Full transcript
0:11Лежи.
0:30Əz billahi minəşşeytanir rcim.
0:38Bismillahir rəmanir rahim.
0:49والسماء
0:54ذات
0:56البروج
0:58واليوم
1:00الموعود
1:10və şahid
1:22qələ
1:24ashabdud
1:33الوق
1:42اذ هم عليها
1:45قعود
1:47وهم على ما يفعلون
1:53بالمؤمنين
2:07Və naqamu minhum
2:13ان yu
2:16بالله
2:19العزي
2:21الحميد
2:31الذي له mülk sama
2:42على كل شيء
2:47شهيد
2:57ان
2:59الذين
3:01فتنوا
3:02المؤمنين
3:05والمؤمنات
3:08ثم
3:10لم يتوبوا
3:13فلهم
3:15عذاب
3:17Cəhənnəm
3:26ləm yubu
3:29fəzən
3:34vum
3:35adab
3:37həri
3:47ان
3:49الذين امنوا
3:52وعملوا
3:54الصالحات
3:57لهم جنات
4:02تجري
4:04من
4:08الانهار
4:19الفوز
4:28ان بطك
4:33لشديد
4:35انه
4:38هو يبد
4:41ويعيد
4:43وهو
4:47الədود
4:56ذرش
4:59المجيد
5:00فعل
5:02لما يريدها
5:06اتاك
5:08حدي
5:18فرعون
5:20وثمود
5:22بذين
5:24كفروا
5:26في تكذب
5:37والله
5:38من ورائهم
5:44محيط
5:47بل هو قران
5:52مجيد
5:59هو quran
6:04مجيد
6:06في لوح
6:10محفوظ
6:14səqəli
6:19العظيم
6:42rəcim.
6:44Bismillahir rahmanir rahim.
6:46Əlhəmdülillah. Rabbəl aləminəşəidə
6:59həibəqasim
7:04mustafa Muhəmməd
7:29Ya Allah, yenə inşallah mövzumuzu davam
7:33eledyirik Allahın lütf inayəti Ə, özünə
7:37nəzarət belə bir çıxışa başlamışıq və
7:39dördüncü cümədir. Artıq bu mövzunun
7:42ətrafında danışırıq. Bir aydır.
7:45Dini mətnlərdə adı müraqibət keçir
7:49və deyildi dörd dənə mərhələsi var
7:53və insan bu mərhələləri keçir
7:57və hara çata bilərsə ora çata bilər.
8:02Birinci məsələ, birinci mərhələ
8:05özünə nəzarət mövzusunda
8:08insanın vacibləri yerinə yetirməsidir.
8:13Vacib deyərkən, yəni həyatın üçün ən
8:15mühüm olanlar nədirsə, onlar eləmək.
8:19Yəni belə ki, bunu etməlisən, etməsən
8:23ziyan çəkərsən.
8:25nəinki yükləyiblər sənə, belə ki, acığa
8:29düşüblər, deyirlər bunu elə, sənə də
8:31xoşun gəlmir. Yox, bu sənə lazımdır.
8:33Bunu etməlisən.
8:36Birinci mərhələdə vacibləri etmək və
8:38eyni zamanda haramlardan çəkinmək.
8:41Haramdan da məqsəd
8:44ali insan olmaq yolunda
8:49maneələri, sədləri aşmaq, əngəlləri
8:52kənara qoymaq. Haram da belədir. Yəni
8:56haram. Allah paxıl deyil, yaxşı bir
8:59şeydən səni məhrum eləsin.
9:03Yəni paxıllığı tutur istəmir səni xoş
9:06görsün, xürrəm görsün.
9:09Ona görə deyib bunu sənə qoymuram. Yox
9:12belə deyil. Sadəcə sənin gedəcəyin yol
9:15da maneədir bu sənə. Həqiqətdə ola
9:17bilsin sən görə bilmirsən, anlaya
9:19bilmirsən. Allah səni xəlq eləyib,
9:21yaradıb və bilir ki, nə sənin yolunda
9:24əngəldir. Haram. Yəni bu. Gətirdim öz
9:27leksikomuza ki, biraz məsələ həllini
9:29tapsın. Müraqibət yəni bu hələ ki
9:31birinci mərhələsi.
9:33İkinci mərhələ bir pillə də gedirsən
9:35qabağa. Ola bilər bir haram deyil.
9:36Faydasız işdir. Onunla da məşğul
9:38deyilsən.
9:39Bu da çox ciddidir
9:41ki, ömrünü faydasız işlərlə
9:46yaşayanlar ömrün dəyərini
9:47bilməyənlərdir. Biləsiz dəqiq şəkildə.
9:50Yəni o bir mənalı bilin. Gördünüz kimi
9:52bir adam boş keçirir ömrünü. Çün ömrün
9:55mahiyyətini anlamayıb. Qəflətdədir bu
9:57insan. Və bu mərhələdə eyni zamanda bu
10:00ikinci mərhələdə insan Allahın
10:02razılığını güdür
10:05ki, bunları demişəm. Üçüncü mərhələdə
10:07insan özünü onun hüzurunda hiss eləyir.
10:11Birinci, ikinci mərhələdə bir növ hələ
10:14ki dərkdir, düşüncədir,
10:17növ dəlildir, məntiqdir, sübutdur. Amma
10:19bu mərhələdə vəziyyət dəyişib. Nədir
10:21vəziyyət? Hissdir. His. Hiss eləyirəm.
10:25Nəinki anlayıram, artıq hiss eləyirəm.
10:29Bu müraqibətin üçüncü mərhələsidir.
