Ang Pagtuturo ng mga Wika na Nakabatay sa Kultura | Dr. Vina P. Paz

0:00[Musika]

0:06mga kultura Nandito po tayo ngayon sa

0:09University of the Philippines deliman

0:12upang isagawa ang malawakang programa ng

0:15national Commission for culture and Arts

0:17Philippine cultural Education program

0:20ang aming programang dunong katuto

0:23itatampok po namin sa gawa ito ang

0:27pambansang seminar sa wika ang ang

0:30seminar po ito ay dinaluhan ng ating mga

0:34delegado mula sa Luzon visay Mindanao at

0:37represented ang 17 regions ng buong

0:40bansa kaya po pakinig po tayo sa segment

0:44ng mga usapin sa wikang

0:48[Musika]

0:57philipin tulad ng makikita niyo ang ah

1:01Aking paksa ngayong umaga Ay pagtuturo

1:04ng mga wika na nakabatay sa kultura pero

1:08gusto ko ring baguhin ng konti dagdagan

1:10pala yung n n sa ang pagtuturo sa mga

1:16wika ng ah na nakabase doon sa kultura

1:22yan so ang pag ang So kung babaguhin na

1:25natin ang pagtuturo ng sa mga wika na

1:29naka batay sa kultura so para lang

1:32mapasimulan natin no May tanong lang ako

1:34sa inyo bago ako magsimula doun sa aking

1:36panaya so unang tanong previous next

1:39slide please yan taas lang po ang kamay

1:44ah para makakita ko

1:46ah tanong natin sino sa inyo yung

1:50nagtuturo ng wika kasi alam ko mga guro

1:52yung narito kasama natin sino po sa inyo

1:54yung nagtuturo ng wika taas naman ng

1:56kamay ay grai Ah tanong ano tinuturo mo

2:03sir nagtanong talaga kailangan may

2:06audience participation tayo ano Sir ang

2:08tinuturo niyo komunikasyon sa Wi ah

2:13komunikasyon sa wika okay yung Filipino

2:1511 Meron bang nagtuturo sa inyo ng

2:18English kasi in-expect ko ah kahit ba

2:22ito ay ah cultural Education merong ah

2:26cont may nagtuturo po ba ng English ayan

2:29engl Meron po bang nagtuturo sa iba pang

2:33mga wika maliban sa Pilipino at engl

2:36Ayan sir ano ang tinuturo niyong

2:40wika ah Ilocano so

2:43ah sa MTB mle po yan Meron pong Katulad

2:47pa ni

2:49sir Wala na O sige so basta ngayon meron

2:52tayong English teacher Filipino teachers

2:54tapos language teachers at ah Ilocano

2:58teacher sino sa niyo ang guro ng wika

3:02taas lang ng

3:06kamay sino sa inyo ang guro ng

3:12wika Syempre ine-expect ko yung mga

3:14nagtuturo ng wika nagtaas na kaagad ng

3:16kamay kasi parang automatic yun eh

3:20ba parang nahihiya yung iba para bang

3:23Parang nabigla sila d sa tanong kong

3:25pangalawa ah Actually ano y Sadya yon

3:28kasi ang tanong doon may kaibahan ba ung

3:31unang tanong sa ikalawang

3:36tanong o ' ba O sige sa dulo natin ng

3:40panayam sagutin yung dalawang tanong

3:43kasi mahalaga sa akin yung tanong na yon

3:45sa Pagtatapos nung aking panayam lagyan

3:49natin ng tipong poor poor ccle effect

3:52yung ating ah panayam ngayong umaga yung

3:54tanong ko sa unahan ang magsasara rin

3:58doon sa aking panayan

4:00So bakit ako nagsimula doon sa ganong

4:03pag tatanong ah nung matanggap ko kasi

4:07yung imitation na maging

4:09ah tagapanayam Ngayong umaga as hindi pa

4:13ngayong umaga maging tagapanayam

4:15ah tiningnan ko lang yung paksa tas umoo

4:19ako kaya lang nagkaroon ng konting

4:21magbabago nabago yung topic yan sabi

4:24nila Pwede bang ganito Sabi ko okay lang

4:27sige Umo pa rin ako kasi nga excited ako

4:29eh so Okay lang kahit baguhin ninyo ung

4:32mga topic Basta a-attend ako nung

4:34komperensya pero nung upuan ko na yung

4:37paksa Doon maraming tanong na pumasok

4:41doon sa isip ko at ang unahin

4:44niyong Pwede ka bang magturo ng wika ng

4:48h mo isinasaalang-alang o isinasama yung

4:53kultura So bilang scholar ng wika at

4:56Kultura katulad nung binanggit kanina ni

4:58nala Syempre ang sagot ko Hindi kasi

5:01malinaw na sa akin ung ugnayan ng wika

5:03at Kultura pero naisip ko rin baka hindi

5:07pareho ang karanasan ko doon sa iba pa

5:10na pwede kong makausap ngayong umaga

5:12kaya ah

5:16ah kailangan siguro ng paglilinaw doon

5:19ah kung bakit natin kailangang iugnay

5:22yung kultura sa pagtuturo natin ng wika

5:26kasi kung Babalikan naman natin ung

5:28ating karanasan ' ba natuto tayo

5:30halimbawa ng Ingles ng hindi naman natin

5:32pinag-aaralan yung kultura ng Ingles '

