Full transcript
0:02Bu gün, biz sümüyün
0:04mikroskopik quruluşu və
0:06xüsusən də Havers sisteminin nə olduğu
0:09haqqında danışacağıq.
0:15İndi bir sümük parçası götürək və onu iki hissəyə
0:19bölüb içərisinin necə göründüyünə baxaq.
0:28Burada sümük parçasından kəsilmiş bir hissə var
0:32Onun daxili hissəsinə nəzər yetirək.
0:34Bu sümüyün ən daxili hissəsi
0:37süngər sümük adlanan sümükdən ibarətdir və həmçinin
0:41trabekulyar sümük kimi də tanınır.
0:47Burada süngər sümüyünün trabekulasını
0:49göstərən oxu görə bilərsiniz.
0:54Əgər süngər sümüyə diqqətlə baxsanız,
0:57onun süngərə çox bənzədiyini
0:58görə bilərsiniz.
0:59Buradakı trabekul və boşluqlara görə
1:03süngər sümüyün səthinin sahəsi kompakt
1:07sümüyün xarici qatından 10 dəfə qalındır.
1:11Beləliklə, süngər sümük, sümük iliyinin
1:16ən daxili hissəsindəki torabənzər
1:19hissədir.
1:24Sümüyün mərkəzindəki bu süngəri torun
1:28funksiyası sümüyü daha yüngül
1:30etməkdir.
1:34İndi əgər sümüyün ətrafına baxsanız,
1:37sümüyü əhatə edən daha sərt, daha möhkəm
1:40təbəqənin olduğunu görərsiniz.
1:42Bu kompakt sümük adlanır.
1:44Təəccüblü deyil ki, kompakt sümük
1:48süngəri sümüyə nəzərən daha sərtdir.
1:50Onun daha az boşluq və dəlikləri var,
1:52amma süngər sümükdən əsas
1:54fərqləndirən əlaməti onun bu osteonlardan,
1:58təkrarlanan funksional vahidlərdən ibarət xüsusi
2:01bir quruluş növünün olmasıdır
2:03Bu osteonun böyüdülmüş bir görünüşüdür.
2:08Osteonların digər adı Havers kanalıdır.
2:14Gəlin haqqında daha ətraflı danışaq.
2:17Osteonların hər biri bir silindrə bənzəyir,
2:22ortaq mərkəzli bir çox sümük qatının,
2:26daha doğrusu təbəqənin bir-birinə
2:30dolanması ilə formalaşır.
2:31Bu qatların hər biri sümük lövhələri adlanır.
2:34Bu qatların mərkəzində olan hissə
2:39Havers kanalı və ya mərkəzi kanal adlanır.
2:42Bu kanallardan qan damarları, limfa
2:47damarları və sinirlər keçir.
2:49Sümük lövhələrinin arasında olan
2:53kiçik kanallara kanalikul deyilir,
2:56onları burada görə bilərsiniz.
2:58Bunlar mərkəzi Havers kanalından uzanaraq
3:01lakuna adlanan boşluqlara açılırlar.
3:06Lakuna sözünü gördüyünüzdə
3:10boş sahələri düşünməlisiniz.
3:13Bu lakunaların hər biri osteosit və ya
3:16sümük hüceyrələr olan boşluqlardır.
3:18Osteositlər, bu hüceyrələrin bir-biri ilə əlaqə saxlamasına,
3:21qida və siqnal mübadiləsinə imkan verən boşluq
3:24qovşaqları vasitəsilə digər osteositlərlə
3:27təmasda olmaq üçün kanalikullardan
3:31keçən bu hüceyrə prosesinə malikdirlər.
3:36Yükun olaraq, Havers kanallarına
3:40perpendikulyar yerləşən Volkmann
3:42kanalları var.
3:45Onlar oteonları bir-birilərinə
3:48bağlayırlar və özlərinin kiçik
3:50qan damarları var.
3:52Gəlin periost, yəni sümüküstlüyü adlanan
3:55sümüyün ən xarici qatını da vurğulayaq.
3:59Peri əhatə edən deməkdir,
4:02ən xaricdəki bu qatı
4:05adi gözlə də görmək mümkündür.