10:34Dördüncü mərhələ bir pilqin qabağı
10:35nəinki hiss eledyirəm, müşahidə
10:37eləyirəm. Şühud, şühud, hisslə
10:40müşahidənin fərqini dedim sənə. Bir
10:42dayanmışam, görürəm bir nəfər hiss
10:44eledyirəm mənə baxır, amma hələ onu
10:45görmürəm.
10:47Müşahidə budur. Yox baxıram mənə baxır.
10:50Mənə baxır. Bu müşahidədir.
10:53Bu pik nöqtədir.
10:56Bu müraqibətdə dörd mərhələ belə gedir.
10:59Və üçüncü, dördüncü mərhələ hiss və
11:01müşahidə mərhələsi
11:03qəlbi bir həqiqətdir. Hüzuri bir haldır.
11:09Burda bir hiss var, duyğu var.
11:12Həqiqətdən pay var bu mənada. Yəni
11:15həqiqətdən nə mənada pay var? Həqiqəti
11:17hiss eledyirsən, dadırsan.
11:21Necə xəcalət hissi hərdən yaranır
11:24səndən? Nə yaşayırsan adam xəcalət
11:26çəkəndə hətta adamın üzü qızarır? O
11:29hisslər neyniir? Fizioloji bədəninə
11:31təsirini göstərir.
11:34Allaha bax belə adam hiss eləyir. Özünü
11:36yığıb yığışdırır.
11:38Gətirə bildin mövzunu.
11:40Hiss edirsən ki, məni görürsən. Bu adam
11:42bir mərhələdir. Gəlib yetişir adam bura.
11:46Onun hüzurunda olduğunu hiss eləyirsən.
11:51O qədər hiss eləyirsən ki, zahiri
11:53görkəmə də təsirini qoyur.
11:55Təsirin qoyur. Hiss elədiyin qədəri.
12:00İndi o hiss elədiyin nə qədər görürsən,
12:02o qədər.
12:04İndi bir nəfər səhv eləyirsən, biri
12:06gəlir görür. O sıra insandır. Bir cür
12:08təsir eləyir. Amma çox mühüm insandır.
12:12Təsiratdır.
12:14Mühümdən də mühüm insandır.
12:17Özünə yer tapa bilmirsən. Ay Allah.
12:20Nə qədər mərifətin varsa, o qədər
12:22hissin.
12:24O qədər hissin.
12:29Bəli. Başlanğıcda bir düşüncədir. Hər
12:32düşüncədən başlayır.
12:35İnsan deyir ki, görən var məni. Bax bu
12:37düşüncədən başlayırıq.
12:39Kömək eledyirəm.
12:41İnsan bu düşüncəni özünə təlqin eləyir.
12:44Bir müddət sonra bu düşüncə hissə
12:47çevrilir. Cöhəri dəyişilir e məsələnin.
12:50Cöhəri
12:51bir bax məsələn iki dənə fikri qoyursan
12:53yanaşı. Üçüncü fikir çıxır ortaya. Bu
12:56hələ bu fikir, o fikir bunlar materialı
12:58eynidir də. Belə deyək bir də var fikir,
13:01təfəkkür, dəlil, məntiq, sübut hissə
13:04çevrilir, duyğuya çevrilir. Elə bil
13:06yumurta cücəyə çevrildi.
13:08Çevrilməkdən çevrilməyə fərq var da.
13:11Mahiyyəti elə bil dəyişdi. Bax belə bir
13:13dənə proses baş verir. Düşüncə ilə
13:16başlayırsan, hissə çevrilir.
13:19Ona görə düşüncənin bu qədər əhəmiyyəti
13:21var. Təfəkkürün
13:23kiçik baxmayın.
13:26Oturub deyirlər, məsələn, ustadlar,
13:27ariflər buyururlar, oturun beş dəqiqə
13:30düşünün bu haqda ki, məni görən var. Bir
13:32mötəddən sonra bu hiss eləyəcəksən ki,
13:34görən var.
13:38Bir dönəndən sonra o görən səni çəkəcək
13:40ora. Neyin ki, sən düşünüb gedirsən o
13:41yerə.
13:48Buna deyirlər müraqibət.
13:51Müraqibət anlayışı.
13:54Müraqibət anlayışında zikr var.
13:58Orda bir zikr var. Adam Allahı
13:59xatırlayır. Amma sinonim deyil.
14:01Müraqibət kəlməsi, zikr kəlməsi ilə.
14:05Çünki bəzi vaxtlar insan zikr eləyir,
14:07bəzən eləmir. Müraqibətdə davamlılıq
14:10var. Başa düşürsüz məni? Davamiyyət var.
14:14Daimi nəzarət var.
14:17Müraqibətdə eyni zamanda əməli zikr var.
14:20Ola bilər dildə söz demirsən, dildə zikr
14:22eləmirsən, amma əməli praktik həyatında
14:25bilirsən o bəyənmir, etmirsən.
14:30Müraqibətin daxilində əməli zikr var.
14:33Bətnində təqva gizlənib. Müraqibətin,
14:36təqva, təqva nədir? Ruhun immuniteti.
14:41Baxıllar olmaz.
14:45Bir dənə qeyd deyim sizə.
14:48Müraqibət yalnız inkarı mənası yoxdur
14:50ha. Özümü nəzarət eledyim ki, bunu
14:52eləməyim. Təkcə bu deyil.
14:56Bəzi vax insan daha çox bu tərəfə
14:57fokuslanır. Lazımdır. Amma o deyil.
14:59Təkcə müraqibət bu de ki, bunu eləməyim,
15:01bunu eləməyim, bunu eləməyim. Yox,
15:03müraqibət budur ki, bunu eləməyim, bunu
15:05eləməyim, bunları da eləyim, bunları da
15:07eləyim.
