Full transcript
0:00Biz çətinlik bəzən ilahi yüksəlişin
0:03başlanğıcıdır. İman sahibi insan heç
0:06vaxt ümidsüz olmamalıdır. Çünki Allahın
0:08atacağı addım insanların qurduğu
0:11planlardan daha üstün və daha
0:13hikmətlidir. Bir səhvi etiraf eləmək onu
0:16yalanlarla örtbastır eləməkdən daha
0:18gözəldir, daha şərəflidir. Niyə? Çünki
0:20həqiqət insanı azad eləyir. Yalan
0:23neynir? Yalan isə onu öz zəncirlərinə
0:25bağlayır. Öz əsrinə çevirir. Günahın ən
0:28təhlükəli tərəfi onun insanın gözündə
0:32normal görünməsidir. Mömin insan
0:34çətinliklərin içində Allahın gizli
0:37hikmətini axtarmalıdır. Hansısa bir
0:39çətinlik üz verəndə bax burda Allahın nə
0:42hikməti var. ümidsizlüyə qapılmamalıdır
0:45və bilməlidir ki, Allahın köməyi çox
0:48vaxt ən ümidsiz görünən anda gəlir.
0:51Allah mömin bəndələrini ən qaranlıq anda
0:55belə tək buraxmır. Quyu zahirdə bir son
0:57idi. Amma əslində Misir sarayını aparan
1:01yolun ilk dayanacağı idi. Mömin
1:03bilməlidir ki, insanların köməyi kəsilsə
1:05də Allahın köməyi kəsilməz. Allahın belə
1:08deyək bəndəsini bütün maddi dayaqlardan
1:11məhrum eləyir ki, o yalnız özünə yəni
1:14Allaha söykənsin və həqiqi təvəkkülün nə
1:16olduğunu dərk eləsin.
1:31Bismillahir rəhmanir rahim. Salam
1:33dəyərli izləyicilər. Hər vaxtınız xeyir
1:35olsun. Xoş gördüm sizləri. Allahın lütf
1:38və inayəti ilə yenə sizlərin
1:40xidmətindəyəm.
1:42Keçən verilişdə
1:44yadınızdadırsa, həzrəti Yusif qissəsini
1:46danışırdıq neçə verilişdə artıq. Bu gün
1:49də yenə Allahın lütfü ilə
1:52həzrəti Yusifin qissəsinin digər bir
1:55hissəsinə müraciət eləyəcəyik.
1:59Hansı ki, bu gün danışacağım hissə
2:02onunla bağlı olan ayələr ki var
2:05Quranikərimdə. İnsan xəyanətinin,
2:08səbrin, yalanın
2:11və Allahın hikmətinin
2:13ən təsirli səhnələrindən birini təsvir
2:17eləyir. Yəni burda həmin o hadisələr
2:19təsvir edilir. Bir tərəfdə həsədin kor
2:23elədiyi qardaşlar, digər tərəfdə isə
2:26günahsız bir uşaq, yəni Yusif. Bütün
2:29bunların üzərində
2:32isə nə Allahın dəyişməz təqdiri var.
2:36Keçən verilişdən də aydın olduğu kimi
2:39atalarını Yusifi aparmağa razı
2:42salmışdılar
2:44qardaşlar və razı ki, saldılar, biraz
2:48rahat oldular və həmin gecən aramlıqla
2:51yatdılar ki, sabah
2:54Yusif əleyhissalamı
2:57aparsınlar. Yəni onun barəsindəki planı
3:00həyata keçirsinlər və o mane sayılan
3:05qardaşlarını həmişəlik olaraq aradan
3:08qaldırsınlar.
3:10Və nəhayət səhər açıldı və səhər ataları
3:14həzrəti Yusif qorumaqla bağlı onlara
3:17nəsihətlər elədi. Nəsihətlər eləyəndən
3:19sonra onlar da əməl eləyəcəklərini
3:23qeyd elədilər. Daha sonra Yusif ehtiram
3:26və məhəbbətlə
3:28həzrəti Yaqubun yanından götürüb
3:30apardılar. Deyirlər ki, həzrəti Yaqub
3:33şəhərin darvazalarına qədər onları yola
3:36saldı və sonuncu dəfə həzrəti Yusif
3:38bağrına basdı.
3:40Gözlərindən yaş gəldi və sonra Yusif
3:44qardaşlarına tapşırdı. Hansı ki,
3:47qurdlara tapşırırdı sanki qardaşlar.