5:36ba paulit-ulit yung teacher natin sa pag

5:38ah lalatag ng mga

5:41ah rules doon sa structure ng wikang

5:45Ingles ganun din naman sa Pilipino ah

5:48kasi nga ang tradisyon natin gramatical

5:50ang pagtuturo ng wika sa Pilipinas pero

5:53ganun pa man hindi pa rin dapat Nawawala

5:56ang kultura doon pero hindi kasi

5:58nadidiin yon doon sa ating

6:00Ah

6:02pag-aaral so ngayong umaga dahil kultura

6:06yung iniuugnay natin doon sa wika

6:08mahalaga rito yung konteksto ibig

6:11sabihin kailangang magbigay tayo ng

6:14malinaw na kaligiran o background o

6:17narrative tungkol doon sa karanasan

6:20natin na may kilalaman sa paggamit ng

6:23kultura sa pag-aaral ng wika lalo na sa

6:28usapin ng edukasyon doon sa ating ah

6:31bansa kaya yyun yung parang magsisilbing

6:34ah limitation doon sa aking ah

6:37discussion kasi kung ng pag-uusapan

6:39natin ng wika at Kultura kulang Siguro

6:43isang kumbaga isang semestre kung kayo

6:45ay nag para pag-usapan natin yon So

6:48gusto ko lang balikan yung ah naratibo

6:51kung bakit parang Mailap sa pag-aaral

6:55natin ng wika yung elemento ng kultura

6:58yan

7:00sa Pilipinas kasi nakalikha tayo ng

7:02tradisyon ng pagdedesisyon para sa sa

7:05wika batay doun sa ating karanasan lalo

7:08na doon sa pamimili sa kung anong wika

7:11ba ang dapat maging bahagi ng sistema ng

7:15ng edukasyon o pagtuturo doon sa ating

7:18lipunan So sa ngayon alam naman natin

7:21meron tayong dalawang pangunahin na

7:23ginagamit sa edukasyon na may kinalaman

7:26sa ating pagtuturo ah isang katutubo at

7:30isang

7:32banyaga so sapagkat ipinapatong na rin

7:36yung iba pang

7:38bik ibig sabihin yung mga vernacular sa

7:41Pilipinas sa visa ng MTB mle ibig

7:44sabihin hindi lang doon sa unang

7:47dalawang bikang binanggit ko nahantad

7:49yung ating mga mag-aaral at ganon doun

7:52sa kultura ring dala-dala nung dalawang

7:54wikang yon So sa visa ng mtbmle marami

7:58silang kultura na posibleng o hindi man

8:01marami kung h man lahat may madadagdag

8:04doon sa wika at Kultura na kanilang Ah

8:08napag-aaralan so iniisip pwede ngayon

8:11nating isipin na marami silang

8:13malalamang kaalamang pangwika marami

8:16ding kaalamang pangkultura na pwedeng ah

8:19ah makuha yung ating mga Ah

8:23magaaral so kung titingnan natin yun sa

8:26unang malas Maganda yun ' ba dahil

8:28maraming wika at Kultura na mahad sila

8:32at makikilala na ah makikilala nila so

8:36wala tayo dapat problema kung ganon

8:39dahil mas marami mas maganda kasi ayaw

8:42nating nililimitahan ang kaalaman na

8:44pwedeng makuha nung ating ah mga

8:47mag-aaral ngunit hindi kasi ganon

8:49kasimple yung usapin na ito ng ugnayan

8:52ng wika at Kultura

8:55ah kung may ilang wika at kulturang

8:58kabaha

8:59na doon sa ating sistema ng

9:02edukasyon kailangan nating suriin at

9:05tingnan una Bakit ito

9:09lang paano yung iba pa na hindi kasama

9:14posi ba naman na ibahagi pa rin natin

9:17yung iba Dapat ba na lahat isama natin

9:23at kung isasama mo lahat kaya ba natin

9:26mga tanong yun e na dapat nating linawin

9:29pangalawa kung may napili na at may

9:33napili na tayo Paano natin ibinabahagi o

9:37binabalanse yung pagbabahagi ng wika at

9:43yung kulturang dala-dala nung wikang

9:45ating napili so ang tanong din Doon

9:48dapat bang balansehin kung ah ibinibigay

9:52naman natin ito sa

9:54kanila sa ating karanasan kasi hindi ito

9:58balanse

9:59hindi balanse ang ating pananaw ang

10:02ating attitude at pagpapahalaga sa wika

10:06na ibinibigay sa atin o ipinagamit sa

10:08atin sa sistema ng edukasyon at kung

10:11ganon mai ding hindi balanse yon para sa

10:14kultura so sa Umagang to Nais kong

10:18balikan yung ating karanasang pang bika

10:21upang ugatin yung kawalan ng balanseng

10:25ito ng pananaw attitude at pagpapahalaga

10:28sa wika at sa kultura yan kasi kahit

10:32naman tayo di ba may mga biases tayo

10:34pagdating sa wika kahit pa mga Guru tayo

10:37aminin

10:39natin So Nais kong muling balikan yung

10:42karanasan na ito para maging malay o

10:47maging mas malay tayo kung yung iba

10:49malay na gawing mas malay mas conscious

10:52tayo doon sa karanasang ito at

10:56mapagnilayan natin ang mga bagay na ito

11:00Ano ba yung nilay ah reflect makapag

11:02reflect tayo at Syempre yung salitang

11:05refleksyon ' ba gamit na gamit natin sa

11:08kasalukuyang panim niyan kasi ang

11:09reflective teaching eh idinidikta na

11:12gamitin natin So bakit mahalaga itong

11:15ganitong pagninilay at saka pagre-repack

11:17una dahil nananatili yung tanong tungkol

11:20doon sa kawalan ng balanseng ito so

11:23hindi ba natin pinapansin o hindi lang

11:26natin concern o may iba pang sagabal

11:28kaya hindi natin pinapansin

11:30at tinatanong pa rin natin kasi

11:32nananatili nga yung kalakaran so

11:35mahalagang maintindihan nating mabuti

11:37kung bakit walang pagbabago at kung may

11:39pagbabago Bakit minimal yung pagbabago

11:42doon sa mga pananaw na palagi nating na

11:46namamalas na dala-dala ngung mga

11:48Pilipino

11:52yan

11:53ayan So sinasabi natin na ang kultura ay

11:57bahagi ng pagtuturo ng wika at kung

11:59gayon mahalaga ang kultura sa wika ang

12:03iba sa atin Malamang nakapagsimula na sa

12:07pagtuklas ng kaalaman tungkol sa ugnayan

12:10na ito tinanong ko nga kanina si ah Sir

12:14Sun meron bang mga gdc scholars dito

12:17Sabi niya hindi masyadong marami so Sabi

12:19ko okay so mamaya ipo-promote natin ang

12:21ano ah cultural Education na inisp ng ah

12:27NCCA so dahil dinidiin natin yung

12:29pagninilay

12:31pagre-repack ano ngayon pagkatapos ng

12:34nating mag-reflect ang inaasahan nating

12:37susunod na hakbang na dapat nating gawin

12:39bilang mga

12:41guro kasi Malamang marami kayong malaman

12:44ngayong umaga o hindi lang Ngayong umaga

12:47kahapon

12:48din hanggang mamayang hapon So ano

12:52ngayon ang gagawin natin doon sa mga

12:55makukuha niyong kaalaman

13:00siguro

13:02mahalagang alamin natin kung paano natin

13:05ibabangga yung mga kaalaman na yon na

13:08nakuha niyo kahapon hanggang mamaya doon

13:12sa sarili niyong danas tungkol sa wika

13:15at Kultura kasi doon natin tunay na

13:19makikita kung ano yung Kahalagahan nung

13:23pagdidikit natin sa kultura sa mga

13:26usapin na may kinalaman sa wika next

13:30next slide please

13:33yan so ito yung pangunahing idea o

13:37parang tema na gusto kong idiin doon sa

13:41panayam esensyal ang kultura sa

13:45pagtuturo ng wika at yung esensya ng

13:49kultura ang mahalagang

13:55[Musika]

