Çilingir Sofrası 214 / İlahi Aşk

0:04[müzik]

0:15[müzik]

0:21[müzik]

0:29[müzik]

0:34[müzik]

0:42[müzik]

0:48[müzik]

1:00[müzik]

1:06[müzik]

1:14[müzik]

1:19[müzik]

1:25[müzik]

1:30Hazreti [müzik]

1:33Hakkın

1:35[müzik]

1:37habibi

1:41sevgili

1:43[müzik]

1:44bir

1:46tanesi

1:50[müzik]

1:52Hazreti

1:55Hakkın

1:59Habibi [müzik]

2:03sevgilim [müzik]

2:08tanesi

2:12[müzik]

2:14oldu

2:17[müzik]

2:21alem

2:24[müzik] hüsünü.

2:28divanetes

2:29[müzik]

2:35oldum

2:37[müzik]

2:38çün

2:41oldu alem

2:45üstünündi

2:48[müzik]

2:51amanesi

2:56Zatı [müzik]

2:58fakir

3:03[müzik] sebep bu

3:07alemin [müzik]

3:13[müzik]

3:18olma. [müzik]

3:22Şrifin [müzik]

3:25olmazdı

3:30cihazan

3:32kaşanesi [müzik]

3:39olmasın

3:40[müzik]

3:42teşrifin

3:46olmaz.

3:49D cian [müzik]

3:55çes [müzik]

4:01[müzik]

4:08olsun.

4:10[kahkaha]

4:11>> Evet, Çilingir sofrası yeniden zevki

4:14sefa buldu bugün. Hoş geldiniz tekrar.

4:18Hoşumuza gel. Serhan dedi, "Nerede

4:20kalmıştık?" Sonra da dedi ki, "Hep aynı

4:22yerde değiliz. Hep aynı yerdeyiz."

4:24>> Çilingir sofrasında.

4:25>> Aynı

4:26>> şimdi Çilingir sofrasında hep

4:27unutuyoruz. Arada bir anımsatmakta yarar

4:30var. Kalpleri açmaktan söz ediyorduk.

4:33>> Yani tüm kalpleri ne açar diye merak

4:35ediliyor. Yani bir de maymuncuk derler

4:37ya. Kapıyı açar.

4:39>> İşte buna aşk diyorlar.

4:41>> Bir de ilahi aşktan söz ediyorlar. Ve

4:45ondan sonra terennümler tüm kültürlerde

4:48değil mi? Tüm şeyde eee tarihlerde,

4:52coğrafyalarda filan

4:54>> olağanüstü sesler, nameler

4:57>> değil mi? Nakarat işte

5:00>> bu kültürlerin kendi tadına göre, kendi

5:03biberi, şeyi tuzuyla tuzuna göre eee bir

5:07tat var. Belki öbür kültürde onu odada

5:10alamıyorsundur ama sonuçta o da aşktan,

5:12o da aşktan, o da aşktan çıkıyorsa

5:16>> salıvergisini salgis adına doyma olmaz.

5:19O nedenle biraz aşktan söz edelim

5:20efendim.

5:21>> Bugün

5:22>> Allah Allah

5:23>> hep ondan söz ediyorduk ama örtülü.

5:25Şimdi açığa vuralım değil mi?

5:27>> Evet.

5:28E bildiğiniz gibi bir şey eee ayırım

5:31yapacak olursak eğer günlük dil eee

5:35çağrışımsal bir dildir. Yani günlük

5:37konuşurken birisi bir şey söyler, öteke

5:39bir şey çağrıştırır. Ona karşı hep

5:42anımsamayla konuşuruz, çağrışımla

5:44konuşuruz. Ama yazı yazmaya kalktığımız

5:46zaman iş öyle değildir. Değil mi? Bir

5:49bilimsel metin yazmak istiyoruz. O zaman

5:51bir mantık, bir mantık tutarlığı, belli

5:53bir kavramlar silsilesi dokunması filan

5:56eee bir eee edebi dile ulaşma, daha

6:01sonra belki bir felsefi dile ulaşma şeyi

6:04vardır. Yolu yordamı vardır. Ama bir de

6:08edebiyata uğradık o arada felsefeye

6:10gitmeden önce, mantıksal dizgiye

6:12gitmeden önce. Edebiyatta da evet edebi

6:15anlatımda gene çağrışımlar, imgeler,

6:17simgeler, alorlar çokça kullanılır ama

6:20onun da damıtılmış bir biçimi şiirdir.

