Çilingir Sofrası 204 / Sofrada Mehmet Genç (2) - Merak, Kuşku, Özlem

0:02Bu sefer ben her peygambere ya bende de

0:06bunlar var diye başladım okumaya. Sonra

0:09bir baktım herkeste var

0:11>> ve okumalar böyle başladı. O arada e bir

0:15arkadaş radyoda program yapıyordu. Metin

0:18Abi'ye de beraber program yapmak üzere

0:22teklifte bulunuyor. Eee dedi ki ya

0:24Mehmet abin ne yapalım? Üstelik

0:26memleketlim falan.

0:28Biz radyoda küssül ikem anlatmaya

0:32kalktım ki zor yani. Niye hikmet

0:35anlatılıyor ondan sonra fakat bir şey

0:39tecrübe ettim. Onu söylemek ihtiyacı

0:42duyuyorum. Bu arkadaş da küsülü ikem

0:45anlatımında

0:47Adem,

0:48Idris, Nuh falan konuşurken anlatıyor.

0:52İbrahim'e geldiğinde İbrahim bahsi

0:54anlatıldığında hep radyodan atıldılar.

0:57üç kere atıldı

0:59>> dedim. Yani burada İbrahim'in

1:02feta özelliği,

1:05kapı açma özelliği o kadar önemli ki

1:08müheyyeme

1:10esmasıyla.

1:12Bu benim çok dikkatimi çekti.

1:14Toplumlardaki dönüşümde İbrahim'in ayrı

1:17bir yeri var diye ben kodlandım orada.

1:21Yani bu benim keşfettiğim bir şey.

1:23>> Evet. İbrahim bahsi başka bir bahistir.

1:27Zaten milletlere baba yapacağım seni

1:29dediği hikayeyi ben orada anladım. Yani

1:33kutsal metinlerde okuyorsun ama bunun

1:36toplumlarda veya bireylerde psikolojik

1:39ve sosyolojik

1:41yansımalarını

1:43sen kendin de görünce emin

1:45olabiliyorsun. Hüsilikem konusuna

1:47çalışmaya başlayınca sonra dedim ki ya

1:52bu çalışmaları

1:53es geçme. Çünkü İslam literatüründe

1:57Muhidtin Arabi'nin en fazla şerh edilen,

2:01yorumlanan, üzerine eser yazılan kitabı

2:05bu literatüre giriyor. Yani 40 şerh, 120

2:09mukaddime. Yani mukaddime dediği şu. O

2:13şerhte anlatılan peygamberlerin o

2:15esmasının vahdetel vücudu anlatma

2:18biçiminin ya ben bu vahdetel vücudu

2:21nasıl anladım diye 13. yüzyıldan 20.

2:26yüzyıla kadar değişik ariflerin

2:30anlayışlarına göre küsüstaki bu

2:33hikmetleri ele alınışını görünce dedim

2:36ya sen de fukara Mehmet Bilginle ne

2:40yaparsan yap. Ben de yola çıktım.

2:42Bunu kendi zevkime göre anlattım. Ha

2:46dersen ki çok mu kamil? Hayır değil.

2:49Bugün anlatsam Davutel Kayseri'nin

2:52mukaddimesi ve şerhini okuduktan sonra

2:55orada

2:56ne eksiklikler, ne hatalı yaklaşım ama o

3:00mertebede o öyle. Mertebe meselesini

3:03orada anladım. Hiçbir zaman bu işin sonu

3:06yok. mertebe açıldıkça,

3:09eee, sendeki zevk değiştikçe, hallere

3:12büründükçe yol alıyorsun. Benim ilk

3:16etapta buradan çıkarttığım sonuç şu.

3:19Düşünme yöntemleri çok önemli. Çünkü

3:23rahmetini veriyor Allah her yere

3:25yağdırıyor. Alan kab o kadar mı?

3:27Bakalım. O zaman Muhidtin Arabi'nin o

3:30sözüle ben bu bölümün düğümünü

3:34atabilirim. diyor ki Allah'ın rahmeti

3:38her daim yağar. Eksiksiz her zaman yağar

3:43var eder. Ama sen istidadın kabın kadar

3:47alabilirsin. O zaman eee aldığına rahmet

3:52alamadığına gazap diyor.