13:58sa essence nung kultura na meron tayo at

14:01isang bagay ito na hindi nga masyadong

14:03nabibigyang pansin doon sa ating

14:06pagtuturo at maging dun sa mga programa

14:08na meron tayo mamaya linawin natin kung

14:11paano nangyayari yon at dahil doon

14:14kultura ang dapat maging pangunahing

14:17pundasyon sa pagtuturo ng wika at sa

14:20lahat ng asign asignaturang itinuturo

14:25natin sa paaralan so

14:29pagdidiin yun doon sa tinatawag nating

14:32edukasyong nakabase sa kultura so nadali

14:36bang gawin yon So mamaya pag binalikan

14:39natin ang ating karanasan maintindihan

14:41natin kung bakit tayo parang nangangapa

14:44sa

14:46ngayon bagamat napasimulan na natin Yung

14:49ganitong klase ng pagtatangkang magamit

14:51yung kultura natin sa pag-aaral ng lahat

14:54ng bagay na gusto nating tuklasin next

14:56slide please so po ganyan yung magiging

15:00daloy nung ah pag ng kakayan natin

15:03ngayong umaga so Magsisimula ako dun sa

15:05karanasang pangwika ng Pilipinas para

15:08maintindihan natin kung bakit parang ito

15:10lang yung mga wikang ginagamit natin

15:12tapos parang may reservation tayo doon

15:15sa iba pang mga bagay na may kinalaman

15:17doon sa pag-aaral nung wika at pag

15:19nagdadagdag tayo ng mga wika parang

15:21meron kaagad gann yung mga ah Pilipino

15:25kahit tayo na mga guro at pagkatapos non

15:28lilinawin ko yung konsepto ng kultura at

15:31kung Bakit mailap din Y sa karanasan ng

15:34mga Pilipino at sa dulo tangkain natin

15:37magmungkahi ng mga akson o plano na

15:40pwede nating magawa para maibahagi nga

15:43ang kultura doon sa ating

15:49pagtuturo next slide

15:51please Tingan natin ngayon yung

15:53karanasang pangwika ng Pilipinas

15:57slide

16:02m may pinanghahawakan kasing paniniwala

16:05para sa wika ang mga Pilipino mga

16:07Pilipino bunga nung ating karanasan so

16:11mahalagang naunawaan natin yung

16:13pinag-uugatan nito at tatlong bagay nga

16:15yun nais kung bigyang tuon doon sa

16:17paglalatag ng karanasan na iyon so

16:19Syempre Una yung multilingual na

16:21katangian ng Pilipinas yung karanasang

16:24kolonyal at ah mala kolonyal nung ah

16:29bansa partikular doon sa sistemang

16:32pang-edukasyon sa ating bansa at yung ah

16:37produkto yung ibinunga ng karanasang ito

16:40kaya ganito yung wika ah pagbabahagi ng

16:44wika doon sa ating gawain bilang mga

16:47guro so una simula siguro kahapon pa

16:52sinasabi sa atin at Malamang pala

16:54ulit-ulit yung Naririnig na multilingual

16:57ang Pilipinas at dahil At bakit siya

17:00multilingual kasi marami yung wika ng

17:02mga Pilipino ah tulad nga nung sinabi

17:05nung ating mga organizer multilingual ng

17:09Pilipinas Dahil hindi lang isa ang wika

17:14na namamayani at umiiral sa sistema ng

17:17ating lipunan So paano natin

17:19mapatutunayan yung dami na iyon siguro

17:22Depende kung ano yung gagamitin niyong

17:25sanggunian kasi kung sil to sasabihin

17:28nila meron tayong more than Ah meron

17:30tayong 187 language doun sa 187 na yon

17:34isa nan namatay so 186 na lang yung

17:37titingnan natin so ganon karami yung

17:40wika na meron tayo ang up Linguistics

17:44department tinry din itong ano eh mapa

17:47kaya lang nung masunog yyung FC na wala

17:49yyung mapa so hindi naman nila

17:52tinangkang bilangin ng eksakto pero may

17:55approximation at ang nakalagay doon sa

17:58kanilang mapa Ay meron tayong higit sa

18:00100 wika sa

18:03Pilipinas ang kwf nagpalabas din dahil

18:07nga sa visa ng MTB mle So kung titingnan

18:10niyo medyo late na yung pagbibilang pero

18:11mahalaga yun ah para matugunan natin

18:14yung pangangailangan doon sa MTB mle so

18:16ang sinabi nila more than 130 so

18:19Malamang hindi pa tapos yung pagmamapa

18:21na ginagawa nila Pero napasimulan na so

18:24ang ang sumatutal non basta marami ung

18:27wika na ginagamit ng mga Pilipino kaya

18:30multilingual tayo kung gayon inaasahan

18:33din natin na marami yung kultura ng mga

18:35Pilipino dahil marami yung wika natin So

18:39ang pagiging multilingual ngayon ng

18:41ating lipunan ay isang bagay na pwede

18:43nating tingnan bilang isa sa mga yaman

18:46na meron tayo So may yamang wika tayo

18:49may meron ding yamang kultura ang mga

18:53pilipino ngunit yun yun eh may pasubali

18:57kaagad ngunit

18:58hindi nabibigyan ng sapat na pagkilala

19:02yung yamang ito ng

19:07Pilipinas Dahil wika yung inan Bakit

19:10hindi nabibigyan pansin yung yamang ng

19:12wika kasi marami tayong

19:15misconception tungkol sa

19:17wika at isa na yung palaging lumulutang

19:20doon sa maling pagkaunawa natin kaya may

19:23mga misconception tayo

19:27una

19:29Ah hindi alam ng maraming Pilipino Kung

19:33Pao kilalanin ang wika ng mga Pilipino

19:37ang kariniwang label kasi natin yung mga

19:40wika ng mga Pilipino dialect

19:43lang at kung mag-aaral kayo ng

19:46wika may ano yon magbibigay yon ng

19:51paghuhusga doon sa

19:54sinasalita dahil hindi simpleng

19:57pagkilala lang sa may variety ng wikang

20:01ginagamit o may variety sa loob ng wika

20:04ang mga pilipino kundi merong naidikit

20:08na attitude doon sa sinasalita ng mga

20:11Pilipino kapagka ginamit natin yung

20:15dialect

20:16siguro ibang komperensya yung

20:19pagdi-date so unang misconception yon

20:23Yung hindi kilala ng maraming Pilipino

20:25yung mga wika sa Pilipinas ta's ni n

20:28laaban nilang dialect ang sinasalita ng

20:30maraming

20:31Pilipino

20:34pangalawa pangalawang

20:36misconception Hindi raw natin magagamit

20:39ang mga wikang katutubo at ang wikang

20:43pambansa sa mga gawaing

20:46panlipunan ng

20:49Pilipinas ibig sabihin walang kakayahan

20:53Itong mga wikang binanggit ko upang

20:55tugunan yung pangangailangan ng ating

20:58lipunan ibang wika yung pinipili lalo na

21:02ng mga leader Politiko natin na

21:04kailangan natin para tugunan yung

21:07pangangailangan ng ah ating lipunan so

21:11hindi raw ito magagamit sa pagpapatakbo

21:13ng mga institusyon sa

21:17lipunan lalo na sa edukasyon kaya hindi

21:20natin mabago yung ano eh tradisyon Ano

21:22ba yung pangunahing wika na ginagamit

21:24natin sa loob ng

21:26paaralan so Ano ang idinulot ng mga

21:29misconception na

21:31ito hindi natin Kinikilala at may

21:35negative attitude negatibong attitude

21:38ang mga pilipino maging sawika nila at

21:41tinatanggihan nila ang anumang

21:44katutubong wika kasama na roon ang

21:47wikang pambansa at yung ganong pagtanggi

21:50malaking bahagi doon ay yung kasaysayang

21:53pinagdaanan noong ating lipunan lalo na

21:57yung saysayang kolonyal yung karanasang

22:00kolonyal ng ating lipunan yan next slide

22:04please sa karanasang pangwika ng

22:06Pilipinas malaki pa malaki ang papel ng

22:10institusyon ng edukasyon sa

22:12pagpapalaganap ng pananaw at attitude sa

22:16wika ng mga Pilipino Bakit So bilang mga

22:20guro kung babasahin natin Ong ating ah

22:24slide '

