Full transcript
0:01[Musika]
0:08[Musika]
0:16m
0:23[Musika]
0:35unang-una
0:37Tagalog bilang batayan ng wikang
0:41pambansa ay
0:45wikang sumasalamin sa mahabang
0:49kasaysayan ng mga Pilipino ito ay isang
0:52wikang
0:54nagpapakilala kung ano ang mga
0:57Filipino at kung Ikaw ay isang manunulat
1:03at gusto mong
1:06ah maging bahagi ng paglalarawan tungkol
1:12sa iyong bayan ay Dito ka mag ah itong
1:15itong wikang ito ang iyong gagamitin ang
1:18pinakaunang maging tagpuan namin ng iba
1:21pang mga nagsasalita sa ibang wika ano
1:23bata ito sa aking karanasan no lagi't
1:25laging wikang Filipino ang unang tagpuan
1:28no At pagdating sa tag po ang iyan doun
1:30magsasa sanga no either ah Sasa ako sa
1:34engles Depende sa konteksto o Sasa ako
1:37sa Bisaya Depende sa konteksto o Sasang
1:39ako sa sa iba pang mga wika no at
1:44pagkatapos non muling bumabalik sila sa
1:47tagpuang iyon no kailangan
1:50Ah yung isang malawak na kilusang
1:54pangmasa gaya ng nangyari nung
1:581970s na
2:00nagsusulong ng paggamit ng sarili nilang
2:04wika at pagkokonekta sa sarili nilang
2:08kultura hindi lang problema ng wika yan
2:11eh problema to kung papaano tayo
2:15mag-isip nag-iisip ba
2:17tayo ng alinsunod doun sa kultura ng mga
2:23wika at kultura ng mga iba't-bang ah
2:28grupong etniko dito sa sa Pilipinas o
2:34ang pinaninindigan pa rin natin no ay
2:37yung balangkas na
2:46[Musika]
2:53kolonyal sa larangan po ng wika at ng
2:55pagkatuto ng wika at sa larangan po ng
2:58edukasyon Hindi naman nag-aaway-away at
3:02walang kompetisyon ang mga resulta ng
3:04mga
3:05pag-aaral ang sariling wika ay ang daan
3:08papunta sa Filipino at papunta sa iba
3:12pang wika banyagan o wikang o ibang wika
3:17sa Pilipinas hindi ito sariling wika
3:20laban sa Pilipino Hindi ito sariling
3:23wika laban sa kailangan pagkilala ang
3:27mga Pilipino na sa mga Dato sa
3:31kasaysayan ay nakasulat sa ibang wika
3:35pag pupunta ka sa National Archives
3:37marami sa ating mga dokumento do nasa
3:39wikang Espanyol at marami rin ang nasa
3:42wikang engles na makikita mo mga
3:44dokumento na nasa National Library
3:46ngayon ang lente lenteng kultural na
3:49ginamit ay mula sa mga Amerikano at
3:53Espanyol so sa pagbasa ng mga dokumento
3:55na yan kailangan ang lenteng kultural na
3:58ginagamit ay mula sa kulturang Pilipino
4:02so Babalikan ko ung pagpapakahulugan ang
4:05pagpapakahulugan ng mga Pilipino ay iba
4:08sa pagpapakahulugan ng mga kastila at
4:10Amerikano so para sa mga makabagong
4:12istoryador na pilipino dapat mula sa
4:15lenteng kultural ng mga Pilipino
4:17tinitignan mo ang mga dokumentong
4:19kolonyal at maiintindihan mo lang yan
4:23kung ginagamit mo ang wika bilang
4:25impukan kuhan ng pag-unawa ng kasaysayan
4:29at at kultura sa library ng up Actually
4:33ang pinakamayaman o pinak komprehensibo
4:36kung pag-uusapan natin yung collection
4:38ng ng Ah resources sa sa Filipino kasi
4:42ang library ng up may policy na iac ang
4:46lahat ng mga nailimbag sa Pilipinas
4:50kasama diyan yung mga nasusulat sa
4:52wikang Filipino So lahat lahat kung kung
4:54ano man yung ah na-publish na tinatawag
4:57naming filipinana o yung mga
5:00ah materyales na tungkol sa sa Filipino
5:05Pilipinas Naisulat ng mga filipino yun
5:09yung mga composisyon ng mga filipin
5:11materials so umaabot tayo sa ngayon mga