6:22Şiir

6:23>> rafinedir.

6:24>> Rafinedir. Eee, aşıklara bakıyoruz

6:27genellikle tüm dünyadaki eee, aşk

6:29şeyleri, söylemler hep şiir.

6:32Yani şiir

6:34az sözle, çok derinlikli ve çok

6:37çağrışımlı şeyler söyleme olanağı da

6:39veriyor tabii.

6:40Eee, mal yani.

6:42>> Evet.

6:44Şimdi dolayısıyla eee şeyler mantık

6:50ve felsefe tutarlılığı, rasyonel bir

6:53felsefenin tutarlılığı

6:56aşk aşıkları sevmez.

6:59Çünkü aşk, şiir eee imgesel, simgesel

7:03olduğu için açık değil, vazıh değil,

7:05kavramları net değil, mantığı belli

7:07değil, mantığı yok. Hatta dolayısıyla

7:10uzak durlar. Bunlar birbirlerine

7:12karşıdırlar. Şeyde de eee

7:16hem antik Yunan döneminde işte antik

7:18masara bakmıştık Mezopotamya'da. Evet.

7:21>> eee Çin'de, Hint'te filan ama gelelim

7:24Anadolu'ya. Anadolu'da da bu rekabet

7:28devam eder. Hatta Selçuklu Konya'sında

7:31eee bir yanda şey vardır. E İbn

7:35Arabi'nin üveyoğlu

7:37>> eee Sadrettin Konevi vardır.

7:40>> Tam bir metafizik kitabı yazmıştır. Yani

7:42Aristoteles gibi metafizik kitabı

7:44vardır. Eee tutarlı, mantıksal varlığı

7:48anlatır, varoluşu anlatır. eee yüksek

7:52düzeyde kavramsal ifadeleri vardır. Aynı

7:57dönemde Mevlana

7:59şeyde dergahında şiir söyler

8:03ve mantık mantık nedir der. Yani bu

8:05mantık bizi bir şey etti filan tutsak

8:08etti der. Ve bu rekabet eee hem

8:11dervişleri arasında hem kültüre

8:13yansıması açısından devam edir. Bunu

8:15biliyoruz. Ama sonunda da Mevlana

8:19vefatından önce cenaze namazını sadretin

8:22kılmasını ister. Şimdi çok ilginç. Tüm

8:26şeyleri boyunca rakipler. Birisi salt,

8:29metafizik, mantık,

8:31>> felsefe yapar.

8:33>> Diğeri de şiir ve aşk ternümleri. Şiir

8:36aşk ter

8:37>> der. Fakat sonra der ki o benim cenaze

8:40namazım okuldır. Bu da şaşırtıcıdır

8:43belki. Sadrettin gelir. Eee, bu vasiyet

8:47üzerine tam Allahu ekber der dışarı

8:50bayılır.

8:52Namazı kıldıramaz.

8:55Nasıl bu? İlginç değil mi? Evet. Şimdi

8:58bu buradan şeye şöyle bir giriş yapmış

9:00olduk. Merak eğer insanın merak duygusu

9:05kuşkuyla birleşirse

9:08buradan felsefe çıkar.

9:11Merak ve kuşku. Eğer kuşkuyu kaldırır,

9:14merakı da kaldırır. Sadece

9:16düşüncelerimizi

9:18belirli bir düşur altında, belirli bir

9:19söylem içinde dile getirirsek bu felsefe

9:22sayılmaz. İsterse felsefi metinler

9:24üzerine konuşmuş olalım. Felsefe yapmak

9:27ayrı şey, felsefe öğrenmek ayrı şey,

9:29felsefeyi, metinleri okumak,

9:31değerlendirmek ayrı şey. Felsefe yapmak

9:33hani Aristoteles'in çok ünlü bir sözü

9:36var. Doğa karşısında hayret etmeyen

9:39>> Evet.

9:39>> felsefe yapamaz.

9:40>> Yapamazsın. Şimdi hep peki doğa orada

9:43duruyor. İnsanlar da doğanın

9:45karşısındalar. Seyrediyoruz. A ne güzel

9:48gün batımı. İşte mehtaba çıkıyoruz.

9:51Şarkılar söylüyoruz filan.

9:53>> Hı hı.

9:53>> Ama birileri de çıkıyor doğaya bakıyor.

