman yavaş-yavaş
14:54indi çevrilib küfrə?
14:57Əvvəlki yəqin yavaş-yavaş indi yerin
15:01şəklə əvəzləyib.
15:04Adamın yəqini olduğu bir məsələyə indi
15:08şübhələ yanaşır, şəkk ilə yanaşır.
15:11Qardaş sən qabaqlar belə deyildin. Sənə
15:14nə oldu? Nə verdilər? Sən özünə neynədin
15:18ki, bir zaman qəbul etdiyin həqiqəti
15:20indi inkar eləyirsən? Bax, Qurani Kərim
15:23yüzlərlə ayədə
15:28ardıcıl olaraq imandan sonra əməli
15:31salehi gətirir ki, saleh əməl olmasa
15:35iman o imanlığında əvvəlki dərəcədə ki,
15:40bir zaman sənin imanın necə idi?
15:43Qabaqlar ibtidada sən necə inanırdın bu
15:46müqəddəslərə
15:48yavaş-yavaş saleh əməl olmasa bu elə
15:50bilirsiz nəyə bənzəyir meyvə qaldıqcan
15:54yavaş-yavaş bir də görürsən ki xarab
15:55oldu. Gərək o meyvəyə bir plan cızas onu
16:00oturasan, qəşəng doğrayasan, yeyəsən,
16:02onu çevirəsən özündə bir enerjiyə. Bəli.
16:05Onda həmin o meyvə, o yemək, o təamur
16:09dəyər tapır.
16:11Yoxsa qaldıqcan xarab olacaq. Gərək
16:14qalmasın. Bunu istifadə eləyəsən ki,
16:16sənə güc gəlsin, enerji gəlsin. Yoxsa
16:18qalsa o xarab olacaq. İman saleh əməlsiz
16:23qalsa xarab olacaq. Gərək saleh əməlsiz
16:27qalmasın. Bax bunu demək istəyir.
16:30İnşallah yenə də bu mövzuda sözlər var.
16:35Növbəti verilişlərimizdə yenə də həmin
16:38sözləri davam elədirərik. Sağ olun,
16:40sağlıqla qalın.
16:46H