3:55Ben de dedim ki peki ne yapacağız? Çünkü

3:58ben artık eee düşünce ve tefekkürde

4:01Muhittin Arabi'nin o eserlerini okurken

4:04bir yandan da soruyorum. Sordukça cevap

4:07alıyorum. Böyle bir diyalog var. Eee

4:10psikolojik bir şey. Ondan sonra

4:13kaplarını genişleteceksin diyor. Kaplar

4:15ne? İlahi isimler. Onlar yetiler olarak

4:19bizde var. Ben sonunda dedim ki ya bunu

4:22büyütsek büyütsek ne olur?

4:24>> Tabii bunun cevabını ben orada

4:25bulamayınca Metin abiye sordum. Dedim

4:28abi gazaba dökülmesin diye rahmetin eee

4:33kapları büyütmek, istidadı geliştirmek

4:35lazım. E bu ne kadar genişletsek bu

4:38mümkün değil ki o zaman dedi Mevlana'nın

4:41dediğini yap dedi. O nedir dedim? Kır

4:44kabları bırak aksın gitsin. E peki ne

4:48olacak? Sen temaşa et. O temaşada zikrin

4:52neyse, düşüncen neyse onlar olacaksa

4:56zaten olur dedi. Ve eee bunlar benim

5:00mesela akışkanlıkta,

5:03dinamizmde, ruhlanmada, yol almada eee

5:07anahtar kilitler böyle olsun diyor.

5:09>> Tam da böyle. Nitekim kaplar işte

5:11kapların kırılması. Şimdi o kap aynı

5:13zamanda akıl değil mi? Fikrimiz, aklımız

5:16bir kap. O fikrimizle, aklımızla

5:19alabileceğimiz var. Ama onun kapsamı

5:23daha genişse, akıl da almıyorsa

5:26bu akıl, bu fikirle Allah bulunmaz.

5:29Şimdi bu genelde tasavvuf eee ile ilgili

5:33olan insanlar akıl ve fikri kenara

5:35atılım zannediyor. Akılla fikirle

5:38bulunmaz. Hayır bu akılla y bu kapla, bu

5:42fikirle Allah bulunmaz. O zaman onun

5:45genişletilmesi tam da Mehmet'in

5:47söylediği gibi böyle tam kritik bir

5:49nokta. İşte orada eğer eee kendi

5:53kapasiteni gene geliştiriyorsun,

5:55alıyorsan gene gaz var. Gene eee o kabın

5:59içinde eee şeyle alabildiğinle

6:01alamadığın

6:03ayrımı var. Bu ayrımı nasıl

6:04kaldırabilirsin? Kır kabı. Bu akıl ve bu

6:08fikir değil.

6:10lütfedilen külli akılla külli aklın eee

6:15lütfuyla ancak bilebiliriz. Buna da

6:17vahiy deniyor. Hadi bu akıl fikirle

6:20Allah bulaı bir görelim.

6:24İşte kalpleri hemen nasıl gelir gelmez

6:26açtı.

6:28>> Oh

6:29Allah Hoş geldin kardeşim.

6:46Dua

6:48fikrine

6:50mevla olmaz.

6:53Bu ne yaradir ki merhem

7:00ya Allah.