15:09Təkcə sən bunu eləməyimə köklənsən,
15:11cəmiyyətdən adı sən qaçacaqsan.
15:14Cəmiyyətdən qaçıram ki, düşməyim günahı.
15:16Cəmiyyətdən qaçıram, qaçıram, eləməyim,
15:18eləməyim. Yox, sən bilirsən ki, yox, mən
15:19bunu eləməmlə yanaşı eləməli işlərim
15:21var.
15:23Deməli, müraqibətin iki başı var. Etməli
15:26və etməməli.
15:31Və üçüncü mərhələ hiss mərhələsidir.
15:36Ondan sonra gəlir şühud mərhələsi.
15:38Dördüncü mərhələyə keçirsən.
15:40Dördüncü mərhələ üçüncü mərhələnin
15:43içindən doğulur
15:45və yaranır.
15:49Bu hiss get-gedə şuhuda müşahidəyə
15:51çevrilir.
15:55Bu bir başqa haldır.
15:59Bir nəfər haqqında sənə bir söz
16:00deyirlər. Eşidirsən, eşidirsən.
16:05Sonra
16:07deyirlər sənə çox məsələn tutaq şücaətli
16:10insandır, sən də şücaətli insansan. Onun
16:13şücaətli olduğunu artıq hiss eledyirsən
16:15sanki.
16:17Bir də var onu hələ
16:20şücaəti müşahidə eləyirsən.
16:24İstən bir mərhələ oturub. Deməli, proses
16:27necə getdi?
16:30Məntiq, dəlil, sübut, dərk mərhələsi,
16:33düşüncə.
16:36İki, hiss eləmək, yəni sanki görmək üç,
16:41şühud, müşahidə həqiqəti görmək. Bax bu
16:43proses gedir asasda müraqibətdə. Başlaya
16:46bilsək bu geyəcək.
16:49Başlaya bilsək, bu geyəcək.
16:52İbn ərəbinin belə bir sözü var. deyir
16:53şühud həqiqi şühuddan söhbət gedir e
16:56həqiqi müşahidə söhbət gedir xəyali puç
17:00bir nəzərə tutulmur yəni adam Allahı
17:04müşahidə eləsin bu eləb-belə söz deyil
17:08yəni
17:10həqiqətdir məsələn quranda bir ayə var
17:12deyir ki kim Allahla görüşmək istəyir
17:15bəziləri istəyirlər bunu yozsunlar yəni
17:16Allahla görüşmək yəni əməllərinlə gedib
17:19görüşmək
17:21qəzəbi ilə görüşürsən yəni öz əməllər
17:23nəticəsi ilə görüşürsən. Allahın rəhməti
17:25ilə görüşürsən. Yenə öz əməllərini
17:27nəticəsində görüşürsən. Yəni bir növ
17:28mövzunu deyişirik, aparırıq başqa bir
17:31istiqamətə. Allahla görüşdən məqsəd
17:33həqiqətdə onunla görüş deyil. Öz
17:35əməllərinlə görüş. Bəzən belə aparır.
17:37İbn Rəbi deyir yox e bu doğurdan
17:38müşahidədir. Amma bu gözlə deyil də.
17:41Məsələn indi bunu gəlim çataram o
17:43yerlərə. Bu gözlə deyil. Bu gözünün heç
17:46o boyda qüdrəti də yoxdur. Bu gözün
17:48gördükləri budur da. Bundan artıq nə
17:50görür ki? Görməsizin bir həddi var, bir
17:53dudu var. Onu aşa bilmir ki.
17:56Necə bir insanın gözü görməyəndə bu
17:58aləmi görmür?
18:00Düz o biri gözü görməyəndə o biri aləmi
18:03görmür. O biri gözdən söhbət gedir bura
18:06qədər.
18:08Bəli. İnsan
18:12müraqibətlə özünə nəzarət eləməkləyə,
18:14mətləbinə, mətlubuna yetişir.
18:18Bizdə belə bir deyim var ha. Allah
18:20mətləbini yetirsin. Mətləb insan öz
18:23mətləbinə, o mətlubuna
18:27yetişir, çatır, məramına çatır.
18:33Axı bu necə baş verir ki, insan onu hiss
18:35eləyir? Sualı belə davam eləyək.
18:39Gələn sizə bir söz deyim. İçimizdə fitri
18:41bir dənə eşq var. Təməl. Təməl.
18:46İçimizdə daxili bir meyl var, ilahi bir
18:48cazibə var.
18:51Bu, bu cəzblə, meyillə, təməl,
18:56məhəbbətlə, eşqlə doğulmuşuq.
19:00Yəni müşahidənin, şühudun rüşeymi belə
19:03deyək, o hüceyrəsi deyək, xırda tərəfi
19:07içimizdə əvvəldən toxum kimi səpilib.
19:10Baxın biz əşhəd ə ilahə illallah deyirik
19:14də şəhadət verirəm. Nəinki bilirəm sən
19:18varsan. Mövzu dərkdən qalxıb şühuda.
19:21Allah niyə deyir ki, əşhəu demir ələm.
19:25Bilirəm Allah var. Yox deyir şühud
19:26eləyirəm ki, Allah var. Yəni istəyir
19:28desin ki, onun zərrəsi içində var.
19:32Bu qaldıra bilsən, qaldır tam müşahid
19:34elə də. Əşhədu, şəhadət ver də. Yaxşı,
19:40içimizdə fitri bir eşq var, daxili bir
19:43meyl, ilahi bir cazibə var, cəzb var.