22:25ba ang mga kaalaman at kasanayang

22:29kakailanganin ng mga kasapi ng ating

22:31lipunan so Malamang tinutukoy natin dito

22:33yung mga estudyante natin ay naibibigay

22:38naipapasa at

22:47napapaangat nating lahat kung hindi man

22:50kailangan alam natin itong partikular na

22:53bagay na ito next slide

22:56please so Bakit nagiging issue ngayon

22:59yung wika kung ganun naman pala na

23:01kailangan mo lang ng wika kasi

23:04nga pumipili

23:07tayo hindi naman lahat ay naibabahagi

23:10natin lahat Hindi lahat ng wika ay

23:11nagkakaroon ng ah papel doon sa

23:14edukasyon na meron

23:18tayo so sa karanasan ng Pilipinas kasi

23:21napaka political at napaka ideological

23:25ng pagpili ng wika sa sistema ng

23:29edukasyon ng

23:31bansa at dahil pumipili tayo ibig

23:34sabihin may mga naiisang tabi na mga

23:38wika dahil hindi natin pinagagamit yung

23:42lahat ng wika nagdedesisyon talaga tayo

23:45pumipili tayo at Syempre ang pagpili ay

23:47isang usaping

23:50politikal so noon hanggang ngayon yung

23:53ganong pagpili ay umaayon sa mga motibo

23:57ng nagdedesisyon at nagtatakda para doon

24:01sa wika so nasa diskurso ngayon ng

24:04kapangyarihan yung pagpili na yon ano

24:07yung wikang ituturo niyo Ano yung wikang

24:10gagamitin natin sa pagtuturo kasi

24:11itinatakda sa atin Itong mga bagay

24:14naito next slide please pero kung

24:18titingnan niyo bilang mga Educators alam

24:21naman natin na anoang wika pwede nating

24:23gamitin para makapagturo tayo ' ba

24:28Kaya nga hindi lahat ginagamit natin

24:30pumipili tayo ng wika ng edukasyon kung

24:33gayon pumipili rin tayo ng kultura na

24:35ibabahagi sa edukasyon pagka tintingnan

24:38niyo yung paggamit natin ng wikang

24:40banyaga hindi naman ibig sabihin non

24:42wala tayong naibahaging kaalaman ng

24:44kultura doon sa mga bata definitely

24:47meron ang tanong lang ano yung kaalaman

24:49na yon at Paano nahulma yung mga

24:51kaalaman na yon at ano yung kultura na

24:53naibabahagi natin sa kanila kung

24:56nagdesisyon tayo na hindi g

24:58yung ating sariling wika mahalagang Ano

25:01yun e mahalagang tanong y kung gusto

25:03nating maging makabuluhan yung pagtuturo

25:06natin doon sa ating mga mag-aaral at sa

25:09karanasan ng Pilipinas inal yung pris at

25:12tradisyon ng pagdesisyon at pagpili ng

25:16karanasang sa karanasang kolonyal ng

25:19Pilipinas inwin natin Ano ba yung

25:22karanasan naon ng

25:24pagdesisyon next slide

25:26please

25:28next slide pa yan so yan a hindi pala

25:34previous slide pala So ano yung naging

25:36karanasan ng Pilipinas kaugnay doon sa

25:38pagpili so ang institusyon ng Education

25:42sa Pilipinas kailang tinatag mga

25:48mom yung institusyon mismo ang

25:52edukasyon ba panahon ng

25:54castila So ibig sabihin ito ang kolonyal

25:58ng

25:59Pilipinas bago naman sila dumating

26:01nag-aaral naman ng mga katutubong

26:03Pilipino pero wala yung institusyon ng

26:05edukasyon so hindi pa malinaw sa hinuha

26:08nila yon So kung Nagsimula ito sa

26:12panahon ng kolonisasyon kao ba katagal

26:15yung kolonisasyon na yon na meron

26:19tayo kasi paulit-ulit nating ibinibigay

26:22ito doun sa ating mga mag-aaral pero

26:24hindi ko alam kung tumitimo sa isip ng

26:25mga mag-aaral pagka sinasabi niya ung

26:27tagal nung ah karanasan na yon So halos

26:31apat na raan na taon tayo kung Ira up

26:34natin halos apat na na taon tayo nasakop

26:38ah casila 333 years ah Americano halos

26:4245 years tapos hapon 3 years So ano yung

26:46magandang pansin ninyo doon sa karanasan

26:48na

26:49yon patuloy yung karanasan na yon walang

26:54gap ang karanasan ng pagiging sakop na

26:56lipunan ng Pilipino as So kung ganon

27:00isang normal condition

27:02normalisation yon sa mga Pilipino nung

27:06panahon na namuhay sila sa panahon ng

27:09pananakop kumbaga Iyun na yung nadatnan

27:12nila Iyun na yung nakatayan nila na tayo

27:14ay isang kolonyang lipunan kaya ang

27:17lahat ng bagay na meron na posibleng

27:21gamitin at kung uusad yung karanasan

27:24lilingunin lahat ng bagay na produkto

27:27nung karanasang kolonyal ng Pilipinas

27:35ah at at yung karanasan na yon yan ang

27:39nagtakda ng maraming sistema doon sa

27:42ating lipunan pangunahin na doon yung ah

27:45edukasyon dahil yyun yung binibigyan din

27:47ko ngayong umaga so na kongkretong nais

27:49sa katuparan kasi yung ganong ah ah

27:53karanasan ng ah

27:56pagtatakda

27:58gamit ang wika dahil d sa mahabang

28:02panahon ng pagkakasakop sa atin ng iba't

28:05ibang mananakop may malinaw na mga

28:07policy sa wika na itinakda sa ating

28:11lipunan may policy sa wika ang mga

28:14Kastila may policy sa wika ang mga

28:16Amerikano at may policy rin sa wika ang

28:19mga Hapon y next slide please dapat pala

28:23nagn slide y so tulad binabanggit ko

28:28itinatag kasi sa panahon ng kolonyalismo

28:30ang edukasyon sa Pilipinas at dahil

28:33panahon ito ng kolonyalismo ang mithiin

28:36para sa edukasyon ay para sa

28:38pagsasakatuparan ng kolonyalismo sa

28:41bansa kaya doon sa mahabang panahon na

28:45iyon doon sa normalising panahon na iyon

28:47ang pagiging sakop natin

28:49ah ang may malinaw na kalakarang

28:52pangwika na naitakda So ano yung

28:55kalakarang pangwika sa panahon ng

28:59kastila biga akong tatanungin ko sa Nio

29:03ano yung kalakarang pangwika sa panahon

29:04ng

29:05Kastila kastila lamang ang gagamitin sa

29:08pag-aaral ng mga Pilipino kasama na rin

29:12Syempre yung mga Kastila doon kasi

29:14bahagi Iyun ng hispanization process

29:16nila so Spanish only policy ang makikita

29:20natin sa panahon ng Kastila panahon ng

29:23mga Amerikano pagtuturo lamang sa Ingles

29:26o paggamit lamang ng Ingles Bakit kasi

29:29Bahagi ito ng americanization process

29:31nila so English only policy Nagpalit

29:35pero banyaga pa rin yung wika pagdating

29:38ng hapon Syempre pinatutulo nila yung

29:40tagalog pero kahit pinapat turo nila

29:42yung tagalog kailangan ituro din yung

29:44hapon kasi mananakop sila eh Kailangan

29:47natin silang maintindihan so ang tanong

29:49k question ba na napakahabang panahon

29:52yon kwestion ba yon ng mga Pilipino

29:55Actually meron namang mga bumangga

29:56nagtanong tsaka saka nagtangka na

29:58baguhin yung ganitong kalakaran ng

30:00paggamit ng wika do doon sa edukasyon

30:04pero walang nagtagumpay doon sa mga

30:06nagtangka na bumangga

30:08magbago

30:11so ang tanong sa panahon ba ng paglaya

30:14binago natin

30:16yon kasi malinaw na nung panahon ng

30:18kolonyalismo ang wikang gagamitin natin

30:20ay ang wika ng mga

30:22colonizer nang lumaya tayo binago ba

30:26natin yon

30:27para makaangkop siya do sa

30:29pangangailangan natin

30:31bilang malayang

30:35bansa hindi ang tanong Bakit hindi natin

30:42binago mahirap na tanong yon hindi mo

30:45pwedeng basta sagutin yun ng isang

30:48sagutan lang kasi babalikan mo yung

30:50buong karanasan na pinagdaanan ng ating

30:56lipunan

31:00Yes ano yun eh kumbaga ' ba ma'am

31:04tumagos hanggang butot balun-balunan ng

31:07mga Pilipino yung epekto na yon ng ah

31:10pagkakasakop sa atin At kahit naman ang

31:13magsimula tayo na maging malayong bansa

31:15kung titingnan niyo wala naman tayong

31:17mababalikan na

31:19atin kasi n lumaya tayo hindi naman tayo

31:22inihanda nung ating mga mananakop tungo

31:25sa tunay na paglaya

31:27kaya Makikita niyo yung pananatili ng

31:29malakolonyal na katangian nung ating

31:33lipunan lalo na doon sa sistema ng

31:36edukasyon sa ating bansa at hindi rin

31:39natin magagawa yan nung panahon na tayo

31:41ay naghahanda dahil nakasaad sa tidings

31:45mcda act at ito yung ah batas na

31:50napagtagumpayan nung ating mga

31:52Independence mission sa America nung

31:54Dekada 20 na humihingi ng ng kalayaan sa

31:57Pilipinas nakasaad doun sa batas na

32:00ibibigay yung Kalayaan natin sa

32:02pamamagitan ng paglalaan ng isang

32:04transisyong panahon Kaya nga nagkaroon

32:06tayo ng Commonwealth period Pero

32:08kailangang manatili ang edukasyon ng mga

32:11Pilipino sa wikang ingles So ibig

32:14sabihin naghahanda tayo pero nakatali

32:18tayo sa wika ng mga dayuhan so bagamat

32:24Bahagi na sa kasalukuyan yung mga Ber na

32:27wika sa pagdevelop ng isang wikang

32:30pambansa

32:31ah kasi ang konsepto naman ng ating

32:34wikang pambansa kailangan ito ay

32:35ma-develop mula sa mga wika sa Pilipinas

32:38yung paniniwalang pangwika na iniwan ng

32:41mga kolonisador dahil doon sa ating

32:44karanasang kolonyal hindi siya talaga

32:47conducive sa pagpapalaganap at

32:50pagpapanggap ng isang katutubong wika

32:53kasi hindi naman sinabi talaga sa atin

32:55sa mahabang panahon na k ng ating wika

32:58na pwede nating gamitin ang ating

33:01wika at walang keston walang nagtanong

33:06doon sa ganong kalakaran kasi malakas

33:09ang pwersa ng mga

33:10mananakop so lalong Mailap kapagka

33:14ipinasok mo na ang wikang sinasalita ng

33:17pilipino o tinaguan nilang dialect ang

33:21igigiit

33:23natin kasi meron man tayong sinasabing

33:26wikang sa ayaw e lalo ng hindi nila

33:29tatanggihan yung iba pa na posibleng

33:32pwedeng gamitin ng mga Pilipino Kasi

33:33hindi wika ang naging tingin dito kasi

33:36simula na dum pating mga mananakop natin

33:38talagang ang ang label nila sa ating mga

33:40sinasalitang wika dialect dialect ang

33:43tawag diyan ng mga Kastila dialect ang

33:44tawag diyan ng mga Amerikano hanggang sa

33:46kasalukuyan ng mga Pilipino dialect pa

33:48rin ang tawag doon sa mga sinasalita ng

33:51mga Pilipino kaya kailangan natin silang

33:53itama kung makakayanan nating itama So

33:57ano yung kapalit at ibinuga ng ganitong

33:59practice at karanasan natin sa pilip sa

34:01sa wika sa panahon ng pananakop next

34:04slide please Ayan pala Ayan na nabigla

34:07naman ako so

34:09ah isang edukasyon na nasa wikang k

34:13dayuhan na ang katumbas ay katutubong

34:17naging dayuhan doon sa sariling bayan so

34:21yun yung masaklap na ano eh na resulta

34:23nung kanasa na yon Kasi nga na-northside

34:26na

34:27naturalize yung paggamit ng mga bagay na

34:31dayuhan kasama na roon yung kanilang

34:34wika So walang Masyado kasing

34:36pagtatangkang ginawang pagbabago yung

34:39ating mga leader mga leader Politiko

34:43natin sa pagdedesisyon kung ano yung

34:45wikang Dapat gamitin ng mga Pilipino

34:48Meron ba kayong Naririnig na mga

34:51mambabatas natin o kaya presidente na