3:51Yəni qurdlara bu mənada ki,
3:54bu əvvəlki verilişdə qeyd eləmişdik.
3:56Bununla bağlı mövzuları demişdim.
3:59Qardaşlar atalarının gözlərindən
4:01yayınana qədər həzrəti Yusiflə
4:04nəvazişlə, məhəbbətlə davranırdılar.
4:07Amma ataların onlarını görmədiyinə əmin
4:10olandan sonra
4:13birdən-birə hansı ki, onların elə bil
4:16illərlə həsəd nəticəsində o toplanmış
4:18olan bütün kinləri özünü göstərdi və
4:22onlar həzrəti Yusif üstünə düşüb onu
4:26vurmağa başladılar. O bir-bir
4:28qardaşlarına pənah aparırdı, amma
4:32ona pənah verən yox idi. Hansı ki,
4:36orda ayədə də var ki, onu aparırlar
4:40quyunun dibinə atmağa qərar verən zaman
4:44ayədə deyir ki, biz ona vəhiy elədik.
4:46Sən bir gün onların bu etdiklərini
4:49özlərinə xəbər verəcəksən. Onlar isə
4:52bunu hiss eləməyəcəklər. Qısası hadisə
4:54belə olur ki, qardaşlar atalarının
4:56aldıqları o əmanətə xəyanət elədilər.
4:59Onlar birlikdə razılaşıb Yusif
5:03dərin bir quyuya atdılar. Amma həmin an
5:07Allah Yusif tək qoymadı. O balaca bir
5:10uşaq da olsa,
5:13Allah onun qəlbinə ümid verdi. Bildirdi
5:17ki, bu hadisə son deyil. Bir gün
5:20qardaşları ilə yenidən qarşılaşacaq.
5:23Bu Yusif üçün qaranlıq bir anda gələn
5:27ilahi bir təsəlli idi. Hansı ki,
5:31axşamüstü həmin o qardaşlar
5:34bu hadisədən sonra neynədilər?
5:37Ağlaya-ağlaya gəldilər atalarının
5:39yanına.
5:41Bu Quran ayəsidir. Qardaşlar planlarının
5:44ikinci mərhələsini həyata keçirdilər.
5:46Onlar ağlayırdılar.
5:48Amma qeyd eledyim ki, bu göz yaşları
5:51peşmanlığın yox, aldatmanın bir hissəsi
5:54idi. Onlar bilirdilər ki, insanların
5:56çoxu
5:58ağlayan adama daha çox tez inanır.
6:02Ayədə də var ki, qeyd eləyirlər həzrəti
6:05Yaqubun yanına gələndən sonra
6:11Yusufa
6:13demək istəyirlər ki, biz
6:16oynayırdıq, biz yarışırdıq. Daha doğrusu
6:19Yusif də əşyalarımızın yanında
6:21qoymuşduq. Onda ayənin davamını belə
6:24qeyd eledyirəm ki, canavar onu yedir.
6:27Onsuz da biz ardınca bu ayədə bu
6:29sözlərdə deyir ki, onsuz da biz doğru
6:31danışsaq da sən bizə inanmayacaqsən.
6:35Demək olar ki, yalanın bütün elementləri
6:38hazır et. Onlar hətta sonda dedilər ki,
6:42sən onsuz da bizə inanmayacaqsan. Bu
6:45cümlə, belə deyək də, psixoloji
6:47manipulyasiyanın nümunəsi hesab olunur.
6:50Daha sonra hadisənin davamı bu
6:52şəkildədir ki, onlar atalarına canlı bir
6:56nişanə göstərmək üçün Yusif köynəyini
7:00yalandan
7:01qana bulaşdırırlar.
7:04Orda keçi qanı ola bilər, quzu qanı ola
7:07bilər və sairə hansısa bir qan mümkündür
7:10olsun.
7:12Amma məsələ bundan ibarətdir ki,
7:16köynəyi ki, qan sürtdülər, amma həqiqət
7:20bu yalandan bu işi gördülər. Təbii ki,
7:23amma həqiqət gizlənmədi. Yaqub peyğəmbər
7:27hadisənin zahirinə yox, onun arxasındakı
7:30həqiqətə baxdı. O qəlbinin odlanmasına
7:33və canının yanmasına baxmayaraq əsla
7:36naşükürlük etmədi. Ümidsizliklük,
7:40ümidsizlüyə qapılmadı və belə deyək də o
7:43şikayət nişanəsi olan sözləri dilinə
7:45gətirmədi. Lənət oxumadı. Əksinə sadəcə
7:49belə bir söz dedi. Təsəbrun cəmil.
