Full transcript
0:00Imagine naka-connect ka sa wifi mo ng
0:03biglang nawalan ng internet. Ikaw ang
0:06nagbabayad sa sarili mong bahay pero
0:09ikaw mismo nawalan ng access sa wifi mo.
0:13Anyyari? [musika]
0:14Ganyan din ang realidad sa West
0:16Philippines Sea. Ang ating mga
0:18mangingisda binabawalan at itinataboy sa
0:22sariling karagatan ng banyaga. Paano nga
0:26ba tayo umabot [musika] dito?
0:38Para mas maintindihan natin ang
0:40nangyayari sa West Philippines Sea,
0:42kailangang balikan muna natin kung ano
0:45ang EEC. Ang EEZ o exclusive economic
0:49zone ay ang bahagi ng dagat na kadikit
0:51lang ng teritoryo ng isang bansa. Ang
0:54bansang may-ari ng baybayin ay may
0:56karapatang gamitin, protektahan at
0:59pakinabangan ang mga yaman dito. Ito ang
1:03IEC ng Pilipinas. Nagsisimula mula sa
1:07baybayin hanggang sa layong 200 nautical
1:10miles o 370 km sa dagat. Base ito sa
1:15UNCLA o United Nations Convention on the
1:18Law of the Sea. Ang UNCLA ang
1:20pandaigdigang kasunduan ng mga bansa
1:22tungkol sa batas sa karagatan. Pero may
1:25tensyon sa bahaging ito ng IE ng
1:28Pilipinas dahil sa pag-aangkin ng China.
1:32Sa mga nakaraang taon, inangkin ng China
1:35ang mga marine feature sa loob ng Ee o
1:38teritoryo sa dagat ng Pilipinas. Noong
1:412012, lumala ang tensyon sa pagitan ng
1:44Pilipinas at China sa agawan sa
1:47teritoryo sa bahaging ito ng dagat. Kaya
1:50sa parehong taon, opisyal na tinawag ang
1:53kanlurang bahagi ng karagatan ng
1:55Pilipinas bilang West Philippines Sea.
1:59Nagpatuloy ang panggigipit ng China sa
2:02mga mangingisda roon. We have to think
2:05of you know China always acts
2:07strategically they did not start
2:11claiming or seizing our maritime zones
2:14in 2012
2:16>> scarbo was
2:18>> not the first time they started way back
2:21uh they they started in 1987 when they
2:25occupied fiery cross reef and put up a
2:28weather radar station they said this is
2:30for the benefit of everybody it's a
2:32radar weather station
2:34We are helping UNESCO
2:36>> in its global oceanic surve but now it's
2:39an air and naval base of China.
2:41In 19
2:4388 they seased uh Subiri from the
2:47Philippines
2:49>> 1988 also they se Johnson Safre from the
2:53Vietnamese this is a gradual
2:56expansion of their uh hold of the South
3:00China Sea. They're incrementally
3:02expanding and expanding. Taong 2013,
3:05nagsampa ng kaso ang Pilipinas laban sa
3:08China sa permanent Court of Arbitration
3:10sa The Hag, the Netherlands.
3:13Tinawag nila ang kaso bilang the South
3:15China Sea Arbitration. Nakapaloob sa
3:18reklamo ang agresibong pag-aangkin ng
3:21China sa mga bahura, sandbar at
3:24karagatan na sakop ng IE ng Pilipinas.
3:28Pinangunahan ito ng mga miyembro ng
3:30administrasyon ni dating Pangulong
3:32Benigno Aquino Id. Ilan sa kanila ay
3:36sina dating DFA Secretary Albert del
3:38Rosario, dating executive secretary
3:41Pakitao Otowa Jr. Dating Justice
3:43Secretary Layla de Lima, dating National
3:46Defense Secretary Voltaire Gazmin,
3:49dating Senior Associate Justice Antonio
3:51Carpio ating [musika]
3:53Solicitor General Florine Hilbay. Sagot
3:56naman ng China, sila ang may karapatan
3:59sa mga teritoryyong iyon base sa
4:01kanilang historical map. Habang
4:04dinidinig ang kaso sa loob ng tatlong
4:06taon, patuloy ang isinagawang pagsakop
4:09ng China sa West Philippines Sea.
4:12Kabilang na rito ang pag-okupan nila sa
4:15Ayungin Shel, Scarboro Sho, Mabini Reef,
4:19Kagitingan Reef at Panganiban Reef.