5:16111000 na total na mga titles ng
5:22filipinana Gan karami ah bahagi ako
5:26noong henerasyon na lumaki talaga sa
5:29Ingles no
5:31Ah wala kaming ano filipino subjects ni
5:35wala kaming Philippine History SAO non
5:38so noun pa man sa Ton medyo nagre-react
5:41na ako na bakit ganon
5:43Ah so nung pagka-graduate ko ako mismo
5:48nag ah naghanap ng paraan para Nagpunta
5:52ako sa hulo nagturo ako doon kasi gusto
5:54kong malaman yung kumbaga eh parang yung
5:57tunay na kondisyon ng ng lipunan ano no
5:59ah at nag-enroll na ako sa UP doon
6:02nagsimula yung pagkamulat ko ah sa mga
6:06nangyayari at alam mo na naman yung
6:07panahon na iyon yun yung panahon na ng
6:10aktibismo na ah kinukwestyon ng lahat ng
6:13mga pamantayan sa lipunan hindi lamang
6:16sa kultura kundi sa ekonomiya sa
6:18pulitika lahat no talagang hinahanap
6:20natin non yung ah kumbaga yung sarili
6:23nating identidad ah and sa kultura
6:27napakalakas noon ah sa up lalawan naan '
6:30ba nung nililinang natin yung wikang
6:33Filipino within the university ah merong
6:36mga objection mula sa mga mga leader ng
6:39ating bansa na Ano ba yan bakit ah
6:42backward na tayo English is the medium
6:45instruction it's the lingua Franca of
6:46the world bakit ganon ganon ganon so si
6:50Ah si Dr kipas Dr Tet maceda with the
6:55support of some officials ng up system
6:57ah pumunta sa congreso para magkaroon ng
7:01Linaw ang ating mga kongresista mga
7:04senador at ang iba't ibang mga opisyal
7:07na ating pamahalaan para makita nila ah
7:10kung ano ba yung policy sa wika ng up at
7:14kung paano ito makakatulong sa pag-unlad
7:16ng ating bayan isang usapin ng
7:18oryentasyon ito ng ating sistemang
7:20pang-edukasyon kasama ng Unibersidad ng
7:23Pilipinas ah nitong mga nakaraang taon
7:26ng mga
7:26neoliberal na mga reporma ibig sabihin
7:29sabihin yung pagsasapamilihan
7:31yung
7:33pagsasalakay
7:35ay naglalayo sa ating Unibersidad mula
7:40sa dapat niyang talagang oryentasyon at
7:42tungkulin sa ating lipunan ang
7:45nangyayari ay ah nahuhumaling yung ating
7:48mga administrador na pagsikapan na
7:51lamang na mapataas yung ating
7:52competitiveness sa pandaigdigang
7:55pamilihan kund man sa pamilihan sa Asia
7:58na pang edukasyon doun na lamang ibig
8:01sabihin Paano maibebenta ng mabisa ang
8:05edukasyon sa Pilipinas sa ibang mga
8:08bansa kaya yung oryentasyon ng edukasyon
8:11ay hindi na Paano natin pagsisilbihan
8:13ang mga nakaraming kabataan tandaan
8:16natin na kailang lang naman naging hindi
8:19na issue yung usapin ng wika Pero pwede
8:22nating sabihin na hindi no marami pa rin
8:25sa mga pulitiko natin hindi nila alam no
8:27ah at naniniwala pa rin na dapat Ingles
8:31ang wika
8:33natin pero ang datos ay talagang hindi
8:37lalapat doon eh Ah karamihan ng mga
8:39Pilipino ay hindi Nam
8:41mag-ingles pero karamihan ng mga
8:44Pilipino kung hindi man lahat ay
8:47marunong mag-pilipino
8:53sa lahat
8:56ng kasama ko ang mga magaaral ng
9:00[Musika]
9:04upl kung pag-uusapan natin yung malawak
9:08na masa ng sambayanan no at gusto natin
9:11na magkaroon ng ah pagkakaisa isang
9:15importanteng sangkap kung gusto natin
9:17ang tinatawag nating pambansang
9:21pagkakakilanlan at pagkakaisa isang
9:25makapangyarihang instrumento ung meron
9:28kang iisa wika o Yun yung ano yun yung
