Çilingir Sofrası 239 / Ferdî Hikmet

0:02Kur'an-ı Kerim kendi ifadesiyle apaçık

0:05ve anlaşılır bir kitaptır. Bu açık bir

0:08manifestodur ve bu iddiaya göre onu

0:11okuyan herkes zorlanmaksızın onu

0:13anlayacaktır.

0:15Metne daha derin yaklaşanlar bu apaçık

0:18anlamın geçerliliğini inkar etmezler.

0:20Ama her cümlenin ardında doğrudan

0:23okumayile seçilemeyen daha derin

0:25anlamların barındırlar

0:27bunun anlayış ve deneyimle malum

0:30olduğunu beyan ederler. Dolayısıyla

0:33kitap herkese konuşur ancak herkes aynı

0:36şeyi söylemez.

0:38Yorum bilimin sembolik yapısı nedeniyle

0:40çoklu anlama açık olduğunu söylediği bu

0:44metin kurgusu ona yönelenin kendi hal ve

0:47donanımına göre yanıt verecektir.

0:50Üstelik tam da Borges'in hayran olduğu

0:52biçimde.

0:53>> Evet. Tabii tabii.

0:55>> Aynı kişinin dahi her yöneliminde farklı

0:57bir anlam sunarak

0:59>> edebiyat şahseri dedikleri de bundan

1:00zaten. Borges örneği ne kadar güzel

1:03almış yani yol değil mi? yolları

1:06çatallanan bahçe yani bir süreç var ama

1:10herkese göre farklı sonları çünkü

1:11herkesin anlayışı farklı.

1:13>> Evet.

1:14>> Buyurun.

1:19>> Metin anlam kargaşasını önlemek için

1:21hitabın öznesini titizlikle belirler.

1:24Kur'an

1:26her ayet kime yöneltilmişse ilk muhatabı

1:29odur. Yorumda önce bu hitabın öznesi

1:32dikkate alınarak kurulmaktadır.

1:36Bu vurgun asıl mahiyeti dikkatten

1:38kaçtığında oldukça büyük yanılgılar

1:40doğurur. Zira ayetlerin yöneltiliği

1:43topluluklar önceden belirlenmiş

1:45topluluklar değildir. Her özne kendi

1:47fiil ve eylemleriyle bir topluluğun

1:50içinde kabul edilir. Şöyle ki, "Ey

1:53müminler" dendiğinde kendine mümin

1:56diyenlerden oluşan bir topluluk yoktur.

2:00Bu işaretin muhatabı imanın işlerini

2:03yerine getirenlerdir. Kur'an kişinin

2:06imanı ile ameli arasında olası çelişkiyi

2:10münafıklığın temel göstergesi olarak

2:12sunar.

2:12>> Evet. Kur'an'ın bu hassas ve kavramsal

2:15vurgusuna göre tarih boyunca hiçbir

2:18Yahudi, Hristiyan, Zerdüşti vesaire asla

2:21münafık olmamıştır. Hatta münafıkların

2:24tümü Müslümandır.

2:26Çünkü münafık İslam'a iman ettiğini

2:29söyleyen ama bu imanın

2:30[boğazını temizler] gereği olan amelleri

2:32yerine getirmeyenlerdir.

2:33>> Tabii yani şey ya eyyüellezine amenu ve

2:38amil saliha. Bu ikisi birbirinden

2:40ayrılmaz. Ama ayırdığın zaman sözü doğru

2:43söylüyorsun. Bu benim inancımdır

2:45diyorsun ama fiilinde yok.

2:48>> İşte o zaman münafık oluyorsun.

2:51>> Bu da Mekke'de yoktu.

2:55Mekke döneminde münafık yok.

2:58Müşrik ve mümin var. Müşrikler mert. Biz

3:03bu dini kabul etmiyoruz. Size karşı

3:06şeyiz. Savaşçıyız. Yani biz kendimizi

3:07koruyacağız. Bu yeni bir hareket. Bu

3:09hareket devrimci bir hareket. Yani bizim

3:11konforumuzu kaçırdınız diyenler.