4:23Hindi lang Pilipinas ang umaalma sa
4:26pag-angkin ng China na bilang na rito
4:29ang Vietnam, Malaysia, Taiwan, Brunei at
4:34Indonesia. Pero tanging Pilipinas lang
4:37ang nangbla at nagdala ng usaping ito sa
4:41International Court. Matapos ang tatlong
4:44taon ng paglilitis sa kaso sa permanent
4:46Court of Arbitration sa The Hag, nanalo
4:49ang Pilipinas laban sa China. Wala raw
4:53legal na basehan ang paggamit ng China
4:56ng 9- line map para sakupin ang malaking
4:59bahagi ng dagat na nakapaloob dito.
5:02>> China is not entitled to exercise
5:05historic rights over the waters, seabed
5:09and subsoil
5:11beyond the limits of its entitlements
5:13under unclus in areas encompassed within
5:16its so-called 9- line. Number two,
5:22various maritime features relied on by
5:24China as basis upon which to assert its
5:28claims in the South China Sea are not
5:31islands that generate entitlement to an
5:34exclusive economic zone or EC
5:38or continental shelf but are rocks
5:43within the meaning of uncla's article
5:461213
5:49or are our low tide
5:51submerge banks incapable of generating
5:55such entitlements and number
5:59China has unlawfully interfered with the
6:02exercise of the Philippine sovereign
6:04rights and freedoms under unklos and
6:08other rules of international law not
6:10incompatible with unklos. Pero hindi ito
6:14tinanggap ng China. Tinawag nila itong
6:18illegal and invalid. Nanindigan sila sa
6:22kanilang argumento na teritoryo nila ang
6:25malawak na bahagi ng South China Sea
6:28base sa historic rights. Dito nakabase
6:31ang kanilang claim sa mapa ng China
6:34noong 1936.
6:37Gawa ito ng geography professor na si
6:39Bai Matsu na siyang gumuhit ng linya sa
6:43South China Sea. Ayon sa pag-aaral,
6:46maaaring ibinasi ni Bay Mitsu ang guhit
6:49na ito sa mapa ng mga Briton. Hindi man
6:51parte ng gobyerno ng China si byu,
6:54dalawa sa kanyang estudyante ang naging
6:56bahagi ng map making committee ng
6:58[musika] China noong panahong iyon
7:00hanggang sa in-adopt nila ang linya sa
7:03mapang inilabas nila noong 1947.
7:07Ito na ang official map ng China noong
7:10taong iyon. makikita ang 11 dash line na
7:13sumasakop sa West Philippines Sea noong
7:161952, binawasan ito ng dalawang linya sa
7:21bahagi ng Vietnam bilang pagsuporta ng
7:24China sa bansang ito.
7:27So territory is one of the more
7:30important uh concepts when you study
7:32geography, it's uh delineating which
7:36land is yours, which land are belong to
7:39the others. So in that sense uh
7:42territory or territorial expansion
7:44became the basis for some countries to
7:48claim or to uh occupy certain areas uh
7:53for their own um
7:56for their own expansion of their power.
8:00Maps can do that can show that because
8:03it shows you the extent of how power
8:05moves. So I'll give you one quick
8:07example. Um during the time of Hitler he
8:11would enlarge Germany purposefully to
8:15make other people see as though Germany
8:18is larger than what it is to give the
8:20impression of power in fact it's not
8:22really that large but it's important to
8:25show that because it makes people see
8:28that you know this annihilation to our
8:30countries came about because a powerful
8:33and big country um occupied us.
8:37This was of course before the era of uh
8:40of the internet pero hindi lang
8:43graphical representation ang intensyon
8:45ng isang mapa at kita ang ibang
8:48intensyon ng mapa sa Mourillo Velar de
8:51map ng Pilipinas na ginawa noon pang
8:541734.
8:56Isa ito sa mga mapang isinama bilang
8:59ebidensya sa kaso sa South China Sea.