9:32Ah medyo palagian ang sinasabi pero sa
9:37katotohanan palagian ding nilalabag
9:40dahil nga instrument ang wika eh pwede
9:42mo i-ulat eh So pwede mo rin namang
9:45magamit ang wika para hindi ka pa hindi
9:48ka makapag-concentrate
9:59siguro
10:00ah pakita na mas mataas ako sa inyo Mas
10:05prestigious yung aking wika at mas
10:07nakapag-aral ako kaya ganon may sariling
10:10katangian yung wika na kung minsan nga
10:12sabi nga nila language is an ideology
10:15siya mismo kumokontrol na sa tao sa
10:17pag-iisip ng tao miyembro ako noon ng
10:21kaakbay ah na pinamunuan ni Jose
10:26diokno ang sabi sa akin Jose jokno
10:31Sayang hindi ako marunong magsalita ng
10:34tagalog masyado samantalang batangueno
10:37siya ah Makikita mo ah pinapadala niya
10:41kami sa mga tinatawag naming pulong
10:44bahay o pulong bayan sapagkat sa panahon
10:48na iyon kaming nasa academya ay
10:51pinapupunta ni pepe joke no Jose w joke
10:55no sa mga komunidad mahihirap na
10:59komunidad at sa bayan para ipaliwanag
11:02ang
11:04halimbawa utang ng ng Pilipinas sa imf
11:09World Bank Paano ka
11:11mag-iingles
11:13no so nakakatawa nung isang beses
11:16pinapuntahan niya ako at si Don pagusara
11:20na nag na Cebuano katulad ko na
11:25nagsusulat yun sa
11:28Tagalog ah kasi ang akala naming tagalag
11:32minememorya namin ung Panganiban tesauro
11:35no at Syempre nag-research kami kung
11:38paanong Paano namin sasabihin itong
11:40napak kumplikadong ekonomikong issue at
11:44puno yung aming mga salita ng mga
11:46datapwat sa makatuwid ganon at sinabihan
11:49kami pagkatapos ng mga tao na
11:52naintindihan naman namin kayo pero hindi
11:56na namin ginagamit ang datapwat at saat
11:59tuwid ganon Ah yung lingua Franca yun
12:03ang naiintindihan ng karamihan
12:08ah
12:10Dahil iba't iibang Grupo tayo buhat sa
12:15Norte hanggang
12:18Mindanao
12:21magkakaibang tribo ay hindi ko gustong
12:25tribo dahil ah
12:30minaliit Ang galing sa tribo tayo tayo
12:34mismo nag-aaway-away tayo kung ano ba
12:36talaga ang magiging filipino language
12:39ang aking example Actually diyan yung
12:41Bahasa malay at saka Bahasa Indonesia
12:43sana nag ganon tayo kaso Nandito na tayo
12:46sa panahon ngayon na global na ang ating
12:49mga workers tapos nag Asian integration
12:52pa tayo Napakahirap ng ibalik yung
12:56nakaraan ang maganda na lang na nakikita
12:58ko ngayon mas magaling mag-explain yung
13:01mga estudyante namin in
13:03Filipino so sa palagay ko yung Kahit na
13:08hindi iisa lang ang ating policy talaga
13:10sa wika Palagay ko somehow umandar eh
13:14dahil ang galing talagang mag-explain ng
13:16mga bata ngayon in the Filipino language
13:19kumpara sa aming henerasyon Hindi naman
13:21po namin ine-expect na makapag-adjust po
13:23lahat ng gagamit pero syempre Umaasa po
13:26kami na syempre magamit din po kasi
13:29Syempre Pagka nagkaroon na po tayo ng
13:31sarili nating keyboard layout parang
13:33maisip na po natin lagi na Syempre
13:36parang mas convenient na rin gamitin
13:37yyung Filipino language kasi may design
13:39na po tayo e for it isa rin po siyang
13:41way para hindi rin po tayo mapag-iwanan
13:44ng mga ibang bansa sana yyung project na
13:47rin namin
13:58mag-inspeksyon benefit naman yung
13:59language Lahat naman tayo magbe-benefit
14:01kasi yun yung culture natin e sarili