9:55Bu nasıl oluşuyor? Bunun arkasında ne

9:57var? nasıl ortaya çıktı filan diye merak

10:00ediyor ve bu merakında eee biraz daha

10:04deştiği, biraz daha derinliğine gittiği

10:06zaman hayret ortaya çıkıyor. Şaşkınlık,

10:09kuşku, askıda kalıyor akıl ne yapacağını

10:12bilemiyor.

10:14Bu ne yapacağını bilemiyor aslında. E

10:16şaşkınlık, hayret şeyi kapısı kuşku.

10:22Ama giriş de burası. Kuşku. Yani bir

10:25şeyden kuşkulanıyorum. eee psikolojik

10:28bir şey olarak değil. Hayret

10:32karşısındaki o açıklayamama,

10:35>> eee mevcut olan şeylerin bilgilerin

10:38yetmemesi, arkasını kazma, arkeoloji

10:41yapma, arka adında ne var gibi bir

10:43duygu. Dolayısıyla felsefede eee merak

10:48ve kuçkudan oluşuyor. Fakat ilginç olan

10:52şey bu kez eee özlem kuşkuyla

10:58birleşirse

11:00>> özlem kuşkuyla birleşirse aşk çıkıyor.

11:03>> Aşk zuhur ediyor. Hiç böyle bir bakış

11:06olmayabilir. Genellikle aşk üzerine

11:08söylenen sözler içine kuşku konmaz.

11:11>> Kuşku da nereden çıktı?

11:14Sevgili beni seviyor mu

11:16>> acaba? Ben onu seviyorum ama o beni

11:18seviyor mu?

11:19>> Bundan emin değildir. Hı hı.

11:21>> Bu kuşku kendi yangınını artırır.

11:25Dolayısıyla eee [kahkaha]

11:28>> merak kuşkuyla birleşirse felsefe doğar.

11:31Özlem kuşkuyla birleşirse aşk zuhur

11:34eder. Felsefe neden sonuç zinciriyle

11:37çalışır? mantıksal bir zincirle çalışır.

11:40Aşk bunu şiirle paramparça eder ve

11:44yeniden kurma, yeniden oluşumma yani

11:46yeniden yaratma eee olanağını vermek

11:49yapı söküm yaratır.

11:51>> Evet. şey şiir aşkla tokan şiir.

11:54>> Dolayısıyla özgürlük

11:57eee şiirin kanatlarında yükselir.

12:01Bu bakımdan baktığınız zaman kurtçukla

12:03şeye kelebek şeyine benzetme hani hep

12:06yapılır. Biz de yapalım. Kurtçuk yerde

12:09sürünür

12:11ve biz de onu izlediğimiz zaman bu

12:13kurtçuktan bir gün kanatlı, göze çok hoş

12:17gelen, yelkenli gibi havayı deniz yerine

12:22havayı kullanan bir yelkenli kanaç uçar.

12:26İnanılmaz bir şey. Kim kimse inanmaz

12:29>> ama gerçekten o kurtçuk kendi içinden

12:32metamorfoz diyorlar. Metamorfoza uğrar

12:35ve kelebeğe dönüşür ve uçar. İşte doğa

12:37hayrete düşürdü.

12:39>> Doğa bizi hayrete düşürdüğü gibi işte

12:40burada bir eee şeyin eee kümes hayvanı

12:45gibi düşünelim. bir tavuğun kanıt çırpıp

12:47bir türlü uçamaması ama dönüşüp güvercin

12:50olarak

12:51>> uçması gibi bir dönüşümden bahs işte aşk

12:54bu dönüştürücü gücün

12:56>> h

12:57>> eee adıdır.

12:59İnsanı doğal varlığından dönüştürüp

13:02spiritüel bir varlığa, manevi bir

13:04varlığa dönüştüren bir enerji yadır aşk

13:08sadece böyle onu sevdim, bunu sevdim

13:10gibi bir şey değil. İnsanı dönüştüren

13:12bir güç. O nedenle de saza, söze, dansa,

13:16diğer sanat e eserlerine ifade olarak

13:19hep yansıyan aşktır. Aşk olmasa meşk

13:22olmaz. Meşk olmadı mı? Eee, şeyler noruk

13:25bir hayat, mantıksal. Evet.

13:28>> Eee, zevksiz,

13:29>> gri olu.

13:30>> Gri, gri ol. Güzel.

13:32>> Şimdi efendim o zaman eee, açıktan söz

13:35edince hemen aklıma alıntılar yaptım

13:37sizin için bu sofrada paylaşmak için.

13:40Yani biraz da şey ne derler? Çağrışımdan

13:45öteye geçip ikisini bir arada

13:47kullanayımız dedim. Yani hem alıntılar

13:49yapalım hem çağrışımlar yapsın.