3:14Müminler de evet sizin değerleriniz

3:17insanları zulme, köleliğe getirdi. Biz

3:20bunu kadın hakları, insan köleleştirmiş

3:23insanlar bunları iyileştirmeye geldik.

3:25Tabii ki konforunuz kaçacak, keyfiniz

3:27kaçacak. Buradaki karşıtlık birbirinin

3:30dışındalık.

3:34Medine dönemi herkes iman ettik diyor,

3:38Müslüman olduk diyor ama iman kalplerini

3:41yerleştirilmedi. Bir şey yerleşmedi. Bir

3:44ayet var bu sana sorarlar. Biz de

3:47müminlerden olduk değil mi? De ki hayır

3:52Müslüman olduk diyebilirsiniz.

3:55İman daha kalplerinize yerleşmedi. Şimdi

3:57iman kalplerine yerleşmemiş Müslümanlar

4:00münafık işte. O yüzden nifak Medine'de

4:03açığa çıktı.

4:05Bu nedenle de eee herkes Müslümanlık

4:09içinde ama içlerinde mümin ve münafıklar

4:13var. Bunun artık şeyle iman edip

4:18etmemeyle ayırt edilemeyeceği için iman

4:20test edilemiyor. O zaman Medine'de

4:25bir yasa gereği çıktı ortaya ve Medine

4:29sözleşmesi diye söylediğimiz hukuk

4:31belgesi ve Medine-i Münevvere

4:35aydınlanmış kent.

4:37Medine kent demek şehir. Medine-i

4:40Münevvere Münevver eee tenvir olmuş,

4:44aydınlanmış. Bugün de kullanıyoruz

4:46münevver insan

4:48>> değil mi?

4:49>> Aydınlanmışkent. Niye? Çünkü bir kişi

4:52hem Müslüman hem imansız olabiliyormuş.

4:56Nifak münafıkmış yani. Peki buna nasıl

4:59engel oluruz? Ona artık güvenemeyiz.

5:01Yani o zaman kurallar altında yani bir

5:05anayasa belirleyeceğiz. O anayasaya

5:07uymak zorunda. Sen müminsen bu

5:09anayasanın gereğini yaparsın. Değilsen

5:12zaten faledeceksin. Yani amellerini

5:15ölçme.

5:16>> Ameller ölçülüyor artık. öyle ben iman

5:19ettim, ben de müslümanım demekle eee

5:22kabul görmüyor. Yani bu bir ilerleme,

5:24bir gelişme. Bu nedenle Kur'an-ı

5:28Kerim'in insanlığın bir seyir süluku,

5:31bir eee evrim geçirdiği kültürel,

5:34sosyolojik bir evrim geçirme aşamalarını

5:38gösterdiği

5:40kale alınırsa arif olunur. Yani niye 23

5:43yılda söylensin? Ya bir kitap ilahi bir

5:47kitap. Böyle yani bir gecede şey olur,

5:50vahiy olur, ertesi gün de katipler

5:51yazar. Yani niye böyle değil? 23 yıl

5:54abi. Niye? Olaylar, olgular, o her

5:57gelişmede ortaya çıkan problemler,

6:00onlarla olan sorgulamalar ve bir ayet

6:02çözümler ve anladın mı? Şimdi böyle

6:04okumuyor insanlar. Süreç,

6:07kitap sanki aynı anda gökten inmiş. Açıp

6:10okuyor. E burada bunu dedi, burada bunu

6:12dedi. Niye çelişik? E kardeşim bir

6:14önceki problemler bir sonraki şeyde

6:16giderilmişse o nasıl çelişik olabilir?

6:19Evet buyurun özür dilerim. Ben ar beni

6:20araya sokmayın çünkü malum susturamıyor.