7:53Gözəl səbr, yəni söz budur ki, mənə
7:55düşən gözəl səbr eləməkdir. Mən gözəl
7:59şəkildə şükr etməklə yanaşı olan səbr
8:01eləyəcəm. Bu ifadə deyərdim ki, Quranda
8:04səbr haqqında deyilən ən möhtəşəm
8:06sözlərdən biridir. Ən gözəl sözlərdən
8:10biridir. Yəni uzun sözün qısası qissənin
8:13bu hissəsini yekunlaşdırıram.
8:15Həzrəti Yaqubdan övladını, yəni
8:19qardaşlar
8:21həzrəti Yusif çox ehtiramla aldılar.
8:24Amma atalarının gözündən kənarlaşan kimi
8:28bütün kinlərini həzrəti Yusif üzərinə
8:30töküb onu vurdular, döydülər və zədilər
8:34və nəhayət quyuya gətirib atdılar. Və
8:38sonra da ümumi məğzi belədir ki, köynüyi
8:42qana bulaşdırıb atalarının yanına
8:44gətirdilər və ataları
8:46dedim mən göz səbr edəcəm.
8:49Baxın bu hissədən bir neçə tərbiyəvi bir
8:53məqamı qeyd eləyim. Bizə olan mesaj
8:55nədir onu qeyd eləyim.
8:57Baxın, Allah mömin bəndələrini ən
9:01qaranlıq anda belə tək buraxmır. Quyu
9:04zahirdə bir son idi. Düzdür, amma
9:07əslində Misir sarayını aparan yolun ilk
9:10dayanacağı idi. Yusif əleyhissalam üçün
9:14bu an həyatının
9:16ən ağır sınaqlarından biri idi. O
9:20atasının, belə deyək də, isti qucağından
9:22ayrılmışdı.
9:25Sonra doğma qardaşlarının xəyanəti ilə
9:29üzləşmişdi və nəhayət dərin bir quyuya
9:32atılmışdı. Zahirən baxıldıqda o tamamilə
9:36köməksiz görünürdü. nə onu müdafiə
9:38eledyən bir insan var idi, nə də onu
9:41ordan çıxarmağa hər hansısa bir yol var
9:43idi. Rəvayətlərin birində oxuyuruq ki,
9:46həzrəti Yusif Allahla münacət eləyir.
9:48Allaha dua eləyir ki, ilahi, ey bütün
9:51qərib və tək olanların munisi,
9:55ey bütün qorxanların pənahı, ey bütün
9:59qəm kədəri aradan qaldıran, hər bir
10:02pıçıltıdan agah olan həzrəti Yusif necə
10:04deyir Allaha, hər bir şikayət edənlərin
10:08son ümidi, hər bir toplumda, cəmdə hazır
10:12olan, ey diri olan və öz zatına
10:14əsaslanan
10:17səndən başqa
10:18Heç bir düşünməməyim üçün ümidini
10:22mənim qəlbimə salmağını istəyirəm.
10:26Səndən bu böyük çətinlikdən mənə bir
10:29nicat yolu hazırlamağını istəyirəm.
10:31Həqiqətən sən hər şeyə qadirsən. Məhz
10:35insanların bütün, belə deyək də, o
10:39qapıları bağladığı anda Allah-təala
10:42rəhmət qapısını açdı və ona vəhy elədi
10:45ki, sən bir gün onların bu etdiklərini
10:48onlara xəbər verəcəksən. Həzrəti Yusifə
10:51dedi, bu ilahi vəhy sadəcə gələcək
10:54barədə bir xəbər deyildi ki, o Yusfin
10:58qəlbinə ümid, arxayınlıq və mənəvi güc
11:02verən bir təsəlli idi. Allah ona
11:04bildirdi ki, bu quyu həyatının sonu
11:07deyil, daha böyük bir missiyanın
11:10başlanğıcıdır.
11:12İnsan həyatında da bəzən olur. Yəni
11:15insanın bəzən həyatında elə məqamlar
11:18olur ki, belə deyək də, dostlar
11:20uzaqlaşır, yaxınların
11:23hərəkətləri
11:25səni məyus eləyir.