13:52Sohbetimiz böyle yürüsün istedim. Sen

13:54Augustin,

13:55>> Sen Augustin'den bir anlt yaptım.

13:57>> Aziz Augustin. Şimdi Aziz Agustin diyor

14:00ki, "Tanrıda sükuncaya dek kalbimiz

14:03huzuru bulmaz."

14:05Şimdi bu çok ilginç bir şey.

14:09Tanrıda sükmak

14:12sekinedir.

14:14E

14:15>> aslında aşkın da bitmesi yani değil mi?

14:16>> Evet. İşte bu yani ayrılığın bitmesi,

14:20kuşkunun kalkması,

14:22>> vuslata ermek

14:24>> sekinedir, sükur bu. Eee, girdiğimiz bu

14:29şey manevi yolculuğun içindeki ta

14:32Hermes'ten, Zerdüş'ten, Pitagoraslardan

14:36geldik Anadolu'ya, Mevlanalılalara değil

14:38mi? Yunuslara filan.

14:39>> Evet. Evet.

14:40>> Bu öğretinin içinde hep nihai bir şeyden

14:44söz ediyorlar. sonsal bir varoluşta

14:47>> ve buna da ilahi

14:50>> eee yani mutlak, saltık, aşılamaz bir

14:54nitelik yüklüyorlar.

14:56Ve aşk deyince de onun da nihai olması,

15:00ara ara sevdalar, onu sevdim, bunu

15:03sevdim, tiken nesneler onu beğendim

15:05filan değil de artık eee şey olmayan

15:09sonsuza. Her yerde sen, her şeyde sen.

15:12>> Evet. Bilmiyorum ki nasıl söylesem

15:13dediğin ilahiyat.

15:14>> Her yerde sen, her yer şeyde sen, her

15:16yerde ben. Her yerde, her şeyde ben yani

15:19hepsi hepsi hani sen, ben yokem hem.

15:23Evet.

15:23>> Hem hem. O zaman ilahi aşk dediği yani

15:26denen şey kaynağı kastetmek. Yaratılışın

15:29kaynağı.

15:29>> Evet.

15:30>> İnsan kendi yaratılışının kaynağına

15:32hasretle bu aleme gelmiş bir göçmen.

15:37>> Burada göçebeyiz. Yani oraya gidiyoruz

15:39olmuyor. Buraya gidiyoruz olmuyor. O

15:42işle uğraşıyoruz olmuyor. Olmuyor ne

15:44demek? Doymuyoruz.

15:47Açlık bitmiyor. Hasret bitmiyor. Nedir

15:49bu hasret? E müzik yapıyoruz işte ne

15:52bileyim sanat yapıyoruz, bilim

15:54yapıyoruz. Siyaset ekonomi.

15:56>> Evet.

15:57>> O bir huzursuzluktur gidiyor.

15:59>> Evet.

15:59>> Bu huzursuzluk aslında eee bir çağrı.

16:04Aslımızın bizi çağırması, kaynağımızın

16:06bizi çağırması. Kaynaktan uzaklaşmışız.

16:10Kaynak diyor ki huzuru bende bulacak.

16:12İşte buna ilahi aşk diyorlar. Şimdi

16:15Augustin de Tanrıda sükun buluncaya dek

16:19kalbimiz huzuru bulmaz di.

16:23Şimdi ilahi aşk diye gene söyleyince

16:26mutlak saltık diyor Türkçede. Koşulsuz

16:29demek. Bir nedeni yok. Pahalı değil.

16:33İlahi aşkın bir nedeni yok. Yani

16:35birbirini gördüm. ona aşık oldu.

16:38>> Çünkü öyle

16:39>> ve öyle bir şey değil. Tamamen her

16:41şeyden eee kendi içine dönüp her şeyden

16:45soyutlanan bir insanda açığa çıkan bir

16:47şey. Hani nirvana fena fillahta sıfıra

16:52çıkmak. Sıfıra çıktığı zaman varlığın

16:55kaynağı

16:57attraction. Bu çekim cazibe, cezbe

17:01başlatıyor ve o

17:02>> bir insanın bedenine, aklına, zihnine

17:05>> yansıttığı zaman bir elektrik şeyi gibi

17:08eee dinamosu gibi

17:10>> o zaman bağırır işte ak di her şey

17:12>> o zaman işte cezbede birçok sözler. Ha

17:15burada anlatılmak istece koşulsuz aşk.