6:23[kahkaha]

6:23Sinan Allah'tan alttan bana ayağıma

6:25vuruyor.

6:27>> Sinan diyor hop abi ne yapıyorsun filan.

6:30Dolayısıyla münafık,

6:33münafıklık eylemden hareketle

6:35içeriklenen bir kavramdır.

6:38Yine buna göre örneğin kafirler bir

6:40topluluk değil kafir kelimesinin

6:42anlamından hareketle öznel ve sınırlı

6:45kanaatlerini doğru bilginin üzerinde

6:48tutan kendini yine ve ancak kendi eliyle

6:50örtenlerin adıdır.

6:53>> Küfür örtmek demek zaten kavram olarak.

6:55Yani kelime

6:57>> örtmek. Peki neyle örtülüyor? kendi

7:00eylemlerinde veya kendi kanaatlerinde

7:03hakikati

7:04söylediğini veya yaptığını iddia ediyor.

7:07Kendisini hakikat adına

7:10bu işi yaptım diyerek perdeliyor.

7:13Halbuki hakikat bir kişinin yapması,

7:15etmesinde

7:17açığa tam olarak çıkmaz. o kişinin

7:20eylemlerinde belirli bir veçhçesiyle,

7:22bir eee bir yönüyle ancak çıkabilir. O

7:26yüzden hakikat eee yani örneğin hakikati

7:30şey yapmış eee tam kendinde,

7:34yaşantısında, bilgisinde, halinde

7:37tecelli ve tezahür ettirmiş insan-ı

7:39kamildir. Bu da yanlış anlaşılmıştır.

7:42İnsan-ı kamil böyle tekmil olmuş,

7:45mükemmel, hakikat, marifet, her şey bu

7:48onda tam olmuş kişi demek değildir. Bu

7:51da problem. Şimdi günümüzde

7:54meçur olgun bir insan demektir.

7:57O dönemde olgun bir insan tecrübesiyle,

8:00bilgisiyle olgun danışılabilir. Çünkü

8:03hak

8:04bizzati Allah'tır.

8:07Onun için kimse Allahlık Allahlı

8:09soynamaz. Yani ben Allah'ım. Allah

8:11benden tezahür etti filan böyle bir eee

8:14şey olmayacağı için mutlak olan yalnızca

8:17Allah'tır. İnsanlar ise mukayyettirler,

8:22kayıtlıdırlar.

8:24Sonlu eylemlerin içindedirler. tarihi

8:26koşulların içinde, kültürel koşulların

8:28içindedir. Dolayısıyla izafi ruh taşır

8:31insan görelidir. Yani koşullara göre,

8:35kültürüne göre, diline göre, anlayışına

8:37göre hep görelidir. Mutlak, mutlak olan

8:40Allah'tır. O yüzden Allah mutlaktır

8:43dediği zaman ne anlayacağınızı anlamıyor

8:46insanın. Yani sen mutlak değilsin

8:47kardeşim. Senin inancın mutlak değil.

8:50Senin anlayışın mutlak değil.

8:51gelişebilir. Sen mutlak yaptığın an

8:55kendini durdurmuşsun. Ha o zaman bizim

8:58İsmail öyle derdi. Antepli sen kendi

9:01kendini durdurmuşsun. Hem de der yani

9:03dondurdun. İşte Mevlana ne diyor?

9:06Donmadan bulanmadan akmak ne güzel.

9:10Şimdi bugün bunu yapmıyoruz.

9:14geçmiş tasavvuf sözlerini, o günün

9:16koşullarına bakmaksızın eee çevre

9:20koşulları işte diğer yaşam, kültür,

9:22eğitim her neyse onlar sanki mutlakmış.

9:25Her dönemde onlar olması gerekiyormuş

9:27gibi bir de kalkıyoruz referans

9:29göstererek sürekli kalkanlar yani

9:31önümüze koyarak tasavvuf yaptığımızı

9:33söylüyoruz. Bu taassup.