14:03natin yun dinevelop namin yung keyboard
14:05layout nito gamit ng 10.7 million
14:08Filipino words mula sa bantay wika
14:09project ng Triple E ni sir randle cajote
14:13tiningnan namin kung ano yung most
14:14frequently used Filipino letters So
14:16nakita namin na A N G S T at yung iba pa
14:20na letters tapos doon namin nilagay sa
14:22gitna yung pinadas na gamitin para mas
14:25madali siya abutin
14:27[Musika]
14:36para sa akin kasi ang wika ay mahalaga
14:39kasi ito yung paraan mo talaga Paano ka
14:41makakapagturo sa estudyante May mga
14:43bagay na higit na na
14:46naiintindihan at na ibabahagi ng mas
14:49mainam kapagka Filipino ang ginagamit
14:52kadalasan nga Tagalog eh kasi ah kapag
14:56tagalog biglang parang nag-pay attensyon
14:59ng malalim yung ano estudyante no yun
15:01ang ano yun ang
15:03pinaka pinakadahilan kung bakit
15:06gumagamit ako ng Filipino hindi para sa
15:08kung ano pa man kung hindi talaga para
15:10lang maging mas mabisa yung pagtuturo ko
15:12yung aking karanasan diyan na sa tingin
15:16ko ay importante rin yyung ah role ng
15:20wika ah sa pag sa lecture kapag meron
15:24akong binabahagi sa mga estudyante na
15:27mga konsepto in Filipino then Makikita
15:30mo sa mga mata nila na lumalaki sabihin
15:33nakaka nagre-resign sa kanila
15:36naiintindihan nila yung aking unang
15:38mesis ay isang etnograpiya ng ng
15:42pag-aaral sa buhid Mangyan no ang nag
15:44nagtulak sa akin nag-impluwensya ng is
15:47sa Pilipino yung aking adviser non si ah
15:50Dr Padilla no siya rin yung unang is mga
15:54unang mga antropologo nagsulat ng kanang
15:57disertasyon sa Pilipino
15:59so pero kanyang pinag-aralan kasi hanun
16:01mang yan yung aking pinag-aralan a buhid
16:03Mang yan So yung aking ginamit ay
16:05Pilipino medyo Matagal nga naging ano e
16:08yung pagbalik no nung 1995 ko ginawa y
16:11aking pag-aaral ah Nung isang taon
16:13Nagpunta ako sa mga buhid mang yan
16:15Nagdala ako ng kopya nung aking thesis
16:17no binigyan ko si lak yaum si mayor yaum
16:20ng buhid no at ilang mga buhid leaders
16:24doon at tuwang-tuwa si si ano si si si
16:28si yaum no at pagmamalaki niya sa lahat
16:30ng leader titingan
16:32niung thesis pinapakita niya Sabi niya
16:35ito yung unang-unang libro na kayaang
16:38basahin at maintindihan Hindi na lamang
16:41ito nakagapos sa layuning paun rin ang
16:45wikang Pilipino nakabase sa Tagalog ang
16:47ating layunin ay ibase ito sa lahat ng
16:52ano ng wika kaya ngayon sawin at sa
16:55gustuhin natin ay umaalagwa tayo
16:58halimbawa nag-uusap tayo ng pilipino
17:00pwede naman Pilipinong Bisaya ' ba pwede
17:02naman Pilipinong Bicol ano ' baan tipo
17:05Bakit ano hindi kin kailangan maging
17:07purista tayo tulad ng lagi lang saaking
17:09sinabi ni Roger sikat kung anong
17:11sinasabi ng kalula mo yun ang wikang
17:13lalabas Nagkataon siguro na nasapol ng
17:16wika natin dito no yung pagpapalabas ng
17:19aking mga pananaw sa buhay no ah at
17:23habang ginagamit ito lalo ko napapansin
17:25no habang ginagamit ang wikang ito ay
17:28lalo naipapaliwanag ang kompleksidad ng
17:31ating mga buhay na hindi madali para sa
17:33aking gawin kung ibang wika ang aking
17:36ginagamit
17:41[Musika]
17:47[Musika]
17:58k
18:04[Musika]
18:09[Musika]
18:21[Musika]
18:29c
18:32[Musika]
18:44[Musika]