7:01Ya Allah Allah Allah Allah

7:06ya Allah ya Allah

7:10Allah Allah Allah Allah Allah Allahunun

7:15derdine

7:17derman bulur

7:20şu benim derdime

7:23derman vur

7:26ya Allah ya Allah

7:30Allah Allah

7:33ya Allah ya Allah Allahyar

7:42içinde

7:43susuzu gezerim

7:47beni kandıracak

7:50umman

7:53ya Allah ya Allah

7:56Allah Allah Allah

8:01ya Allah

8:03Allah Allah

8:06aşkın pazarında

8:10canlar sanı

8:13susatlarım

8:15canımı

8:16ağlan bu

8:20ya Allah ya Allah Allah Allah

8:26ya Allah ya Allah Allah Allah Allah

8:33Yusufu

8:35yitirdim

8:37keran elinde

8:40Yusuf

8:41bulunurut

8:45olmaz

8:48ya Allah

8:50Allah

8:52Allah ya Allah ya Allah

8:57Allah

9:00Yun söldünüyor

9:03selam verilen

9:07ölen hayvanimiş

9:10aşıklar

9:11ölmez

9:13ya

9:15Allah

9:16Allah Allah

9:20ya Allah ya Allah

9:24Allah Allah

9:28>> eyvallah

9:31nur olsun nasıl çok zevkli değil mi

9:34>> muhteşem

9:36biliyor musimin

9:38dediği gibi ilahi tecelli ruhta

9:43şey eder eee kalpte ve ruhta tecelli

9:46ettiği için eee zihn ve akıl bunu

9:49kavrayamaz.

9:51Yani bunu aşan bir eee ruh hali. Eğer

9:55ruhunda bu dönüşüm, bu yaşantıyı bir

9:58insan yaşamazsa, eee, sözle bunu bir

10:03başkasını yaşamayan bir insana

10:04anlattığımız zaman o zihnindeki

10:07kalıplarla,

10:08imgelerle, dünyadaki tanıdığı şeylerle

10:12benzeterek anlamaya çalışır ve bir

10:15müddet sonra da kendisinde böyle bir

10:16şeyin olmadığını eee, dolayısıyla

10:19anlatılanı reddetmeye gider. Yani demek

10:22istediğim şu, dinlerin özü, estetik özü

10:25ve ruhsal özü gnostiktir. Tasavvuftur.

10:30Yani eee sofya dediğimiz hikmete binaen

10:35bir şeydir, anlayıştır. Eğer bu hikmete

10:38ulaşamazsa insan hikmetli bir insanın

10:40kelamından sadece eee laklakasını anlar.

10:46Şimdi bir eee öykü vardır. Hazreti

10:48İbrahim'in eee kuş kuşlarla ilgili

10:51öyküsü malum anlatılır.

10:54Kuşları eee çağırmış. Hepsi gelmişler.

10:58Bu demiş ki Süleyman sizi cennete

11:02yolluyorum. Cennete gidin ve oradan bana

11:05haber getirin.

11:07Bu da manevi sembolik bir anlatım. Hani

11:09Süleyman kuş dili bilir dediler.

11:11Dedikleri aslında kuş dili sembolik.

11:14Sembollerin dili. anlatıp herkes onu

11:16anlayamaz. Kuş dilini yoksa kuşlarla

11:19konuşuyordu filan gibi zahiri anlamlar

11:21çıkartmaya çalışıyor insanlar. Bunda da

11:23bir hikmet yok. Yani kuşlarla konuşsan

11:26ne olur? Ama sembolik bir dili çözmek

11:28anlamında. Neyse şeyler kuşların bir

11:32kısmı diyorlar ki ya biz ne kadar uzak

11:34biz oraya gidemeyiz. Kanatlarımız eee

11:37şey etmez. Yetmez yani. Ondan sonra

11:40vazgeçiyorlar. Yarısı yolda telef

11:43oluyor. Fakat

11:45eee şey çok istekli bir kuş var. Eee

11:50serçe büyüklüğünde bir kuş.

11:53E çok istiyorum gitmekte. Pır pır pır

11:55pırp böyle çırpınıyor filan. Fakat

11:57hakikaten çok küçüğüm. Mesafe çok

11:59uzakmış. Ondan sonra kanatlarım da gücüm

12:02de yetmez. Ne yapayım?

12:05O sırada bakmış kuşların arasında bir

12:06tane büyük bir kuş var. Kanatları da çok

12:08büyük. O böyle görkemli duruyor. Belli

12:12ki bu gidecek yani o mesafeyi katedecek.

12:15Leylekmiş o kuş. Aa bu küçük serçe gibi

12:19olan kuş eee şey etmiş. Eee gidip e

12:25demiş ki ya benim yüküm hafif. Eee Leyle

12:29senin sırtına konu versem de birlikte

12:31uçsak gitsek olmaz mı? Bir kon bakalım

12:34demi bak. Aa dedim senin hiç ağırlığın

12:37bir şey değil demiş filan. Uçmuşlar.