34:54nagsabi ang gamitin talaga natin sa

34:56sistema ng Ed sa bansa ay sarili nating

35:02wika Kasi kung sasabihin niyo sa akin

35:04yung MTB mle Masyadong mababa yung Antas

35:08non hindi mo mararamdaman ang impact non

35:11kasi ang mga professionals na

35:13ipo-produce natin hindi professionals

35:15doon sa mga wika nila mga professionals

35:18ito doon sa dalawang pangunahing wika at

35:20sa dalawang pangunahing wika Hindi pa

35:22nga pantay yung pagtingin natin doon

35:25kaya malinaw kung bakit hindi nagbago

35:29ung pag ah paniniwala natin

35:33ah doon sa paggamit noong

35:39wika

35:42so mali raw natin ngayong makikita kung

35:45ano yung ah kondisyon na meron tayo sa

35:50kasalukuyan dahil doon sa karanasang

35:52ating inilatag ung Pilipino mismo ung

35:55umaayaw sa wika nila Tapos diskurso nung

35:58manan ako ang nananatiling diskurso

36:01natin hanggang sa kasalukuyan kasi ang

36:04paniniwala nila sa wika ay paniniwala pa

36:06rin natin ng maraming Pilipino hanggang

36:08sa katuk kuyan So bago ako tumungo doun

36:11sa kultura tanungin siguro natin yung

36:14ating sarili ano ngayon yung magigiging

36:16papel ninyo bilang mga guro sa

36:18kasalukuyang programa ng edukasyon

36:21kaugnayan ng pagpoposisyon ng wikang

36:23katutubo at yung wikang pambansa atung

36:26gayun din yung mga kulturang kinakatawan

36:29ng mga wikang ito So paano natin

36:31titingnan at iposisyon din yung wikang

36:34dayuhan yung wikang Ingles kasi

36:37kailangang malinaw sa atin na hindi

36:38natin itinataas ang mga wikang katutubo

36:42at wikang pambansa para lang ibaba yung

36:43wikang engl mali yung ganong pagtingin

36:47kasi parang ganon ang nagiging ano eh

36:49argumento nung iba Nagkataon lang na

36:51tayo ay Pro vernacular at Pro ah wiang

36:56pamb bansa pero hindi natin sinasabi

36:59burahin ang wikang Ingles o ang wikang

37:01dayuhan ibang usapin yon Kaya kailangan

37:04din nating pag-usapan kung ano nga ang

37:06magiging posisyon na ng Ingles kung

37:08iniaangat na natin ang mga wikang ito

37:11kasi ang wikang

37:12dayuhan malinaw ang motibo diyan motibo

37:15yan ng mga ah motibo ng paggamit at

37:18pagtatakda diyan motibo ng mga colonizer

37:21ang tanong ko ngayon Ano ang motibo niyo

37:23sa paggigiit ang motibo natin sa

37:26kasaluku ang panahon sa paggigiit ng

37:28isang dayuhang wika ano ung bago sa atin

37:32doon sa pag-iisip nila para doon sa

37:35wikang

37:39ingles kasi nga Katulad kanina Ang dami

37:42kong mga tanong hindi simple kasing

37:44sagutin hindi simple yung mga tanong

37:45hindi ganon kasimple yung pagsagot so sa

37:48kasalukuyang panahon

37:50ah iginigiit ka ah iginigiit natin ung

37:55edukasyon na makil lang tayo ng isang

37:57buo at ganap na Pilipinong may

37:59kapaki-pakinabang na literacy ' ba

38:01nakikita niyo yan sa ano sa ano tawag

38:04dito ah Curriculum Guide ng dep ed kung

38:07may mga dep ed teachers dito ah Kaya

38:10kailangan nating maging critical ngayon

38:12kung anong wika yung makakatupad doon sa

38:14layunin ng kapaki-pakinabang na literacy

38:18para doon sa ating mga mag-aaral So

38:21gusto ko lang banggitin ung apat na

38:23antas ng literacy na binabanggit ni

38:26Gordon wells kasi gusto natin magkaroon

38:28ng kapakipakinabang na literacy yung

38:30ating mga bata pero paano natin maaaan

38:33yon So sabi ni Gordon wells magandang

38:36tayain natin kung paano ang wikang ating

38:38pipiliin

38:41ah para matamo yung mithiin ng

38:44kapaki-pakinabang na literacy ay maaabot

38:47natin ayon sa kanya kailangang

38:50maisaalang-alang o makatago tayo sa apat

38:53na antas ng literacy at ano ung apat na

38:56antas ng literacy

38:58performative functional

39:01um informational at saka epistemic na

39:06antas ng literacy ano yung tinutukoy

39:09nung mga antas na iyon ng literacy so

39:11una performative ano yon pag nagtuturo

39:15tayo ng wika nakatuon tayo doon sa

39:16kakayahang magamit ang wika sa paglinang

39:19nung mga macr kasan yan pangunahin yun

39:21eh kailangan matuto silang magsulat

39:24magbasa makinig magsalita gamit yung

39:28wikang ah tinuturo natin pangalawa

39:30functional yung wika kailangang magamit

39:33nila sa pang araw-araw nilang sitwasyon

39:36so nagagamit kaya nila yung wikang

39:38ginagamit natin sa loob ng

39:40paaralan pangatlo

39:42informational yung kakayahang tumuklas

39:46ah ng mga

39:48kaalaman maraming natututunan ng ating

39:51mga estudyante pero mahalaga na nakikita

39:53natin yung mga bata nagkakaroon ng drive

39:56na na pagka naturuan na natin sila Sila

39:58mismo nagkakaroon ng inisyatiba na

40:01kailangan madagdagan yung aking kaalaman

40:03at yung pagtuklas ng bagong kaalaman

40:06pwede niyang gawin gamit yung mga wika

40:08na ating ginagamit sa ating pagtuturo at

40:11yung panghuli yung epistemic ibig

40:13sabihin may kakayang maibahagi o

40:15maisalin ang kaalaman sa iba hindi dapat

40:19tumitigil sa atin yung kaalaman na

40:21natutuklasan natin kailangan nagkakaroon

40:24ng pagkakataon na maiba bagi natin ito

40:27kasi Ayun ang magiging bahag Ah ayun ang

40:29patunay na hindi tumitigil yung paglago

40:32ng ating kaalaman yung knowledge

40:33production ang ating lipunan malusog

40:36nagpapatuloy siya kaya lang ang tanong

40:39nga doon ano yung wikang makakagawa non

40:41para sa atin doun sa k pakinabang na

40:44literacy na iyon So may mga usapin sa

40:47wikang itinuturo at panturo sa edukasyon

40:49sa Pilipinas na kailangan nating

40:51i-address at tunay na pagnilayan so Iyun

40:55yung

40:56unang hamon na may kinalaman doon sa

40:58wika so Punta tayo doun sa kultura So

41:01ano naman ang problema natin doon sa

41:03kultura next slide please

41:08So kung sinasabi natin na parang merong

41:12problematic na kondisyon yung ah wika sa

41:16Pilipinas Malamang hindi nalalayo doon

41:19ang kultura kasi magiging ah pagka

41:22tiningan niyo mamaya ilalatag natin para

41:24magkapareho yung tadhana nila

41:27batay sa karanasan ng

41:30Pilipinas

41:32aan so Simulan natin dun sa paano

41:36ba advance naman si kuya balik ka muna d

41:40sana So paano ba naintroduce ah Paano ba

41:43na-introduce sa atin yung konsepto ng ah

41:46kultura at Syempre base na naman ito sa

41:49ating karanasan bilang isang lipunan

41:52Ayan so next slide na

41:54aan so pagka tiningan niyo ang terminong

41:58kultura ay isang hirang na

42:01salita ipinakilala rin ito sa atin ang

42:04ating mga mananakop bilang isang

42:06konseptong pwede nating pag-aralan So

42:09ayon kay Raymond Williams ang permin ng

42:13kultura ang

42:14isa sa tatlong pinakakumikita sa wikang

42:20ingles Bakit dahil nagagamit ito sa

42:25iba't ibang disiplina ng pag-aaral sa

42:28loob ng akademya So ibig sabihin

42:31maaaring makalikha ito ng iba't ibang

42:35kaisipan na posibleng hindi nagtutugma o

42:39posible pa ngang magbanggaan kasi hindi

42:42maaangkin ng isang disiplina lang ang

42:44paggamit ng kultura nagagamit ito ng

42:47antropolohiya nagagamit ito ng ekonomiya

42:49nagagamit ito ng ah ah politika

42:52nagagamit ito ng iba pang mga

42:55disiplina

42:57kaya pag dine natin ang kultura hindi

42:59siya

43:01madali nung gumagawa ako ng thesis

43:04binangit kang nala ah Syempre dahil

43:08kultura yung pinag-aaralan ko mahalagang

43:10ma-define ko kung ano yung kultura

43:13Nakakita ko ng isang libro tapos do sa

43:14libro na yon meron siy 152 definitions

43:18of culture sob na makatulong siya sa

43:21akin Nahilo ako dahil 152 definition

43:24idiscuss ko y baka namang buong bis ko

43:26na yung definition pa lang Hindi pa ako

43:28tapos so kailangan maintindihan ngayon

43:31natin bakit ganon karami ibig sabihin

43:34ganon kakomplikado at

43:42kumpleanyo

43:44non sabi rin ni Raymond Williams May

43:47tatlong category ka na pwedeng gamitin

43:49para ah Siguro hatiin yung mga ah

43:53definition Una yung ideal category Iyun

43:56yung pagtingin sa kultura base sa isang

43:59ah Parang unibersal na pamantayan na

44:03dapat maangkin ng isang grupo o lipunan

44:07kaya siguro ang unang mga definition ang

44:09unang definition sa kultura ay

44:12nakatingin doon sa kailangan para may

44:13kultura ka meron kang sibilisasyon Iyun

44:16yung pamantayan so napaka ideal non kaya

44:19kung wala kang sibilisasyon wala kang

44:21kultura pero syempre alam natin na Later

44:23on idee yung ganong kamalayan dahil

44:26kahit ang walang sibilisasyon ay may

44:27kultura pero isang kategorya yun ng ah

44:31definition yung pangalawa documentary

44:35category na lahat daw ng likha ng tao na

44:40naidokumento niya sining at siensya iyon

44:44ay kultura at yung pangatlo yung social

44:47category na ang wika ah na ang kultura

44:50ay isang way of life isang gawi ng

44:52pamumuhay na nagpapakilala sa katangian

44:56kalikasan ng isang parti ng pamumuhay ng

44:59isang partikular na grupo ng tao so ang

45:02dami-daming ah

45:04definition so Bukod doun sa pagiging

45:06kompleks iko at Komplikado nagpapakita

45:08ngayon Ito na ang kultura ay isang multi

45:11disis

45:13term Depende sa diskurso ang paghugot ng

45:19depinisyon ng

45:21kultura so para sa pangangailangan natin

45:24ngayon ang diskurso natin wika

45:29Paano ngayon

45:32natin i-define ito next slide

45:41please nabang nahuhulog ang aking ano

45:46yan kailan ba dumating yung terminong

45:49kultura sa ating pampang an Paano siya

45:52naging bahagi ng karanasan ng mga

45:55Pilipino

45:56so Tulad Na binanggit ko ka kanina hiram

46:00na termino ang kultura mula sa

46:04candor at ang pag-develop

46:07nito ay naganap sa pagitan ng 16th at

46:11saka 19th

46:13century nung unang gamitin ang kultura

46:16wala Ong kinalaman sa

46:18tao ang unang konsepto ng kultura

46:21nakadikit sa lupa paglinang cultivation

46:25ng soil kaya lumitaw ung

46:28agriculture tapos nadikit din ito sa pag

46:31ah ah pag ah sa hayop pagbi-bid

46:36cultivate pagko-commute

46:52[Musika]

46:55kinalaman sa kanyang

46:57kamalayan kaisipan pagk Diyos so ang

47:01tinitingnan d ung refinement nung mga ah

47:04individuals na naangkin daw sa

47:06pamamagitan ng edukasyon kaya kung wala

47:09kang edukasyon wala kang kultura so

47:12napaka elitis nung pananaw na iyon sa

47:16kultura So yung ganung karanasan ng

47:19development doon sa kultura bitbit kasi

47:23yon nung mga taga kanluran nang

47:26magsimula sila ng kanilang eksplorasyon

47:28at ekspedisyon yung pagtuklas nila ng

47:31ibang mga lupain at dahil

47:38[Musika]