11:27Bütün çıxış yolları bağlanmış kimi
11:30görünür. Belə vaxtlarda mömin bilməlidir
11:32ki, insanların köməyi kəsilsə də,
11:36Allahın köməyi
11:38kəsilməz. Bəzən Allahın bəndəsini, Allah
11:41daha doğrusu belə deyək bəndəsini bütün
11:44maddi dayaqlardan məhrum eləyir ki, o
11:47yalnız özünə, yəni Allaha söykənsin və
11:50həqiqi təvəkkülün nə olduğunu dərk
11:52eləsin. Bu ayə, bu hissə bizə öyrədir
11:57ki, iman sahibi insan heç vaxt ümidsiz
12:00olmamalıdır.
12:02Heç vaxt gərək iman sahibi insan ümidsiz
12:04olmasın. Çünki Allahın atacağı addım
12:08insanların qurduğu planlardan daha üstün
12:11və daha hikmətlidir. Həzrəti Yusifin
12:14qardaşları Yusif quyuda yox etmək
12:18istəyirdilər. Allah neynədi? Allah isə
12:21həmin quyunu onun ucalmasının ilk
12:24pilləsinə çevirdi. İlk pilləsinə.
12:29Allah görün nələr eləyir. Tərbiyyəvi
12:31nəticə bundan ibarətdir ki,
12:34mömin insan çətinliklərin içində Allahın
12:38gizli hikmətini axtarmalıdır.
12:41Sən hansısa bir çətinlik üz verəndə bax
12:44burda Allahın nə hikməti var.
12:47ümidsizlüyə qapılmamalıdır və bilməlidir
12:50ki, Allahın köməyi çox vaxt ən ümidsiz
12:53görünən anda gəlir. Çətinlik bəzən ilahi
12:56yüksəlişin başlanğıcıdır. Ona görə
13:00ilahi,
13:02belə deyək də bu cürə belə bir
13:04vəziyyətlərdə Allaha sığın və səbr elə,
13:07ümidsiz olma. Bu, bu ayənin, qissənin
13:10daha doğrusu
13:12danışdığım, hissəsindən aldığım bir
13:14nəticədir. İkinci, nəfs günahı əvvəlcə
13:18insanı gözəl göstərir. Necə ki, həzrəti
13:21Yaqubun oğlanları etdikləri işi nəfs
13:24onlara gözəl göstərdi. Həzrəti Yaqub da
13:26onlara deyirdi bu sözü. Yaqub
13:29qardaşlarının gətirdiyi xəbəri eşidəndə
13:31nə dedi? Dedi, yox, nəfsləriniz sizə bu
13:35işi gözəl göstərib.
13:39Bu ifadə Qurani Kərimin insan
13:42psixologiyasın necə incə təsvir etdiyini
13:44göstərir. İnsan çox vaxt pis bir iş
13:47eləyəndə
13:48onu əvvəlcə öz vicdanında haqlı olduğunu
13:52göstərməyə çalışır. Heç kim böyük bir
13:56günahı bu pisdir deyib qəbul eləyib
14:00rahatlıqla eləmir. Nəfs əvvəlcə belə
14:03deyək də günahın o həmin o şəxsə adını
14:07dəyişir.
14:09Onun belə deyək də müxtəlif adlarla
14:11deyir də. Məsələn, məcburiyyət, ədalət,
14:13nə bilim, haqqımı tələb eləyirəm, başqa
14:16çıxış yolu yox idi. Bu kimi bəhanələrlə
14:18bəzəyir. Sonra isə həmin günah insana
14:23adi görünməyə başlayır. Çünki bir insan,
14:26bir günah ki, insana adi görsənir, ondan
14:28sonra artıq o günahı etmək ona rahat
14:30olur. Yusifin qardaşları da əvvəlcə
14:33həsədi böyütdülər.
14:35Həsədi böyütdülər. Sonra onu ailəni
14:40xilas eləmək kimi təqdim elədilər. Belə
14:43birdən-birə bu işi görmədilər ki. Beləcə
14:45vicdanlarının səsini susdurdular.
14:48Halbuki dəyişən həqiqət deyildi ki,
14:51həqiqət olduğu kimi qalmışdı. dəyişən
14:53onların baxışı idi. Yəni bəzən bir insan
14:55günahı eləyəndə günah elə günah olduğu
14:58kimi qalır. Amma insan o günaha baxışını
15:02dəyişir deyə rahat o günahı eləyə bilir.