9:36Bu taassup. Yeni bir şey söylemek ancak

9:40eskinin rezüme bilgisiyle, anlam

9:43bilgisiyle anlaşılabilir. O yoksa yeni

9:46bir şeyin de garantisi yok. Bu yalnız

9:48dinde değil. Zaten insanlar böyle din,

9:51bilim, felsefe, eee, sanat

9:54[boğazını temizler] diye ayrım

9:54yapıyorlar. İnsan antropolojik bir

9:56varlıktır. Ben felsefe biliyor ve

10:00çalışıyor veya bir felsefe talebesi

10:02olabilirim. Onun öğretmeni de olabilirim

10:04ama ben filozof,

10:07mutlak filozof olamam yani. Yani başka

10:09iş yapmıyor musun kardeşim? Yemek

10:11yemiyor musun? [homurdanır]

10:12>> Ne bileyim iş yapmıyor musun? Yani

10:14marangoz değil misin? Şimdi bana

10:16sorarlar. Senin mesleğinle bu kadar

10:17gezelik ediyorsun ve benim mesleğim

10:19geçim için mi soruyorsunuz ki meslek

10:22mutlaka budur. Ben eczacıyım.

10:25Yani hayatımı eczacılık biliminin bana

10:29verdiği ve eee izninin, ruhsatının

10:31verildiği bir eylemle geçirdim

10:33senelerce. Ama bir de benim manevi

10:36eczacılığım var. onu eczacılık fakültesi

10:38vermiyor. O yüzden Feridütdtin'e attar

10:41vardır.

10:43Attardır yani o dönemin eczacısıdır ama

10:46manevi eczacıdır. Aynı zamanda metafizik

10:48ve şeyleri dini eee şart olmayan, arife

10:54açık olan, diğer herkese mecbur olmayan

10:57tatlarını, lezzetlerini

11:01ilaç gibi veren insandır. Şimdi o zaman

11:04ben mütefekkirim desem yani tefekkür

11:06ediyorum.

11:07Yani felsefe talebesiyim.

11:10Felsefe bitti. Ben ben felsefeyi

11:12biliyorum dediğiniz zaman abi

11:14mutlaklaştırdın.

11:16Olmaz olmaz. Dondun çünkü dondun bir de

11:20bulandırıyorsun. Ötekini buland sen

11:22dondun ötekini bulandırıyorsun. Şimdi

11:25bunlar hakikaten kayda değer işler.

11:27Lütfen devam et.

11:28>> Kafir

11:29>> kafir meselesini anlattık.

11:31>> Evet.

11:33>> Evet.

11:34İslam'a göre kimse şu veya bu dine ait

11:38aidiyetinden veya imanından dolayı kafir

11:41sayılmaz. Kafirlik bir aşağılama değil.

11:44Kişinin seçim ve eylemlerinden hareketle

11:47bilgiye direnmenin kişilikte

11:49somutlanması ve bu somutluğa getirilen

11:52tespittir.

11:53>> Evet.

11:54>> Dolayısıyla Kur'an'ın cemaat olarak

11:56tanımladığı tüm topluluklar özünde

11:59bireyseldir.

12:00>> Evet.

12:01Kişi ancak kendi tavır, seçim ve

12:03eylemleriyle bir topluluğa iyedir ve

12:06onun üyesidir. Üstelik bu topluluğun

12:09diğer üyelerini hiç tanımasa bile

12:11>> Evet. Ama aynı zamanda ferdi hikmetle

12:14kendisinden sorumludur.

12:16>> Kendisinden sorumlulur.

12:16>> Birey birey olarak kendinden sorumludur.

12:19Bu önemli bir şey. Bakın modern

12:22>> yani 1400 sene evvelki bir deklarasyon

12:25bugün modern insan tanımıyla birebir

12:27örtüşüyor. Ferdi hikmet

12:29>> efektif.

12:29>> Birey aidiyetinden dolayı sorumlu değil.