19:45Amma təəssüf örtülüb üstü. Bax, müşkül
19:48budur.
19:49İndi üstü örtülüb. Bəzi müxtəlif
19:51ibarələr deyirlər də. Hicablarla
19:53örtülüb, toz torpaqla örtülüb.
19:57Bu xovları örtüb, nə bilim, zəncirlənib.
19:59Bir müxtəlif gedin baxın kəlmələr keçir
20:02dini mətnlərdə.
20:05Tozlanıb qəlbiniz. Belə bir ayə keçir.
20:13Dəssa
20:14bir dirini diri-diri torpağın altında
20:17basdırmağa deyirlər. Basdırmısız deyir o
20:19içinizi, eşqinizi təəssüf olun,
20:22fitrətinizi
20:23dəstağ keçib.
20:26Ya məsələn
20:31qıfıllanıb qəlbləriniz. Bu bağlıdır.
20:34Bax məsələ budur ki, içimizdə var bu
20:37eşq. Üstü örtülüb, qalıb altda.
20:41Nəsə qıraqdan ora atmaq lazım deyil.
20:43Bunun üstün təmizləmək lazımdır. Təkiyə
20:45də üstün təmizdədir. Təmizdə it çıxsın
20:48ortaya.
20:50Təzkiyə bu deyil. Toxumu səhv. Təzkiyə
20:52budur ki, su tök ggünən. Bax ginə,
20:55qulluq eləginə. Təz ki, yəni
21:00bax üstü örtülüb deyənə bu eşq ortaya
21:03çıxa bilmir.
21:07Yaxşı, elə bil bir misal çəkim. Dəcəl
21:10uşaqdır. Dəcəl uşaq,
21:13amma eyni zamanda çox istatadlı uşaqdır.
21:17Dəcəlliyi imkan vermir ki, potensialı
21:19üzə çıxsın.
21:23Yaxşı. Bax bu fitrət o dəcəl uşaq
21:25misalında imkan vermir ki, fitrətin
21:27istedadı üzə çıxsın.
21:31Ora səs sakit qalsa, səs küsmasa
21:34fitrətin səsini eşidərsən.
21:37Belə bir söz var idi. Alimlərimizdən
21:40biri deyirdi ki, mən qlub bəla sözü
21:42yadımdadır.
21:44Allah ki mənə deyib, rəbbiniz kimdir?
21:46Mən demişəm sənsən. O yadımdadır o
21:48hadisə.
21:50Sonra deyirdi özünü təmizlə yadına
21:51düşəcəyik.
21:53olub ki, hərdən oturursan, bir
21:55birdən yadına düşür.
21:59İçini təmizlədikcə toz-torpağı aradan
22:01qaldırıca birdən yadına düşəcək ki, əhd
22:03bağlayıb gəlmisən bura. Məsələ budur.
22:12Baxın,
22:14insan
22:16davamlı şəkildə, davamlılıq dedim sizə
22:19şərtdir. Özünü
22:22düşüncədən başlayaq. Məni görən var.
22:24Burdan başladı. Bir get-gedək hissə
22:27çevrilir. Bu davamiyyət. Bax bu
22:29get-gedək bu hiss də müşahidəyə
22:31çevriləcək. Bu bir qaydadır. Misalı belə
22:33çəkirlər. Bu davamiyyətlə bağlı. Ariflər
22:35qəşəng misal çəkir. Kömür olur. Kömür
22:38alırsan, gətirirsən. Düzdürmü?
22:41Nəzərə alır ki, biraz yaş yağış yağıb.
22:44Yəni yağışın altında qalb bir az dəmdir.
22:46Düzdür. İnc gətirsən harırsan onu? Bir
22:49odunu yandırırsan da birinci od atəş
22:51vurursan yalnız. Sonra kömürləyirsən
22:53atırsan ora. İlk nə baş verir?
22:57İlk buxar çıxmağa başlayır da. O yaşdır
22:59axı. Sonra nə olur? Tüstü çıxmağa
23:02başlayır. Sonra nə olur? Yavaş-yavaş
23:05qızmağa başlayır o kömür. Daha sonra özü
23:08oda çevrilir.
23:10Qara kömür idi. İndi od yandırır.
23:14Yandırır.
23:17Bu kömür niyə dəyişildi? Axı yaş idi,
23:20nəmi idi? İndi yandırır e. Tam əksini,
23:22tam elə bil ki, mahiyyət dəyişilib də.
23:24Yandırır indi.
23:28Bir qədər suyu qoysan qaynadacaq.
23:31Yaxşı
23:33deyirlər bu kömrün dəyişməyinin sirri
23:35davamlı olaraq odun yanında qalmasıdır.
23:38Atəşin yanında qalması. Davamlı qaldı.
23:40Get-gedə buxar, get-gedə tüstdü,
23:42get-gedə qızdı, get-gedə oduna çevrildi,
23:45yanmağa başladı, yandırır artıq.
23:49Amma kömürü hərdən ordan uzaqlaşdırandan
23:51sonra nə baş verir?
23:54Soyuyur, adi qara kömür dəyişilir.
23:59Deyir müraqibət də belədir. İnsan daim
24:02gələk neynəsin? Özünü nəzarətdə
24:04saxlasın. Get-gedə, get-gedə nəzarətdə
24:08saxlayırsan,
24:09hal dəyişilir. Amma nəzarətdən əlini
24:12çəkən kimi həmənki vəziyyətə qayıda
24:14bilərsən. Vəziyyət, yəni bu qədər sadə.
24:18Sözdə sadə, əməldə çətin.