47:44mahahadlangan

47:54nila doon sa sa iba pang mga lupain na

47:57kanilang ah

47:59napuntahan So ano yon iba na ngayon Ung

48:03tao naging kami yung una na

48:06pinag-aaralan namin tapos

48:10nag-exit yung mga tao iba ang naroon

48:14kaya nagkaroon sila ng malinaw na

48:18ah ako Sorry ah pag-label doun sa mga

48:23nadatnan nilang iba at si sinabi nila na

48:26ang mga taong ito ay kakatwa at mga

48:31primitibo so nagkaroon ngayon ng parang

48:33exotic dimension yung pagtingin doon sa

48:36iba dahil doon sa ganong ah

48:40karanasan at hindi tayo nakaligtas doon

48:43sa ganong pagtingin dahil tayo ay

48:45nasakop din nitong mga tag kanluran Kaya

48:48nga na-introduce nila sa atin yung

48:50kanilang ah pananaw tungkol sa kultura

48:53hindi lang yung na-introduce nila sa

48:55ating natin yung kanilang kultura kundi

48:57na-introduce nila yung pananaw kung

48:58paano natin dapat tingnan yung kultura

49:01at pwede niyong makita yun kung paano

49:03tiningnan ng ating mga mananakop tayo

49:06bilang mga sakop na lipunan maraming

49:09Tala sa kasaysayan so halimbawa hindi ko

49:11alam nabasa niyo na ba yung the

49:14Philippine

49:15Islands volumes yun eh mga ah ah Tala

49:19tungkol sa ah karanasan ng pananakop sa

49:22pilipinas meron na bang nakabasa non The

49:24Philippine Island iba't ibang volumes

49:27kasi may isang ano do para

49:29lang mabigyan natin ng konkretong

49:32halimbawa yung pagtingin na tayo ay

49:34kakatwa at tayo ay primitive halimbawa

49:37si gaspar de San Agustin meron siyang

49:39Tala doon sa The Philippine island sabi

49:41niya ang mga Pilipino ay

49:46tamad Bakit daw tayo

49:48tamad ang description niya kasi ang mga

49:51pilipino raw pag nagbukas ng pinto hindi

49:54sinasara pero ang gusto kong Tingnan

49:56niyo ito ang context nito panahon ng

49:59Kastila So ibig sabihin 15 16th 17th

50:02century philippines so hindi pa ito yung

50:05Pilipinas na alam natin So iba pa yung

50:07dynamics ng mga tao Dong panahon na yon

50:10So hindi raw natin isinasara ang

50:13pinto ginagawa niyo ba pagka Bin niyo

50:16Sara

50:17kaagad lalo na kung taga-probinsya

50:20kayo ' ba kung nasa siyudad kayo

50:23talagang isasara mo kaagad kasi sa takot

50:25naman baka manakawan ka pero natural sa

50:27mga Pilipino sa pagsisimula ng araw

50:29ibinubukas natin ang ating

50:32tahanan Oo para pumasok ang pero yun

50:35yung pagpasok ng grasya Ano na rin yun

50:37ng mga ano eh impluwensya na rin yun ng

50:39ano mga Kastila pero bago pa man

50:42dumating mga kila talagang pag sikat ang

50:45araw bubuksan mo na ang bintana bubuksan

50:47mo na yung ano natural sa atin yun hindi

50:50nila naintindihan ang sabi nila tamad

50:52tayo Ayaw daw nating magsara ng ating m

50:55mga pinto isa pang ah description tayo

51:00daw bastos at mausisa sabi ng mga

51:03Kastila Kaya nga tayong mga strange sa

51:06kanila Paano daw tayo nagiging bastos so

51:09ganito yung description niya naglalakad

51:11ako an Nakita ko si Jason na isang aking

51:14kaibigan ho Jason Saan ka punta o

51:18sasagot si Jason Saan ka punta diyan

51:21lang di ba ganon

51:23o pero hindi tigil doun ang pinoy ' ba

51:27magkan

51:29ah Ano ba yung Mga posibleng talang Saan

51:31ka punta ah halimbawa kilala mo kasi

51:33pamilya ay Kumusta nga pala nanay mo '

51:36ba ang dami ng tanong na kasunod doon sa

51:39inisyal na pagtatanong ang tanong Iyun

51:42ba ay pag-uusisa ng mga Pilipino

51:45Actually Iyun ay pagbati ng mga Pilipino

51:48sa kanyang kapwa Pagka hindi tayo bumati

51:52iyon ang kabastusan at Yun nga hindi

51:55iyon pagtatanong Kasi yun ang ayaw nila

51:57e inuusisa daw sila ng kung anu-anong

52:01mga tanong hindi pag-uusisa yon sa mga

52:03Pilipino iyon ay pagbati at

52:06pakikipagkapwa ng mga Pilipino Malamang

52:09hindi nila naintindihan ang konsepto ng

52:11kapwa kaya madali silang maghusga doon

52:14sa nakikita nilang strange doon sa mga

52:18Ah Pilipino so Yung ganitong karanasan

52:22natin

52:24ah

52:26nakaapekto din

52:29ito sa pagtanaw natin doon sa mga bagay

52:33na meron tayo kasi mga mananakop ito

52:36sila yung nakaangat sa lipunan Sila yung

52:38mga nagtatakda ng maraming bagay sa atin

52:41so eventually Malamang yung natural sa

52:44atin babaguhin din ng ganitong mga

52:47experience natin dito sa ating mga

52:51manako kaya yung mga pananaw at

52:53paniniwala nila Malamang unti-unti hindi

52:56natin namamalayan na Kukuha rin natin

52:59tapos ung

53:01ah lente ng pagtingin natin doon sa mga

53:04bagay-bagay umaayon na doon sa lente ng

53:07pagtingin nila At dahil diyan nagkaroon

53:10ngayon ng malinaw na pagtingin sa ating

53:14kultura at ito yung paglabas nung mga

53:17colonialist

53:19ideology na bitbit din natin o nabitbit

53:23natin dahil dun sa ganong karanasan next

53:26slide please so latag lang ako ng tatlo

53:30na paniniwalang nakabatay doon sa

53:34pananaw nung ating mga mananakop

53:37patungkol sa ating kultura Una yung

53:40pananaw na superior yung mananakop at

53:43inferior yung mga

53:47nasakop kasi iun yung naibigay sa atin

53:50eh nung mga halimbawa mga castila at mga

53:53Amerikano ung aglo Anglo European

53:56culture sila yung parang dapat nating

53:58tingalain Kaya nga tumindi ang colonial

54:01mentality ng mga Pilipino Kasi ang

54:03tingin natin yung kultura nila civilized

54:07sophisticated tapos yung kultura ng mga

54:09nasakop Iyun yyung hindi develop tapos

54:12may

54:22pagka-sino naniniwala ngayon tayo na ang

54:25karapatdapat ung kanila kaya ung maging

54:28ung pangarap na maging katulad nila iyon

54:32ang

54:39naitimpla sa ating kultura yun ang gusto

54:42natin kasi nabukas nga sa atin yung

54:45pagpapahalaga sa mga bagay na wala sa

54:48atin yung mga bagay na hindi natural sa

54:50atin kaya nagkakaroon ngayon ng malinaw

54:53na pagkilala na na sila ang nasa sentro

54:56tayo yung nasa

54:58gilid yung parang Center periperi

55:01structure doon sa lipunan kasi sila yung

55:03modelo dapat tingalain yung mga katutubo

55:06nasa gilid lang yan so hindi sila dapat

55:09ah kumbaga iangat pamarisan next slide

55:13please isa pang paniniwala dahil nga iba

55:16Sila kaysa sa atin lumitaw din yung

55:19proseso ng tinatawag nating othering

55:21yung paghuhusga na lahat ng iba sa

55:23mananakop Imperial

55:25kaya syempre hahangarin mo ngayon na

55:27kung ano yung meron d sa superior maging

55:30IO Kaya nga natin pinagaaralan ng Noli

55:34at PH lalo na yung Noli Magandang

55:37maganda ang Noli para maipakita kung

55:39paano ginagad ng mga Pilipino ang

55:41kulturang hindi kanila at ah

55:43pinapangarap yun na maging ng mga

55:48Pilipino at Iniyak naman kasi ng mga

55:53ah mananakop natin na hindi

55:55makapagpatuloy yung ilang mga katangian

55:57ng ating kultura lalo na mga kastila

55:59Kaya nga pinagsunog nila yung mga bagay

56:01na magpapaalala sa mga Pilipino tungkol

56:03do sa kanilang kultura next slide please

56:07isa pang pananaw yung colonialist

56:10ideology ano yon yung

56:12[Musika]

56:14Ah eurocentrism yung paggamit ng

56:18kulturang Europeo bilang standard sa

56:21paghusga ng ibang

56:23kultura Paano natin makikita

56:27yan

56:33nawala Paano satingin niyo nangyayari

56:36yung eurocentrism hanggang ngayon

56:38Actually mga bagay na galing sa kandan

56:44an ang kongkretong halimbawa nito yung

56:47tinatawag nating orientalism ni edward s

56:50na sabi niya lumilikha ng positibong

56:52imahin ang mga bansang lanin at

56:55negatibong imahen para sa mga

56:57silanganing bansa kaya nag i-st type

57:00tayo halimbawa Pansinin niyo yung mga ah

57:03popular culture products na meron tayo

57:06sa

57:07kasalukuyan Hollywood

57:11entertainment paano

57:20[Musika]