12:34Bizzat kendi eylemlerinden sorumludur.

12:35Halbuki öncesi böyle miydi?

12:38Önceki inançlara dönüp akım tarihe

12:41böyle değildi. Kimlerden bu?

12:43Filancalardan. Onların hepsi karıncalar

12:45gibi.

12:46>> Bir karınca bütün karıncaları temsil

12:48hepsini öldürün.

12:50Hepsini öldürün. Aidiyetiyle

12:52öldürülüyordu insanlar.

12:53>> İnancı ne? Hristiyan. Öldürün hepsini.

12:56>> Ya da Hristiyanlar haçlı seferlerinde.

12:58Bunlar Müslüman mı? Öldürün. Ya ne suç

13:00işledi? Müslüman olması sakın suç.

13:03>> Öldür. E şeydi. Cortez şeye gidiyor.

13:07Amerika'nın Güney Amerika'da değil mi?

13:10Oradaki işte yerliler. O zamanki nüfus

13:12bayağı çokmuş yani. Ben şimdi tam rakam

13:15söylemeyeyim. Milyonların üstünde.

13:18Ve onların hepsine diyor ki bunlarda

13:20Ruhul Kudüs yok. İncile göre iman

13:23etmemişler. Yani iman etmedikleri için

13:26bunlar hayvan mertebesindedir. Ruhul

13:28Kudüs insan. Ruhul Kudüs. İsa'ya

13:31imanları yok. Teklif edelim bunları.

13:34Tamam. Teklif ediyor. Papaz geliyor.

13:37Diyor ki bu çarmıhtıtaki İsa şeyini,

13:41ikonunu gösteriyor. Diyor ki bu bizim

13:43tanrımız.

13:45Siz buna iman ederseniz sizi

13:47öldürmeyeceğiz. Hristiyan olacaksınız.

13:49Bizim telkinlerimizi geleceksiniz

13:51kiliseye. Bizim öğretilerimizi. Bunlar

13:53diyor ki bu kim? Bizim tanrımız. Peki ne

13:58oluyor orada? [homurdanır] İşte ölmüş. E

14:00ölü bir tanrı bize nasıl yardım edecek

14:02diyor. [homurdanır] Onun bir sembol

14:04olduğunu algılamıyor. Orada ölü bir

14:07tanrı kendini kurtaramamış. Beni nasıl

14:09kurtaracak diyor. [homurdanır] Şeyler de

14:12bunlar manayı yani sembolün

14:14arkasındakini manayı anlamıyorlar.

14:17Dolayısıyla daha da hayvanlar.

14:20Onlara soruyorlar. Peki sizin tanrınız

14:22ne? Doğa bak çiçek açıyor işte orada.

14:26Güneş doğuyor.

14:28>> Bize hayat veren meyveler var.

14:30>> Doğa bizim tanrımız. Hayatı biz orada

14:32buluyoruz. Siz ölü bir adam sizi

14:35kurtaracak diye imar. Biz buna edemeyiz

14:36diyorlar. Çok dürüstler doğrayın.

14:40Hepsini öldürün.

14:44Hepsini öldürün diyor. Şimdi bu

14:46aidiyetten dolayı suçluluk.

14:49Ya öyle inanmayabilirim. Ben sana ne

14:51zarar verdim? Bireyin sorumluluğu. Birey

14:54kolay bir iş değil. Böyle birey birey

14:56bugün çağdaş insan kullanıyor. Tüm

14:58tarihte bireyler varmış. İşte o

15:01bireylerin yaptıklarıyla filan

15:03bakıyoruz. Hayır efendim birey doğrudan

15:06kişinin eylemlerinden sorumlu olduğu

15:09aşamadır. Ve nerede varsa

15:13orada ferdi hikmet açığa çıkmıştır.

15:15Nerede yoksa orada aidiyetler. Orada

15:17kişi yok. Bir arslan tüm arslanlar

15:19demektir.