24:20Hərdən ki görmüsüz bəzi ariflər, bəzi
24:23abidlər hardan hara endilər. Tarixə
24:26baxın. Kimlər harda büdrədi, nələr baş
24:29verdi həyatda.
24:33Adam
24:35qeybdən xəbər verirdi. Allah deyir it
24:37misalındadır. Bağışlayım bu sözə görə.
24:40Hardan hara gəldi bəşər? Hardan hara?
24:43Bax bu belədir. O kömür odunun yanında
24:45qalır. Daimi ki onun yanında qalır
24:48yandırır. Amma çəkildi. Adi qara kömürə
24:50çevrilir. Qəlb də belədir. Nəzarət
24:52elədin, elədin, eləmədin, əlini çökdün,
24:55həmənki vəziyyətə qayıda bilər. Yəni
24:56nəzarət istəyirdim. Yadınıza gəlsə
24:58birinci gündən bir söz demişdim sizə.
25:00Yolun əvvəlindən taxıra qədər nəzarət.
25:03Yəni budur.
25:05Bu qədər ciddidir bu mövzu.
25:10Yaxşı. Bəs müraqibətin faydası nədir?
25:13Faydası nədir? Bizə
25:18deyirlər müraqibətin faydası budur ki,
25:21hikmət və mərifət qapıları üzvü açılmağa
25:23başlayır.
25:26İnsan mərifət yiyəsi olur.
25:30İnsan
25:32başqalarının anlaya bilmədiyini ob
25:34anlayır.
25:36Allah lütf eləyir bunu.
25:39Qapı açılır. qapı
25:41elm mərifət qapısı açılır üzvünə bax
25:43məsələ budur.
25:47Digər faydası budur ki, Allahla əlaqən
25:49get-gedə güclənməyə başlayır. Müraqəti
25:51nəticəsi budur. Adam özündən nəzarət elə
25:53Allahla nə olur əlaqəsi güclənir.
25:56Güclənir.
25:59Bir müddət sonra bilirsən nə baş verir?
26:03Xüsusi iradə əməl olmaqdan çıxır. Məsələ
26:06bilirsiz də mənada əvvəl mən iradə
26:09eləyirdim də belə deyək ki, mənə Allah
26:11baxır, bunu düşünürdüm sonra
26:13başlayırdım. Deyirdim Allah baxır özümü
26:14yığışdırım.
26:16Olmur hərdən elə baxır. Həis doğurdanı
26:18baxır belə. Özüm özümə yadıma salırdım.
26:23İradə eləyirdim sanki yadıma düşürdü.
26:26Başlayırdı neynəməyə? Özümün nəzarətdə
26:28olduğumu hiss eləməyə. Bir müddətdən
26:30sonra bir yerə yetişirsən ki, daha
26:34bu sabit bir hala çevrilir. Sabit bir
26:38hala çevrilir
26:41və sanki Allah səhnəyə daxil olur. Allah
26:44özünü sənə daim xatırlatmağa başlayır.
26:48Sən elə hər halda o haldasan. Özünü onun
26:51hüzurunda hiss eledyirsən. Hər halda,
26:53nəinki yadına salırsan, baxır sonra
26:54hüzurda, onun hüzurunda özünü hiss
26:56eledirsən, hər halda onun hüzurunda
26:58özünü hiss eləyirsən. Hər halda
27:04ona görə deyilər bu müraqibətin pik
27:06nöqtələrindəndir. Hər halda özünü onun
27:08hüzurunda hiss eləmək, nəinki hiss
27:10eləmək, müşahidə eləmək. Belə deyirlər.
27:12Deyirlər insan təriqətdən həqiqətə
27:14keçir.
27:17Həqiqətə keçir. Əlbəttə təriqətdən
27:19həqiqətə keçəndə ibadət atmır.
27:23Elə bil sən pləkanla çıxmırsan,
27:24boylanırsan, yuxarıdan baxırsan qarşı
27:27tərəfə. Dah mən burdayam indi ayağımın
27:29altından pləkanı çəksən nə olar? Yenə
27:31aşağı gedəcəksən. Belə deyil də. İbadəti
27:34eləyək, eləyək bir yetişək də ibadət.
27:36Sağ ol. Sən getdin, mən içimdəyəm. Yox,
27:39bu yanlışdır.
27:41Təriqətdən, həqiqətə bu deyil ki, day
27:44sən mənə lazım deyilsən. Təriqətdən
27:45həqiqətə keçə, nəinki ibadətə atırsan və
27:47yaxud müraqibət yoxdur, özünə nəzarət
27:49yoxdur. Hər handa var. Yuxarıya qalxanda
27:52daha çox nəzarət eləməlisən. Ordan
27:53yıxılandı qayıdış yoxdur.
27:56Ordan çırpıldın nə olacaq?
27:59Onu daha çox ciddi nəzarət eledirsən
28:00özünə. Baoşa düşürsən. Bir var məsələn
28:04tutaq ki, yüngül bir azacıq hündürlükdə
28:07gəzirsən nəzarət eledyirsən. Amma birdən
28:09müvairsən, yıxılarsan, belə özünü
28:12saxlayarsan, bir də olmaz. Amma sən
28:15bir nəzərə al ki, çox yüksəklikdən
28:17başlayırsan iplə hərəkət, ipin üstə
28:20hərəkət eledyənləri görmüsüz? Necə o
28:22taxtanı tutur,
28:24bu tərəf nizam saxlayırdı, o balansı
28:26qoruyur. Nə çox sağa, nə çox sola. Bax o
28:29cürə yeyirsən.