9:02Makikita sa gilid ng [musika] 1734 map
9:05ng Panakot o tinatawag ngayong Baho de
9:08Masinlock o Scarbor. Sa babang bahagi
9:11naman nito, may mababasa kang Losajos de
9:14Paragua, the Sols of [musika] Palawan
9:17ang ibig sabihin nito na mas kilala sa
9:19tawag na Spratley Islands. Ah, the map
9:23was used by early cartographers and
9:25early colonizers in order to map uh
9:30unknown world or the terrain incognita,
9:32the unknown world to make them more
9:34known to the world. But what is actually
9:37uh happening is that they are also
9:40mapping the resources of these countries
9:43so that it can be harvested and
9:46exploited by uh the powerful colonizers
9:51to increase the revenues of uh the
9:54countries where they're from mostly
9:55Europe. So the map became an instrument
9:59of uh of knowing the world but it's also
10:02an instrument of imperialism.
10:05and exploitation of resources. Kung
10:08tutuusin, gatuldok lang sa malawak na
10:12karagatan ng mga bahura, bato at
10:15sandbar. Pero bakit nga ba pinag-aagawan
10:19ang mga ito? Sa Pilipinas po, malinaw na
10:21ang interest natin doon ay yung
10:22Likasyaman dahil nga po sa livelihood,
10:24no? At sa ating ah economic development
10:27din dahil energy ang hanap natin diyan.
10:30At for the future, yung iba pang uh
10:33interest natin diyan ay yung
10:35biodiversity dahil yung marine
10:37environment ang nagsu-sustain po ng
10:39ating mga fisheries, no? So konektado po
10:41yun sa ating food security din. Yun po
10:44ay para sa Pilipinas pero malinaw po na
10:47para sa China iba po. Hindi po yun ang
10:49consideration no. Para po sa China iisa
10:52lang ang talagang nangingibabaw yung
10:54kanyang need, yung kanyang
10:56pangangailangan na magkaroon ng military
10:57and strategic security.
10:59>> Mm. Uh dahil kung talagang mahalaga sa
11:02kanila 'yung environment, 'yung
11:04fisheries, etc. Hindi nila da hindi nila
11:07ginawa 'yung ginawa nila which is 'yung
11:09sinira nila, winasak nila ang mga moral
11:12reef doun sa South China Sea. So malinaw
11:14na yung military security ang priority
11:16nila.
11:17And unfortunately for us no, yung
11:20military security nila wala silang
11:21pakialang kung ito ay makakasira sa
11:24ating food security, environmental
11:26security, energy security.
11:28So yun po ang ano doon. Yun po ang ah
11:30malaking problema doon. Sa nagdaang taon
11:34naging mas matindi ang engkwentro sa
11:37pagitan ng Pilipinas [musika] at China
11:38sa West Philippines Sea. Ginamitan ng
11:41military grade laser, water canon at
11:44binangga ang mga bangka ng Pilipinas.
11:47At noong June 17, 2025, humantong ito sa
11:52isang engkwentro kung saan naputulan ng
11:55daliri ang isa nating sundalo. Sagot ng
11:58China, hindi raw mga mangingisda ang mga
12:01nasa karagatan kung hindi armadong
12:04kalalakihan. Pavictim din daw ang laging
12:08naratibo ng Pilipinas.
12:10Pero dagdag [musika] ni spokesperson ng
12:13Philippine Coast Guard na si Rear
12:15Admiral J. Ela hindi lang sa dagat ang
12:19labanan. Malulungkot ka kung iisipin
12:21mong ang mga Pilipino pa lang nagpo-post
12:24ng anti sa mga activities natin sa West
12:27Philippines ay talagang using their own
12:30rational thinking para sabihin nila
12:32hindi natural na pag-iisip lang to. Ah
12:35pangalawa
12:37ang objective kasi nila there are two
12:39ways no uh the first one is to bel the
12:41truth no ang ina-advance nila is yung
12:44version ng story ng ah Beijing no so pag
12:48sinabi nating tayo ang binangga
12:50sasabihin nila tayo ang nambangga tayo
12:53ang nagsadyang magpabangga so ito yung
12:55ina-advance ng mga proach China trolls
12:58na 'to no I don't want to think ma'am na
13:01ang Pilipino na talagang salo loobin
13:05niya gamit ang kanyang common sense ay
13:08sasabihing tama ang version ng story ng
13:10China. Kasi kapag nangyari yon, we
13:13failed as a nation.
13:14Sabihin ano pangmya sa Pilipinas para
13:19i-uphold ang istorya ng China? Ang
13:21ginagawa natin ngayon. We just have to
13:23tell the truth. เฮ [musika]
13:34[musika]