15:21İnsan hayvan değildir. Şimdi insana

15:24iltifat ediyoruz.

15:25Arslan gibi ya. E gibiyse gibiyse ve de

15:30hayvanlardan birisi gibiyse

15:33insan kim o zaman?

15:36Çok becerikli ya. Maymun gibi tırmandı

15:38filan. Abi maymun var zaten.

15:42>> İnsan tüm bu nitelikleri kendinde

15:46gizil olarak taşıyan ama gerektiği yerde

15:49onları açığa çıkarıp farklılığı

15:51kendini var etmek için farklılığı

15:53yapabilen varlık. O zaman ferdi hikmet

15:56ve eylemde sorumluluk. Şimdi oldu. Ne

15:58oldu? İmanla salih amel kavuştu. Ama

16:02burada salih ameli söylemedik. Yani

16:03sadece amelle kavuştuğunu söyledik.

16:05Salih amel, surh ve salah.

16:10Yani kavram önemli burada. Sulh barışık

16:12demek. Kendiyle barışık olacak.

16:15Çocuklarıyla, çevresiyle, ailesiyle,

16:17toplumla, doğayla. Doğayı tahrip

16:19ediyorum. Ben müslümanım elhamdülillah.

16:22Namazda kılarım, oruçta tutarım. İyi ama

16:24doğayı tahrip ediyorsun. Böyle bir

16:26hakkın var mı? Barışık değilsin onla.

16:29Şimdi dolayısıyla

16:31Salah bir de kurtuluş demek. Surh barış

16:35demek. Salah kurtuluş. Kurtuluş önce

16:37surh olmalı.

16:39>> Önce kişi kendiyle barışık ise kendi

16:42egosunun etkisinden kurtulmuş demektir.

16:45O zaman bu topluma eee önderlik

16:48yapabilir. Onun için de ezanlara ne

16:50denir? Hayale salah. Hayale fela.

16:53>> Salaha gelin, felaha gelin. Taş duvar

16:56bir yere gelin. Orada bir iş yapacağız

16:58diye çağırmıyor. Salaha ve felaha

17:00çağırıyor.

17:01>> Yurt da sulanda sul.

17:02>> Evet. O zaman ne oluyor? Ne oluyor?

17:05Bireyi yaratan şey amel-i salihaymış.

17:10İmanı buradan tesel olacak. Yoksa nasıl

17:12bileceğiz? Ben müminim dediği bitti. Ne

17:14yapacağız?

17:16>> İyi

17:16>> eylemlerinde var mı?

17:18>> Evet.

17:18>> Evet. Buyurun efendim. Araya girmeme

17:20izin verdiğiniz için teşekkür ederim.

17:22[boğazını temizler]

17:22>> Ukalalık oldu ama ne yapayım?

17:24Coşturuyorsun beni. Böyle okurken de

17:26böyle çok

17:27>> bir tefekkür etmiştim.

17:30Kur'an'ın ferdiyet dini olarak

17:32tanımlanmasının öz

17:33>> a hemen arkasından söyledi. Bak buyurun.

17:34Hay Allah ya.

17:35>> Bu varoluşsal hakikat vardır. Onda ceza

17:38ve mükafatlar

17:40Tanah'ın ilk metinlerinde yani eski ahit

17:43olarak bilinen metinlerin ilk

17:45dönemlerinde kurunun yanında yaşı da

17:48yakan toptancı yaklaşıma karşı bütünüyle

17:50bireyseldir.

17:51>> Aynen zaten söylemiş.

17:54>> Çok güzel insan.

17:55>> Üstat lafı.

17:56>> Evet. Dolayısıyla Kur'an ey nedağı

18:01cümlelerde bu nevi bir bireyselliği

18:03eylemden hareketle bir topluluğun üyesi

18:06olma vurgusu anlaşılmalıdır.