28:31Onu da belə buyururlardı. Nə ifrat, nə
28:33təfrit. Bəzi olar ifrat getdin. Bəz
28:37təfrit getdin. Orta orta xətt ifin
28:40üstündə girsən.
28:43Alimlərdən biri belə izah verdi elə
28:45minalı bir ərazidir. 100 fa bilirsən
28:48mina var. Amma bir hardadır dəqiq
28:50bilmirsən. Necə ordan keçərsən? Adam
28:52necə həssas baxır? Neyniim ay Allah?
28:54Necə keç bax elə gezməyə başlayırsan.
28:56Məsələ budur.
28:59Yaxşı.
29:02Amma qardaş və bacılarım,
29:06müraqibət mövzusunda ilk gündən özünə
29:08təzyiq eləmirsən. Nə mənada?
29:12Tam özümə nəzarət eləyə bilmirəm. Ona
29:14görə də heç eləməyim. Bu səhv anlayış.
29:16Nə qədər eləyə bilirsən, o qədər elə.
29:18Gün ərzində bir saat elə.
29:21İşləmirsən 10 dəqiqə elə fikirləş.
29:27Axşam yatanda iki dəqiqə elə fikirləş.
29:29Başla bu iki dəqiqələrdən onda başlayın
29:31belə təzyiq eləməyin. Ayda onsuz da mən
29:3324 saat alınmayacaq yalandan özüm. Yox,
29:35yox elə başlamırlar.
29:37Burdan başlayırlar. İki dəqiqələrdən, üç
29:39dəqiqələrdən başlayırsız.
29:41Elə üçündə beş dəqiqə o mənə baxır.
29:44Namazda üç dəqiqədən o mənə baxır.
29:46Burdan başla deyir narahat olma.
29:52Nə qədər bacarırsan, o qədər.
29:54İstəyirsənsə bu halın yaxşı yaransın
29:56səndə də. Deyirlər mənəvi insanlarla,
29:59rəbbani insanlarla oturdur. Elə
30:02əgər bir işlədiyin yerdə bir kollektiv,
30:05mənəvi insanlardırsa, bu sənin Allahın
30:07lütfüdür. Həqiqətən də, vallah Allahın
30:09inayətidir. Sadəcə insan biraz naşükür
30:12insandır.
30:14İnsan biraz bərs elə qədrini bilmir. O
30:16gərək düşsün uçuruma, bataqlığa. Onda
30:20bilər nə var, nə yox.
30:23Rəbbani insanlar, rəbbani alimlər
30:25deyirlər, mənəvi insanlar sənin
30:27müraqibət hissini gücləndirir.
30:31Məzən bir insanın siması səni yığ
30:33yığışdırır.
30:37Bir dənə amma burda da xüsusi bir nöqtə
30:39var ki, onu istəyirəm diqqətinizə
30:40çatdırım ki, o da budur ki, insan
30:46bəzən
30:49necə olur ki, maddi məsələlərdə tamamilə
30:52qəlbi bağlanır
30:55bir mövzuya?
30:59Necə olur bəzi va bütün iç dünyamız o
31:00işlə məşğul olur. İndi o pul da olar,
31:03sərvət də olar, işdə olar. Adam görürsən
31:05bəzi vaar işi canı işdədir.
31:08Düz bu misal deyirlər Allahla da bu
31:12cürə. Bütün qəlbin Allahla məşğul olsun.
31:16Söz yox, bütün canınla gir səhnəyə.
31:22Bütün varlığınla gir meydana.
31:26Bu istiqamətdə iştirak elə.
31:30Amma burda bir dənə məğvayət ol.
31:32Mən Əlmizan təfsirinin müəllifi,
31:35görkəmli filosof, onun neçə dənə əsəri
31:38var. Bir əsəri də bir məqaləsi var.
31:40Böyük məqalədir.
31:42Peyğəmbərimiz, bizim sonuncu peyğəmbər
31:44və islam belə məqaləsi var. Orda bir
31:47dənə maraqlı mövzu açıb. deyir, islam
31:49irfanından söhbət eləyir və bəzi digər
31:53irfani məktəblərə toxunur və
31:57onlarda olan nöqsanlara toxunur. Deyir,
32:00amma bizim islam irfanında belə deyil.
32:03Məsələn, Hind irfanından danışır. Deyir,
32:06onlar insanı Allaha çatdırmaq üçün hər
32:10şeydən, hər kəsdən insanı ayırırlar ki,
32:12Allaha çatdırsınlar.
32:16Başın söz demək istəyirəm. Allaha çatmaq
32:17üçün cəmiyyətdən qorxmalısan, hər şeydən
32:19ayrılmalısan ki, Allaha yetişəsən.
32:24Cəmiyyətlə əlaqəni keçməlisən. Ailə ilə,
32:26ailədən ayrılmalısan. Təbiətdən
32:27uzaqlaşmalısan ki, Allaha yetişəsən.
32:29Təhrif olunub.
32:32Amma islam irfanı deyir belə deyil.
32:35İslam irfanı insanı cəmiyyətin içinə
32:38gətirir. Girə cəmiyyətin içinə atırlar
32:40belə adamı. Keçək keçəri cəmiyyətin
32:43içinə gətir. Düz mərkəzə. İslam
32:48insanı cəmiyyətin içinə gətirir, amma
32:50daxilini Allahla saxlayır.
32:54Həm cəmiyyətlənsən, həm Allahsan.
32:58Məsələn, Əli əleyhissalamın rükusu buna
33:00qəşəng misaldır.
33:02Rüku bir dənə maraqlıdır da. Hə. Rükuda
33:05Allah de amma zəkat verir. Mən də bir
33:08dənə rükuya baxın. Onun dəyərinə baxın.