57:23kina-canal-de-kiss-forever

57:25Sino ang mabuting tao sila sino yung

57:27masamang tao yung mga nasa kandura so

57:30nagiging malinaw na sila yung dapat

57:32pamarisan sa mga pananaw ito na ibinigay

57:35nila dahil doon sa ganong ah karanasan

57:38natin ah ng pananakop at nagamit nila

57:41yung wika at Kultura para matiyak yung p

57:45ganitong ah kaayusan ng pagtingin sa

57:48kanila bilang mataas at pagtingin sa

57:50atin bilang mga nasa baba kaya lahat

57:52tayo nakatingala Syempre ganon ang

57:54tendency kapagka merong nasa taas

57:55Titingala ka t's itong tatangkain mo na

57:58maging katulad nila so tulad ng wika ang

58:01discurso ng mga dayuhan din ang bitbit

58:03natin sa pagtanaw sa ating

58:06kultura inilayo nila tayo sa kultura

58:08natin tayo mismo di natin binabahagi ang

58:11ating sarili sa ating kultura at sa

58:14kapwa nating

58:15Pilipino naalala ko to eh Tinanong ko

58:18yung mga estudyante ko nung minsan

58:20nag-uusap kami tungkol sa wika identidad

58:22at saka etnico Sabi ko sa kanila class

58:27Bigyan niyo ako ng halimbawa ng mga

58:29ethnic group sa

58:31Pilipinas So ano naman sila

58:34igurot Lumad mga ganyan soami nilang

58:37sinabi tos bigla kong binago yung tanong

58:40Sabi ko sige Kilala niyo pala yung mga

58:42ethnic group sumabit ano ethnicity mo

58:46nung tanungin ko kung ano yung ethnicity

58:49nila tumigil sila hindi kaagad

58:50nakapagsalita Sabi ko oh ba't hindi

58:54hindi mo alam kung anong ethnicity

58:56mo at saka sabi ko nga bakit nag-isip pa

59:00kayo kung sino yung ethnic group

59:03halimbawa ng ethnic group

59:05o halimbawa ng mga pilipinong kabahagi

59:08ng isang cultural community ' ba Bakit

59:12May

59:13ganon paano ba natin tinuturuan yung mga

59:16bata para kilalanin yung kapwa nila

59:18Pilipino kasi ang automatic dapat Bigyan

59:21mo ako ng halimbawa ng isang ethnic

59:23group ng pilipin

59:26ang unang dapat ako Yun ang unang dapat

59:29sagot ng bata Ako po pero hindi ganon

59:32ang automatic na sagot ng mga bata ang

59:34tanong Bakit hindi ganon taos tinanong

59:36ko sila ano ethnicity

59:38mo baka ganon sila lahat sa akin t Sabi

59:42ko wala ka bang ethnic ah ano

59:46affiliation pinag-usapan natin ang

59:48ethnicity nakaganyan sila So bakit ganon

59:52o Kayo ba pag tinanong ko ano ethnicity

59:56niyo Sige nga sabihin niyo doun sa tabi

59:57niyo Ano ethnicity niyo

1:00:00mo

1:00:04o dapat dapat ang sagot niyo automatic

1:00:08kaagad mabilis Depende kung ano yung

1:00:10ethnic Ano

1:00:12niyo kasi pagka Anong ethnicity mo

1:00:15Tagalog o ikaw ano ka

1:00:18o si Bing Bicolano yung iba sa atin

1:00:21dahil tayo presented ng 17 regions of

1:00:23the Philippines o ibig sabihin iba-iba

1:00:26ang ethnic group ng mga tao dito at

1:00:29kailangan may ano roon malinaw na

1:00:33pagpapakilala doon sa ethnicity na ating

1:00:35Ah ah Ano ah taglay taglay so yan sabi

1:00:41niyo sa katabi niyo ha kung Ano isi niyo

1:00:44So bakit meron ganong pagtigil kasi

1:00:47Malamang hindi naisalin ng tama sa

1:00:51kanila kasi nga ang maraming bagay

1:00:54katulad nung binanggit na mga karanasan

1:00:56ay nakatingin sa labas nakatingin doon

1:00:59sa mga dayuhan nakalimutan kung ano yung

1:01:02meron tayo lalo na sa usapin ng wika at

1:01:05Kultura next slide please kaya ito yung

1:01:08mga tanong na gusto ko uling pag nilayan

1:01:12[Musika]