15:04Bu hadisə hər dövrün insanı üçün bir növ
15:08xəbərdarlıqdır. Günahın ən təhlükəli
15:11tərəfi. Bilirsiz nədir? Günahın ən
15:14təhlükəli tərəfi onun insanın gözündə
15:17normal görünməsidir. Vicdan
15:20narahatlığını itirəndən sonra daha böyük
15:24səhvlərə doğru, daha böyük səhvlərə
15:26doğru addımlayır. Yəni söz bundan
15:29ibarətdir ki, insan artıq o işi özünə
15:32necə deyərlər
15:34normallaşdırır. Belə bir hal yaranır
15:37insanda. Nəticə budur ki, insan daim öz
15:41niyyətini yoxlamalıdır. Nəfsinin o
15:44bəhanələrinə aldanmamalıdır. Yalan
15:47haqqında deyim ki, yalan tək yaşamır.
15:51Özüyə başqa yalanlar da gətirir. Yalan
15:54belədir. Həzrəti Yusif qardaşları
15:58Yusif quyuya atandan sonra bir yalan
16:00danışmaqla işlərini
16:03bitirə bilmədilər ki, amma bir dənə elə
16:05olmağını istəyirdilər.
16:07Onlar hadisəni inandırıcı göstərmək üçün
16:11ağladılar. Canavar hekayəsini
16:13uydurdular. Qanlı köynək hazırladılar və
16:16hətta atalarının etiraz eləyəcəyini
16:18əvvəlcədən hesablayıb sən onsuz da bizə
16:21inanmayacaqsən. Bu cür nə deyirdilər?
16:25Bu yalanın
16:27belə deyək də təbiətini göstərir.
16:31Yalanın təbiəti belədir. Yəni yalan
16:32özündən sonra bir dənə də yalan gətirir.
16:34Həqiqət belə deyil. Amma həqiqətən
16:36dayağa ehtiyac yoxdur. Niyə? Çünki o özü
16:39ayaq üstə dayana bilir. Yalan isə elə
16:41deyil. Ayaqda qalmağa imkanı yoxdur.
16:44Yalanın ayaqda qalması üçün başqa bir
16:46yalana ehtiyac var. başqa bir yalana
16:48söykənməlidir.
16:50Hər yeni yalan, hər yeni yalan diqqət
16:53eləyin, əvvəlkini adətən qorumaq üçün
16:56danışılır
16:58və insan uzun zaman keçdikcə o uydurduğu
17:00hekayənin bir növ əsrinə çevrilir. Yalan
17:03bu qədər çirkin bir şeydir.
17:06Müasir həyatda da bu həqiqəti biz
17:09tez-tez görürük. Kiçik bir yalanı
17:11gizlətmək üçün başqa bir yalan
17:13danışılır. Sonra üçüncüsü danışılır,
17:16sonra dördüncüsü danışılır. Nəticə nə
17:18olur? Nəticədə də insan təkcə
17:20başqalarını yox, özünü də aldatmağa
17:24başlayır. İslam buna görə həqiqətən
17:28doğruluğa böyük əhəmiyyət verir. Doğru
17:30danışmaq bəzən çətin görünə bilər, amma
17:34insanı uzun müddətli peşmanlıqdan
17:37qoruyur. Yalan neynir? Yalan ilk baxışda
17:40çıxış yolu kimi görsənir. Amma əslində
17:42nə baş verir? Əslində insanı daha ağır
17:44vəziyyətə salır.
17:46Qısası tərbiyyəvi nəticə budur ki, bir
17:49səhvi etiraf eləmək, bir səhvi etiraf
17:52eləmək onu yalanlarla ötbastır eləməkdən
17:56daha gözəldir, daha şərəflidir. Niyə?
17:58Çünki həqiqət insanı azad eləyir. Yalan
18:02neynir? Yalan isə onu öz zəncirlərinə
18:05bağlayır.
18:06əsrinə çevrilir.
18:09Bu da qissənin növbəti hissəsi ilə bağlı
18:11olan çıxarışlardır.
18:14Yalan və sairə digər mövzulara toxundum.
18:17Hansı ki, nəfsin günahı insana gözəl
18:19göstərməyi, müxtəlif bəhanələr və sairə.
18:22Ümid edirəm faydalı oldu.
18:25Bu da növbəti hissə idi və Allah tofiqat
18:28versə bu qissənin növbəti hissəsinə
18:31növbəti verilişdə də yenə toxunaram.
18:34Növbəti verilişdə görüşmək ümidi ilə.
18:37Allaha aman.
18:44الله