33:11İslam irfanı istəyirəm elə praktik
33:13misalını çəkdim də sizə.
33:18Bəzi va insan cəmiyyətlə olur, o
33:20tərəfdən ayrılır. Bəzi va burda olur,
33:22ordan qopur. Yox, yox. İslam insanı
33:25cəmiyyətin içinə gətirir. İslamın
33:27irfanı, amma daxilini Allahla saxlayır.
33:31Cəmiyyətin içində fəaldır, vəzifələrini
33:33icra eləyir. Amma batini Allaha
33:35yönəlidir.
33:38İrfanda elə bir söz var. Kəsrətin içində
33:42vəhdəti görmək. Bir dənə mükəmməl bir
33:43mövzudur. Kəsrətin içində vətəti görmək.
33:46Siz Molla Sadra fəlsəfəsinə baxın o
33:48səfərlərə. Görün orda cəmiyyət var yoxsa
33:51yox, bəşəriyyət var yox. O səfərlərdən
33:53biri elə bəşəriyyətə tərəf qayıdırsan
33:55ki, aparasan.
33:58Ora tək gedə bilmərsən. O yüksək
34:00yerlərə.
34:05daxilin
34:06arəm olur.
34:09İslam irfanının təqdimatında daxil arəmd
34:12yoxdur.
34:15Hətta islamın irfanı belə buyurur.
34:19Mənəvi tərbiyənin meydanı məhd
34:23cəmiyyətin özüdür.
34:26Mənəviyyat istəyirsən, ucalmaq istən,
34:28cəmiyyət çəkəcəksən.
34:31burdan qopsun sağ ucalmə.
34:34Bəli. Yanlış vərdişlərdən qoparır,
34:37lazımsız bağlılıqlardan qurtarır. İndi
34:39bu o demək deyil gedəsən haramı içinə
34:40gələsən ki, cəmiyyətin içində. Yox, yox.
34:42Mən onu demirəm ki,
34:45diqqətli olacaqsan da o həddləri
34:47gözləyəcəksən, sərhədləri gözləyəcəksən.
34:51Sonra bir dənə maraqlı bir söz deyir.
34:53Başqa əsərində bunu deyir. Deyir digər,
34:55riyazət bilirsiz nədir? Adamın nəfsi ilə
34:57mübarizəsi. Riyazət deyirlər adına.
34:58Riyazət. deyir, bəzi məktəblərdə təqdim
35:03olunan riyazət bir neçə ildir. Bir neçə
35:05il özündən riyazət elə, 10 il, beş il.
35:09Amma islamın riyazəti ömürlükdir.
35:12Bir ömür riyaziyyətlə məşğul olmaz.
35:16Biri deyirdi ki, mən nəfsimi islah
35:18eləyim, sonra başlayacam cəmiyyəti islah
35:19eləməyə. Bu qurtarır ki, islahı. Bəli,
35:22cəmiyyəti islah eləmə özü islah eləməz.
35:23Mən bunu inkar eləmirəm ki, haçan
35:25qurtaracaq ki, sonra başlayacan?
35:27Qurtarır ki, ölənə qədər qurtarmır. Nə
35:29qədər eləmisə, o qədər də islah elə də
35:31cəmiyyətə.
35:36Ailə həyatı, ictimai münasibətlər,
35:39karyera hamısı var. Amma heç biri
35:41insanın daxili aləmini işğal eləməyib.
35:44Əksinə qəlbi Allahla məşğuldur.
35:48Heç nə onun qəlbini işğal eləməyib.
35:50Bunun qəlbi Allahla məşğuldur. Deyə
35:51bildim.
35:53Əlqəlbu hərəmullah. Qəlb Allahın
35:56hərəmidir.
35:58Hərəmə Allah
36:00bu qəlbə Allahdan sivanı salma içəri ki,
36:04məşğul eləməsin, işğal eləməsin.
36:08Allahdan kənar kim girsə işğal eləyər.
36:11İndi Allah vəlisi heç Allah vəlisi elə
36:13Allah rənginə boyanıb. Elə o özü də bir
36:17Allahla üns rabitədir. Çünki Allahı
36:20xatırladanla üns rabitəd sən
36:21xəlifətullahla Allah vəlisi ilə üns
36:23rabit. Bu başqa.
36:26Yəni dünyayasan
36:28amma neynirsən?
36:30Dünyanın faniliyini dərk eləmisən. Və
36:31sonda bir hədislə bitirirəm
36:34ki, dünyayə ol, amma dünyanın bu
36:38simasını yadından çıxartma. Əli
36:40əleyhissalamdan dedi. Dünya yoxluq,
36:42məşəqqət, dəyişkənlik, ibrət yurdudur.
36:45Neçə dənə dedim? Dünya yoxluq,
36:49məşəqqət, dəyişkənlik, ibrət yurdudur.
36:52Görün Əli əleyhissalamdan o tərəfə nə
36:54bilim qurban olduğum bu peyğəmbərin
36:55tələbəsi əziz gör necə izah verir
36:58dünyanın. Nə maraqlıdır. Dörd dənə söz
37:01deyir. Yoxluq. Nə mənada yoxluğu? Buna
37:04görədir ki, fələk yayını çəkir.
37:10Fələk yayını çəkir. Oxları boş çıxmır.
37:18Dirini ölümlə, sağlamı xəstəliklə xilas
37:20olanı da həlakətlə vurur. Çəkir, atdı.
37:25Biri öldü. Atdı fələk, biri xəstələndi.
37:30Atdı fələk, biri xilas olmuşdu.