1:01:14ninyo kasi tandaan natin ang identity

1:01:17formation ng isang tao ay ginagawa sa

1:01:19kanya ng kanyang

1:01:21wika So kung hindi mo ginagamit ang wika

1:01:24ng isang tao sa pagtuturo sa kanya paano

1:01:27niya makikilala kung sino

1:01:31siya So mahalaga na maging malay tayo

1:01:36kung paano natin

1:01:45ipamamalas actually hindi ko napasagot

1:01:48sa inyo yan Kayo ang ah kumbaga ano yan

1:01:51eh ah Ang sagot diyan continu process na

1:01:55dapat pagdaanan natin dahil doon Salamat

1:01:58ng karanasan ng kolonyalismo na ating

1:02:02pinagdaanan next side

1:02:05please kaya kung naghahangad nga tayo ng

1:02:07literacy sa wika at Malamang naghahangad

1:02:10din tayo ng literacy sa kultura at Ano

1:02:13ba yung literacy sa kultura na tinatawag

1:02:15natin Iyun yung kailangan una meron kang

1:02:19kaalamang kultural ibig sabihin

1:02:23ah alam at nag-aral ka o natutunan mo

1:02:26rin ang kultura mo at ng iba at yung

1:02:29pangalawa meron kang danas kultural

1:02:33na tumutukoy naman d sa kayan mong

1:02:36respetuhin at Unawain yung kultura mo at

1:02:38yung kultura nung iba so dalawang bagay

1:02:41yan na hinahangad natin cultural

1:02:44literacy literacy sa wika at

1:02:48mahalaga na para magawa natin y

1:02:50kailangan nating

1:02:52idis yung mga now at pagpapahalagang

1:02:56naibigay sa atin sa wika at Kultura para

1:02:59epektibo nating magamit ang ating

1:03:01sariling wika at Kultura hindi lang sa

1:03:04pagtuturo ng wika kundi sa pagtuturo ng

1:03:08lahat ng asignatura na ating itinuturo

1:03:11sa

1:03:12paaralan kailangang Gamitin natin ang

1:03:15mga wika natin hindi lang ang wikang

1:03:18dayuhan

1:03:20y at dahil diyan next slide please

1:03:23mahalag ang paglalagay ng kultura bilang

1:03:26core o Ubod sa pag-aaral ng wika at

1:03:28magig ng iba pang mga asignatura at

1:03:31kailangan maihanda natin ang ating mga

1:03:33guro hindi lang yung mga mag-aaral para

1:03:35doon sa ganong klase ng pag-aaral kasi

1:03:38yung cultural Education at ito nga

1:03:40Syempre ang ah inihahain sa atin ng pep

1:03:46ah isang bagay na bago ito kasi hindi

1:03:48naman ito ginagawa sa larangan ng

1:03:51edukasyon sa Pilipinas siguro ung yung

1:03:54paraan kung paano natin ah aayusin ito

1:03:56nagsisimula pa lang tayo pero mahalaga

1:03:59na nagsisimula tayo at naunawaan natin

1:04:01kung paano natin iposisyon yung sarili

1:04:03nating kultura doon sa kabuuang proseso

1:04:05ng pagtuturo natin bilang mga guro sa

1:04:08Pilipinas so kailangan mapatingkad natin

1:04:11yung katutubong kultura kasi sa panahon

1:04:15natin ngayon nandoon na tayo doon sa ano

1:04:17eh sa kondisyon na May tendency i-st

1:04:20standardize ang buong mundo dahil sa

1:04:23kalak na meron sa kasalukuyan at ang

1:04:26pwede nating gamiting sandata ay ang

1:04:29sarili nating wika at Kultura pero kung

1:04:31hindi natin iposisyon yung ating

1:04:33sariling wika at Kultura doon sa sistema

1:04:36ng edukasyon na meron tayo mahihirapan

1:04:38tayo doon lalamunin lang tayo nung mga

1:04:40kalakarang nanggagaling doon sa labas so

1:04:43sa mahabang panahon kasi hindi tayo

1:04:45pinatatag ng karanasang konan Ito yung

1:04:49panahon na dapat tayo ay magpatatag doon

1:04:52sa ating wika at kultura so kailangan

1:04:55nating

1:05:11idiskaril kultura yung paggagalugad n

1:05:13magaaral ang tinutukoy ko magaaral muna

1:05:15dito tayo kasi tayo yung unang dapat

1:05:18mag-aral hindi yung magaaral natin kasi

1:05:21yung Natutunan natin walang kinalaman sa

1:05:25kultura natin ibang kultura yung

1:05:27nag-agad natin d sa edukasyon na ating

1:05:29nakuha sa bisa nung wika na ginamit sa

1:05:33atin para ma-educate tayo so kailangan

1:05:35nating mag

1:05:37galugad kung gdce scholars kayo isa sa

1:05:41paggagalugad na pinagawa namin doon sa

1:05:43mga teachers ay pabalikin sila sa

1:05:45kanilang komunidad tapos kumuha sila ng

1:05:49mga termino pinagagawa namin sila ng

1:05:53glosario

1:05:54madali ba yun Actually ang pagawa ng

1:05:56losar isang mahirap na gawain so

1:05:59pinapupunta namin sila sa mga komunidad

1:06:02tapos pinalista namin yung lahat ng mga

1:06:06terminong kultural sa kanilang komunidad

1:06:09at ang hamon doon ang mga terminong ito

1:06:12ang gamitin niyo sa anumang asignatura

1:06:14na itinuturo niyo sa bata kaya nga

1:06:17tuwang-tuwa ako nung minsan nakita ko

1:06:19ang isang ah scholars ng gdce nagtuturo

1:06:24sa Grade 12 11 and 12 t's ginamit niya

1:06:27ung pista ng kanilang lugar para ituro

1:06:31ang

1:06:32ah ang

1:06:35Finance kasi kapagka may mga piyesta at

1:06:40ito ay sponsor ng local government ang

1:06:42daming pera may budget allocation so

1:06:46Iyun yung ginamit niya Hindi lang yung

1:06:48simpleng mga numero na naroon kasi Pwede

1:06:49ka namang mag ah magturo sa kanila ng

1:06:52konsepto pero yung konsepto itinuro niya

1:06:54gamit ung karanasan ngung mga bata so

1:06:57Iyun ung mahalaga na magawa natin

1:06:59galugarin natin ung sarili nating

1:07:00kultura at iyon yung ibahagi natin sa

1:07:03mga bata kasi ang pag-aaral ng mga bata

1:07:06hindi ba nandiyan ang mga narito tayo

1:07:08para yung mga bata tulungan natin sila

1:07:10na maintindihan ang kanilang

1:07:13kapaligiran hindi para matuto lang sila

1:07:16ng mga kaalaman yung kaalaman gagamitin

1:07:19nila para maunawaan nila ang kanilang

1:07:21paligid at ang kanilang mundo Hindi yung

1:07:23itiwalag natin sila doon sa kanilang

1:07:25kapaligiran at kanilang mundo so

1:07:27magagawa natin yon kung yung mga bagay

1:07:30sa kanilang kapaligiran nasa loob ng

1:07:32kanilang

1:07:34aralin so mahalaga yung mga icons mga

1:07:37cultural icons kung wala Try niyo punta

1:07:40kayo sa community niyo alamin niyo kung

1:07:41ano yung yaman ng inyong komunidad

1:07:43gamitin niyo yung yaman na iyon para

1:07:45ituro sa mga bata yung mga konsepto na

1:07:47nandoon sa bawat asignatura na meron

1:07:49kayo pangalawa yung pagtuklas sa ugnayan

1:07:52nga ng wika at kultura ginagawa na natin

1:07:54yan siguro Pwede niyo bang palalimin ung

1:07:57ganitong pag-aaral sa wika at kultura at

1:07:59ung pangatlo ung pag-aaral at pagk

1:08:01Pagkatuto nung mga yuris dikong porma

1:08:04ibig sabihin yung ah porma ng pag-iisip

1:08:07para yung pag-iisip na nakabatay doon sa

1:08:10kanilang karanasan bilang sira at

1:08:12magamit nila yun sa pagsusuri at

1:08:14paghahambing ng kultura nila sa iba pang

1:08:16kultura So ibig sabihin kayo gagawa n

1:08:18muna hindi ung mga bata so Mahalagang

1:08:20bagay ito mahalaga ito sa paghahanda

1:08:22natin para mailugar yung kultura at yung

1:08:26wika na gusto nating idagdag doon sa

1:08:30kasalukuyan ng ginagamit natin doon sa

1:08:32ating pagtuturo kaya kung hindi man kayo

1:08:34nagtuturo ng

1:08:36wika guro pa rin kayo ng wika dahil

1:08:40dumadaloy sa wika ang inyong itinuturo

1:08:44at dumadaloy ang inyong kultura sa inyo

1:08:46sa pamamagitan ng inyong wika bahagi at

1:08:49sangkot dapat kayo sa pagpatuloy at ah

1:08:52sa ah pagpapatulo tuloy pagsasalin at

1:08:55pagpapayaman ng sarili niyong kultura at

1:08:58wika at hindi ito gawain lamang ng mga

1:09:01nagtuturo ng wika gawain nating lahat

1:09:04ito next slide please ito yung sagot

1:09:07doon sa tanong K Sino yung nagtuturo

1:09:12sino sa inyo ang guro ng wika Actually

1:09:15lahat tayo ay guro ng

1:09:17wika at kung Kinikilala natin ang

1:09:21tuwirang ugnayan ng wika at kultura

1:09:23lahat tayo ay guro ng kultura yan Ay

1:09:29nawala

1:09:35y

1:09:38yan So kung ma-in natin to mas maganda

1:09:41dahil ibig sabihin tinitiyak natin na

1:09:43magpapatuloy na yung ating kultura yung

1:09:45ating wika sa mga Gaw natin bilang mga

1:09:48guro

1:09:50yan

1:09:52so

1:09:54ano yung ilang mga mungkahi na Ayan para

1:09:57mata Tiningnan ko yung oras 6:00 na pala

1:10:00so pag mungkahi na pwede nating ibigay

1:10:03ah next slide please so Ayan mga

1:10:06panimula lang naman nag-iisip lang kasi

1:10:08ako ng mga ano para sa mga gulo At

1:10:10scholar ng wika at Kultura lahat tayo

1:10:13kasi mga guro at lahat tayo scholar

1:10:14hindi lang ng wika at kultura sa

1:10:16maraming mga disiplina natin kailangan

1:10:18nating maging

1:10:19aktibo lagi tayong handa proactive kay

1:10:23may inisyatiba tayo sa pagtugon doon sa

1:10:26mga Hapon nandon sa ating pal at maging

1:10:28reactive tayo sa sa pagtataguyod at

1:10:31pagpapanday ng sarili nating wika at

1:10:34kultura At pangalawa kailangang maging

1:10:37mapagmatyag tayo at tagabantay doon sa

1:10:40ating sariling wika at Kultura I'm sure

1:10:42binanggit na ito ni sir tuting kahapon

1:10:44kung paano natin mapapahalagahan kasi

1:10:46marami sa mga wika natin endangered na

1:10:49so dahil tayo ay tagapag ah dala ng wika

1:10:55at Kultura na ating pinagmulan kailangan

1:10:58palagi tayong mapagmatyag sa anumang

1:11:01banta na meron doon sa ating sariling

1:11:04wika at Kultura Para naman doun sa mga

1:11:07institusyon na meron tayo kung saan

1:11:09kabahagi tayong lahat at iyun yung

1:11:11edukasyon at yung pagtaya doon sa

1:11:13curriculum na meron sa wika at iba pang

1:11:15mga

1:11:16aralin maganda na gawing basehan at

1:11:19pundasyon ng edukasyon ang kultura na

1:11:22meron tayo Siguro pa na para gawin yon

1:11:24ng ng DepEd magagalit sa akin ng dep ed

1:11:27pero alam ko Ginagawa na ito Pero sa

1:11:29tingin ko mas Dapat tayong maging ah

1:11:32porsigido sa panahong ito dahil maraming

1:11:35ah kumbaga maraming threat doon sa ating

1:11:37ah kultura dahil sa mga kalakaran na

1:11:39nanggagaling sa labas pangalawa yung

1:11:42pagpapalo ng kaalaman at karanasan ng

1:11:44komunidad sa pormal na edukasyon Kaya

1:11:46nga may hamon ako sa inyo Kanina

1:11:48galugarin niyo yung kultura niyo ang

1:11:50komunidad niyo lahat ng makita niyo doun

1:11:51sa komunidad niyo Tingnan niyo kung

1:11:52paano niyo magag gamit doon sa inyong

1:11:54pagtuturo at pangatlo gawing wika ng

1:11:56edukasyon ang mga wikang katutubo at ang

1:11:59wikang pambansa sa Pilipinas mahirap to

1:12:01marami akong makakaaway dito pero Ganon

1:12:03pa man

1:12:05iginigiit ng wika natin at ang mga

1:12:08wikang katutubo sa pag-aaral ng mga ah

1:12:12mag-aaral na pilipino iba pang porma ng

1:12:14pagtataguyod

1:12:15ibinaba ubaya ko na yan sa inyo Basta

1:12:19siguro Pagtatapos na lang doon sa aking

1:12:21panayan tandaan lang natin kung Bakit

1:12:23tayo

1:12:24ah naggigiit na magamit natin yung wika

1:12:29na sariling atin doon sa pag-aaral ng

1:12:31mga mag-aaral si unang-unang

1:12:54next SL do na po natatapos yung aking

1:12:57pan Maraming salamat

1:12:59[Musika]

1:13:01inyong panahon

1:13:04pakikinig Maraming salamat po sa lahat

1:13:06ng ating mga delegado na dumating sa

1:13:09ating pang

1:13:11seminar nagpasalamat po ang naal cult

1:13:16lahat sa inyo at po a natun kayo pagad

1:13:21ng

1:13:22Pilipino

1:13:23[Musika]

1:13:31c