18:08Kur'an ey iman edenler veya ey inkar

18:11edenler dediğinde işaret ettiği bu nevi

18:14bir bireyselliği ve topluluğa topluluğu

18:17ifade eder.

18:19Bunun yanında ey kitap ehli veya ey

18:21İsrailoğulları dediğinde kastettiği hem

18:24topluluğun genel tavrı ve kabulleri

18:26nedir? hem de bu topluluklar içinde

18:29inkarlarından dolayı tek tek her

18:31bireydir. Böylece gerçekte onun işareti

18:35insanlığın tümüne ama eylemlerinden

18:38hareketle sınırlanmış topluluklardır.

18:42Bu sınırın kaldırıldığı özel durumlarda

18:44hitap insanlığa yönelir ve o zaman ey

18:47insanlar

18:48>> ya eyyühannas

18:49>> ya eyyüennas

18:50>> evet

18:51>> ifadesini kullandığını görürüz. Ey

18:53Ademoğulları, ey peygamber, ey resul, ey

18:56örtüsüne bürünen gibi özel kullanımlar

18:59mesajın hususiyetine göre özel kullara,

19:02kulun özel durumlarına veya tamamen

19:04hususi olarak belirtilir.

19:06>> Tabii beni Adem dediği zaman, Adem'in

19:09nesli dediği zaman genetik bir şeye

19:11vurgu yapıyor.

19:12>> Çünkü insan genetik olarak aynı soydan

19:15geliyor.

19:17Ey Ademoğulları burada böyle evrensel

19:20insanlık değerleri di kastedilmiyor.

19:22Biyolojik olarak hepiniz aynı nesilden

19:25geliyorsunuz. Birbirinize düşman

19:27oldunuz. Her her biriniz birbirinize

19:29akrabasınız.

19:30>> Evet.

19:30>> Nasıl birbirinize düşman oldunuz? Ey

19:32beni Adem, ey Adem çocuk. Şimdi burada

19:35tartışma şu değil. Adem ne malum yaşadı?

19:39İlk peygambermiş, ilk insanmış bir

19:40delili var mı? Kanıtını göster filan.

19:43Hiç buna gerek yok. Çünkü dini metinler

19:46bilimsel metinler değildir. Burada şunu

19:48söylüyor. Genetik akrabasınız kardeşim.

19:53Bakmıyor musunuz? Yani birbirinize

19:55genetik anlamda yakin, yakın ve yakin,

19:58yakın dışarıdan, yakin içeriden

20:01değil misiniz? Yani nedir bu?

20:03Birbirinizi yiyorsunuz ya. İki kardeş

20:04birbiriyle geçinemiyor. Nedir derdiniz?

20:07Yani genetik özellikleriniz biriniz

20:09öbürüne egemen olsun diye sizde değil.

20:12Sen de bir yanın gelişmiştir. Onda başka

20:14bir yan gelişmiştir. Sen ona muhtaç. O

20:17sana muhtaç.

20:17>> Evet.

20:18>> Bir tek samet olan, ihtiyaçsız olan

20:21Allah'tır. Bu ne demek? Benim ihtiyacım

20:24yok diyemezsin. Muhtaçsın. Şimdi muhtaç

20:28olduğun zaman karşındakine muhtaçsan ona

20:31hürmet edersin. İyi ki ayakkabıcılık

20:34yapıyor.

20:35>> Tabii

20:36>> yani.

20:37>> İyi ki gitarı şey ediyor, üretiyor. Ben

20:39şimdi gitar üretmeyi bilmiyorum.

20:40>> Evet. Ama çalmayı biliyorum. Ama o

20:43üretmese ben neyi çalacağım? Hadi bir de

20:45onu üret. Hadi bir de telleri üret. Hadi

20:48bütün notaları sen keşfet. Hayır. Her

20:51birimizin katkısıyla bir kültür oluşuyor

20:54ve biz bu kültürün içinde bunu bireysel

20:57yeteneklerimizle açığa çıkartıyoruz.