37:33Amma təzədən həlakət. O biri can üstündə
37:36idi, öldü. Klinika ölüm keçirmişdi də.
37:40İmamətin dönəmində imam gəldi,
37:43gələndə ayıldı. O ayılmışdı. İndi
37:45təzədən qayıtmışdı. Qayıdanda hamı
37:48sevindirdi. Bu da sevindi də. Ölməyib
37:49dirildi də. İmam belə vurdu onu. Düzdür,
37:52ölmədin. Amma öləcəksən ha.
37:54yaddan çıxır. Beş-6ı ildir gedirsən.
37:57Belə deyil ki, bu dəfə çıxmısan
37:58vəziyyətdən. Yaxşıdır. Amma öləcəksən.
38:00Yaxşı bu getdim.
38:04Deyir dünya elə yeyəndir ki, qarnı
38:06doymur. Elə içəndir ki, sirab olmur. Bu
38:09dünyanın yoxluğu. Çəkdi fələk oxunu.
38:14Fələk yayını çəkdi oxu. Boşa çıxmadı.
38:17Məşəqqəti nədədir? Bəs deyir məşəqqəti
38:19bundadır ki, insan yeməyəcəyi malı
38:22yığır.
38:24Bəzi vaxtlar əlxüsus ac olanda, Ramazan
38:28ayında görürsən nə qədər süfrədə hər
38:30var. Amma yeməyəcək onu. Bir damcı o
38:33deyir indi mən biraz geniş anlamda
38:34götürək. İnsan yeməyəcəyi malı yığır,
38:36yaşamayacağı evi tikir. Allahu əkbər.
38:39Tikir e. Amma yaşamayacaq orda. Heç
38:42bəlkə də bir dəfə də qismət olmayacaq
38:44onun.
38:46Bəlkə də yadından çıxaracaq o evlərin
38:48sayını.
38:50Dünyanın məşəqqətinə bu yetər ki,
38:52yeməyəcəyi malı yığır, yaşamayacağı yeri
38:55tikir, evi tikir. Sonra Allahın hüzuruna
38:58elə bir halda gedir ki, nə özüyə mal
39:00aparır, nə də özüyə ev daşıyır.
39:02Gəlmişəm.
39:04Bu da belə üç. Dəyişkənliyi nədədir?
39:08Deyir ki, mərhəmətə möhtacı olanı qipdə
39:11olunan. Bəzi vaxtlar məzlumdur,
39:14kimsəsizdir, fəqirdir, miskindir.
39:17Talək dəyişliyin.
39:19O qalxır yuxarıya, onun vəziyyətinə
39:21baxırsan, qipdə eləyirsən. Bu aralara
39:23qalxdı? Sonra deyir ki, qipdə olunanda
39:26mərhəmətə möhtac görərsən. Harda idi,
39:29hara düşürsün? Dəyişkənliyinə bu yetər.
39:33Bu harda idi, hara qalxdı? O harda idi,
39:35hara düşdü?
39:39İbrəti isə bundadır ki, insan arzusuna
39:42çatmaq üzrə ikən
39:46ölümün gəlişi ümidini qırır. Pik
39:49çatmışam ha. Vəziyyət tamamlandı. Axır.
39:53Bir addım arzuma yetişirəm. Ölüm de
39:56sizin nə arzu? Bağışla gəan gəlmişəm. A
39:59bəs sən bu neçə illiyə musi çalışıram
40:01mən.
40:02Bunu qururam e mən. Bir dənə addım
40:04qalıb. Bildim bir dənə addım qalıb.
40:07Getdim.
40:10Dünya bu yoxluq, məşəqqət, dəyişkənlik,
40:13ibrət yurdudur. Belə baxırsan, amma
40:15cəmiyyət içindəsən.
40:17Bu cürə baxsan, cəmiyyətin içinə girsən,
40:20qəlbin ondandır. Amma zahiri vücudun
40:23burdadır.
40:25Qərq deyilsən, amma onlansan. Kəsrətin
40:28içində vəhdət. Allahla ünsiyyətdə sən.
40:31Hələ ki bu qədər inşallah gələn
40:33söhbətlərimizə davamdillahrəm
40:44alla sənə and verirəm izzətinə,
40:46cəlalına, kərəminə, rəhmətinə,
40:49mərhəmətinə, məhəbbətinə. Bu əllər ki,
40:51sənin dərgahına qaldırmışıq. İlk əvvəl
40:53duamız imam zaman əleyhissalamın
40:54zühurunu təcil elə. İlahi o ağanı bizdən
40:57razı elə. Günahlarımızdan əffi qələm
41:00çək. Ya rəbbəl aləmin bağışlanış bu
41:03dünyadan aparma. İmanla yaşayıb, izzətlə
41:06bu dünyadan köçməyi bizlərə nəsib elə.
41:09İlah xəstələrimizə tezə şifai acil
41:10inayət elə övladı olmayanlara övlad
41:12nəsib elə. Subaylarımıza gözəl ailə
41:14nəsib elə. Ailə müşkül olanların
41:16müşküllərini tezlikə həll elə. Borcu
41:19olanların borclarını verməkdə onlara
41:20yardımçı ol. Evsiz qardaşlarımıza ev
41:23nəsib elə. İşsiz qardaşlarımıza iş nəsib
41:25elə. İlahi şəhidlərimizin Kərbəla
41:28şəhidlərinə məşhur elə. Onların
41:30yaxınları, ailələri, övladları
41:32qəlblərinə hüzur və aramlıq nazil elə.
41:35Peyğəmbər və əhlibeytinə salavat zikr
41:37elə.