17:18Mevlana'ya diyorlar ki bu ilahi aşkın

17:20sebebi nedir? İşte sebebi yok diyor.

17:23Allah [kahkaha]

17:27>> şimdi

17:27>> sebemiyorum

17:29Yunus'umuz. Tabii bu şeyin piri ilahi

17:32aşk kelamının piri. İlim hod göz

17:35hicabıdır.

17:38Dünya ahiret hesabıdır.

17:40Kitap hot aşk kitabıdır. Bu okunan varak

17:44değil.

17:46>> Varak değil mi?

17:47>> Varak.

17:47>> Varak.

17:48>> Varak yani sayfa.

17:49>> Evrak

17:49>> evrak. Hayır.

17:51>> Yunus bu şeyle Yunus'un kendi özgün

17:54diliyle bir de bunları Türkçeleştirip

17:56okuyoruz. O da oluyor tabii. Şimdi ilim

17:58ilim o göz icabıdır.

18:03Gözümüze perdedir diyor ilim. Zihnimizde

18:06ilim yapıyorsa hangi ilim olursa olsun

18:08>> icabıdır.

18:09>> Tamam anladım.

18:10>> Gözümüze perdedir.

18:11>> Niçin?

18:13>> İlimden daha değerli bir şey mi var

18:14canım? Her şeyin bir ilmi var. Gör bu

18:18eee ilmin kendisini karalamak, aklı

18:20karalamak veya dışlamak değil. Aşk

18:23ilimli olmaz.

18:26İlim aşkı gören gözün icabıdır.

18:30>> O o kalkmadıkça ilim perdesi neden niçin

18:33kalkmadıkça aşk tesahür etmez?

18:35>> İlim ne gerek?

18:36>> He. Evet. Şimdi eee ilim dediğimiz nedir

18:40diyor Yunus Emre? Dünya ahiret

18:42hesabıdır.

18:44Yani ilim dünyada nasıl yaşayacağız,

18:46nesceğiz, işte konforumuz ne olacak?

18:47Tabii ki ahiretimiz ne olacak? Şöyle

18:50yaparsak böyle yani neden sonuç, neden

18:52sonuç ilişk aşık bunları bilmez.

18:55Aşık neden aşık olduğunu aşk olursa ne

18:59yapacağını, ondan ne kar edişeceğini

19:00bilmez. Aşka düçar olur. Aşktan başka

19:03bir şey edilmez. İşte bu şeyi bütün

19:07zincirleri, prangaları

19:08>> kıran bir şey.

19:09>> Akıl oldu.

19:12>> Şimdi batıda da batı doğu diye böyle

19:14söylüyoruz. Bu alışıla gelmiş terimler.

19:16>> Yabancımız değil kimse

19:17>> terimler. He bizim yabancımız yok. Doğu

19:19batıru müslim bir bana demiş ya.

19:21>> Şimdi maestart diye çok ünlü bir Alman

19:23şeyi var. Mevlana gibi söylemi

19:27Mevlana'ya benzer. O da diyor ki ruh

19:30ebedi tanrının hasretiyle yanıp tutuşur.

19:34Ebedi tanrı başka şeyle bir şeyle

19:37teselli bulmaz diyor.

19:39İnsan ruhunun kendi kaynağıyla olan ki

19:42ona tanrı deniyor. Yaradanı kendi

19:45kaynağıyla olan

19:47>> eee ayrılıktaki hasreti

19:51ebedi

19:53dinginliğe kavuşmayan bir hasrete yarar

19:56diyor. Mestard aşkla karar kılmış. Diğer

20:00Augustin sekine istiyor. At istiyor.

20:04>> Bu ebedi tanrının hasreti. Çünkü eee

20:08şeye göre, Mestart'a göre, Mevlana'ya

20:10göre Tanrıya erişilmez.

20:13Erişilmez olduğu için aşk da bitmez.

20:17>> O hep yangındır, hep yanar.

20:20>> Ama eee vusat isteyenler var. Yani

20:24tanrıya kavuşmak değilse tanrıda

20:26eriyelim hiç olmaz.

20:27>> Eyvallah

20:29>> diyenler var. Onlar da sekineciler.

20:31Demek ki şeyin tezahürleri farklı farklı

20:34tezahürleri var. Ha Yunus diyor ki eee

20:38bu evrak değil. Yani o okuyalım ilmini e

20:42getir aşk kitabını okuyalım aşık olalım

20:44hep beraber filan. Her bir şey ona aklı

20:46değil.