12:40Gitmiş gitmiş gitmiş gitmiş gitmiş. Hani

12:43az gitmiş uz gitmiş tepe. Düz gitmiş ve

12:46cennetin kapısına gelmişler.

12:49Ondan sonra fakat şey leylek çok

12:51yorulmuş. Çok uzun uçmuşlar. Bizim küçük

12:54kuş da leyle şeyinde sırtında a key

12:59tüylerin arasında çok rahat. O

13:01yorulmamış tabii. Cennetin kapısı

13:04açılmış. Gıcır gıcır gıcır gcur gıcır

13:07gc. Pek yağlamamışlar yani kapıyı.

13:09Onları

13:10>> pek giren yok herhalde uzun zaman. Uzun

13:12zamandır takır tukur takır tukur filan

13:15açılmış.

13:17E tam içe girecek bizim leylek ama

13:19yorgunluktan baygın düşüyor. Şeyde

13:23sırtındaki küçük kuş da pır diye içeriye

13:25uçuveriyor.

13:27Sonra leylek tam ayılıyor kendine

13:29geliyor. İçeriden bakıyor ki e

13:31sırtındaki o kül renkli eee kuş

13:36rengaarenk geliyor. giderken cik cik cik

13:39cik diye konuşan o kuş gelince şarkılar

13:43söylüyor, ilahiler söyleyerek geliyor ve

13:46cennetin kapıları takır takır takır

13:48takır kapanıyor.

13:50Biniyor sırtına hadi dönelim. Dönüyorlar

13:53geliyor. Hazreti İbrahim'in İbrahim

13:56nereden? İbrahim İbrahim başı yaşın eee

14:00Haz Süleyman'ın huzuruna geliyorlar.

14:03Kral Süleyman aynı zamanda peygamber

14:05Süleyman ve Hikmetli Hikmetin peygamber

14:08Süleyman diyor ki gittiniz mi? Gittik

14:11efendim eee hadi gördüğünüzü anlatın.

14:14Leylek tabii kocaman muhatap da o. Anlat

14:18bakalım diyor. Tak tak takı

14:23tak tak diyor. Ya iyi gidiyor ya. Peki

14:27diyor bir tane kuş vardı. O nerede filan

14:29diyor. Pırt diye çıkıveriyor. Orta e

14:31giderken bu şeydi kül renkliydi. Bu ne

14:34rengarenk olmuş giderken söyle bakalım

14:38sen ne gördüm? Başlamış ötmeye kuş. Öyle

14:41şarkılar, öyle şarkılar. Oo demiş ya sen

14:45cik cik gittin bülbül geldi

14:48yani. Dönüşmüş.

14:50Şimdi o eee leylek içeri giremeyen yani

14:55kapıya kadar giden işte bu akıl fikir

14:58>> h

14:58>> oraya kadar gidince kapının açılıp

15:01kapanması onun takırtısından başka bir

15:03şey, laklaktan başka bir şey yani

15:05kelimeleri tekrarlamaktan başka bir şey

15:08bilmez. Ama içeri giren

15:12içe içe girmek neyse içeri giren çıktı

15:15mı bülbül kesilir. Şimdi burada bir

15:16dönüşümden bahsediyor aslında. Gene

15:19sembolik anlatayım. Oradaki leylek beden

15:22ve zihin ve o bülbül de ruh.

15:26İçeri giren daima ruh. Beden hiçbir

15:28zaman içeri giremez ve ruhsallığa

15:31giremez. ve bir perdedir. Hani eee

15:35sensin bize bizden yakın görünmezsin.

15:38Hicap nedir? Hicap bedenin kendisi,

15:40zihnin kendisi. Ama ruh girer ve bülbül

15:43kesilir. Dolayısıyla dönüşmekten söz

15:46ediliyor. Şimdi Mehmed'im de anlattığı

15:48kendi seyri sülukunda da var. Ben

15:51pozitivist, rasyonalist, gayet sosyoloji

15:53bilen, eğitimi çok güçlü. eee, sosyal

15:57olaylara, hareketlere, insanları hak ve

16:00hukuklarına eee duyarlı bir insan. Ama

16:03ruhsallık yani o külenkli olan bülbül

16:07kesilmesi için onun bu şeylerle, bu

16:11zihin dünyasıyla eee etkilenmesi veya

16:15aşılanması mümkün değil. Bir ruhtan aşı

16:17alması lazım. İnsanı bilirler bir insan

16:20ile yani bir insanı sevmesi o bir insanı

16:24onun ruhsallık eee şeyini mayasını aldı

16:27mı maya dönüştürüyor. Şimdi bu bu

16:30öyküler hep mayayla ilgili öykü. Şimdi

16:34şeyle felsefeyle aynı zamanda hem

16:35felsefe hem tasavvuf birlikte zevk

16:38ettiğimiz için eee şöyle bir şey vardır.

16:41Eee bir yazımda kullandığım eee izin

16:44verirseniz böyle okuyayım değil mi? daha

16:46güzel olur. Şimdi merak insan merak

16:50meraklı varlık. Merak kuşkuyla

16:53birleşirse

16:54felsefe çıkar ortaya. Merak ve kuşku

16:58eşittir felsefe. Felsefe bu kuşkuyu

17:02giderecek olan kartezyen düşüncede de

17:04var değil mi? Her şeyden kuşkulanıyorum

17:06ama kuşkulanıyor olmaktan

17:08kuşkulanmıyorum. O halde düşünüyorum

17:11eee şeyinde kuşkum yok. Düşünüyor

17:14olmaktan kuşkum yok.

17:16Bu felsefenin kapısı,

17:19kogitans dediğimiz

17:21eğer özlem

17:24merak değil de özlem kuşkuyla birleşirse

17:28o zaman aşk zuhur eder. Aşk hasretten

17:31zuhur ediyor. Hasretle kuşku

17:36birleşirse bu kez aşk zuhur eder. İşte

17:40kabı kıran bu. Kabı kıran bu. Felsefe

17:43neden sonuç zinciri

17:46eee ile düşünür bildiğimiz gibi. Neden

17:48sonuç, neden sonuç, koşullara göre

17:50filan. Ama felsefein

17:54şeyine aşka geç geçince aşk ise bu

17:57zincirleri kırar. bu zincirlerden

18:00kurtulur, özgürlüğüne kavuşur. O

18:02serçeyken bülbül olur. Eee, aşaması veya

18:07kurtçuk iken

18:09kelebek olur. Şimdi kelebeğe, kurtçuğa

18:12sorsan kelebekten ne bilir?

18:17Ne anlatacak? Yani o kelebeğin kurtçuk

18:20hali. Larva, larva değil de o gelişmiş

18:23kurt sürüngen değil mi?

18:25>> Ve kelebek varmış. şöyle uçarmış, böyle

18:28kanatları güzelmiş, böyle seyran edermiş

18:30filan. İnanmaz.

18:34Gösterin bana o kuş şeyi kelebeği.

18:37Kelebek gelse yanına konsun

18:42halinden alınamaz. Bir suret görür. Ama

18:44kendisi

18:46dönüşüp kelebek olunca anlar.

18:49>> Değil mi? İşte aşkın eee kurtçu kelebeğe

18:54dönüştürmesi dönüşme

18:57eee kelebeğin uçması, seyran etmesine

19:00neden olan ruh hali. Şimdi bu

19:02yaşanmayınca

19:04bu tasavvuf laklakadan ibaret kalır.

19:07Leylein laklakası. Lafını eder insanlar.

19:10Hali yoktur, duygusu yoktur, zevki

19:12yoktur ama kelimeleri söyler. Hatta

19:15iddialaşırlar. Hayır o kelime öyle

19:16değil. sözlüğü bak ansiklopedi. Ben

19:18filancaın kitabını okudum orada daha

19:21işte anlaşılırdı filan. Ama neyi?

19:23Yaşamadığın bir şeyi, zevkini almadığın

19:26bir şeyi kelama döksen

19:29laklakadan öteye geçmez.

19:31>> Evet.

19:33Muhteşem bir girişti.

19:35>> Evet. Bir artık ikinci şeyine geçelim.

19:39Bakalım arkadan ne gelecek. Merak iç.

19:41>> Şimdi biz özlem içindeyiz. Merak değil.