Çilingir Sofrası 195 / Sofrada İzzet Erş (2) - Hermeneutik

0:02Torayla, Tevrat'la İncil arasında bir de

0:06tabii şey var. İster istemez eee

0:09mezmurlar var. Bir de hatta Süleyman'ın

0:11hikmeti, meseleleri var, wisdom'ı var.

0:14Bu böyle bir geçişle e İncil'e geliyor.

0:18Sonra bunlar derlerim toparlanıyor. Bir

0:20de Kur'an'a geçiyor.

0:23Bunların eee kendi dönemlerinde ve geçiş

0:26geçişe girdiklerini yani göçe

0:28gittiklerinde neyi aleviye olarak

0:30götürüyor? Yani örneğin tora incile neyi

0:33taşıyor?

0:34>> H

0:35>> neleri geride bırakıyor? Ya da

0:37>> tabii

0:38>> kitapların arasında çok büyük biçimsel

0:41farklar da var. Biz tora dediğimiz zaman

0:44Musa Aleyhisselam'a verilmiş eee kitap

0:46Tevrat-ı Şerif diyoruz adına. Ancak eee

0:49niteliksel olarak İsa'ya verilmiş olan

0:52eee tevdiye edilmiş olan İncil

0:54kitabından farklıdır. Çünkü Tevrat 1200

0:57yılda yazılmış olan çok peygamberlerin,

0:59çok dillerin, çok kültürlerin içinde

1:01anıldığı bir eee tarihsel de bir

1:04metindir. Uzun bir tarihsel süreci de

1:07içinde barındırır. Çok diller vardır.

1:09>> 1200 yılda yazıldı.

1:10>> 1200 yılda yazıldı. çok peygamberler

1:12tarafından dolayısıyla kullanılmış çok

1:14diller var.

1:16Eee, sadece Musa'ya verilmiş bir kitap

1:20olarak verirsek Musa'nın anlayışında ve

1:22Musa'nın kattında temellendirmiş oluruz.

1:24Halbuki Musa'yı önceleyen babalar

1:26vardır. Haz İbrahim gibi, Haz İshak,

1:29İsmail ve Yakup gibi,

1:30>> Yusuf gibi, Haz Yusuf gibi. Eee,

1:33bunların her birinin bir dünyaya bakışı

1:35vardır. Bir, eee, ortaya koyduğu yaşam

1:37önerisi vardır. Gelenekçi bir yapıdadır.

1:41Eee, Musa kendinden önceki köklenmiş

1:44büyük bir geleneği ki bu gelenek biz

1:46İbrani olarak düşünüyoruz. Çünkü

1:49Tevrat-ı Şerift'ten okuyoruz bunu.

1:50Halbuki içinde eee, Mısır'ı bulmak

1:53mümkün. İran'ı bulmak mümkün. Eee,

1:55Yunan'ın kendi derinliklerini bulmak

1:58mümkün.

1:59>> Eee, bunu pozitivist tarih anlayışı

2:02içerisinde sağdan soldan toplanmış bir

2:04metin olarak okuyanlar var. Bu bir okuma

2:07biçimidir. Kendi iç tutarlılıkları da

2:09vardır mutlaka. Bizim bakış açımız biraz

2:11daha farklı. Biz tarihin kutsanması

2:13olarak bakarız. Kendi dışında hiçbir

2:16kutsalı bırakmamış. O kutsalı içinde

2:18barındırmış, aşağılamamış. Onu kendine

2:21katıp yüceltmiş. Evet. Dolayısıyla

2:23Musa'yı tek birğil

2:27olarak görür ve tüm dinlerin eee

2:30taşıdıkları erdemlerin orada barındığını

2:33kabul ederiz.

2:34>> Dolayısıyla Tevrat çok uzun bir

2:36yolculuktur. Çok uzun bir maceradır.

2:38Kendini de bir yolculuk olarak tanımlar.

2:40Çünkü durmaksızın yürürler.

2:42Bu yürüyüş eee bir yerden çıkış, bir

2:45yere ulaşma çabasıdır. Çıktıkları

2:47yerettir.

2:50Eee

2:52eee zorlanmış oldukları

2:55dayatılmış olan bir yaşam biçiminden,

2:58eee kendi bireyselliklerini,

3:00özgürlüklerini aramak için yola çıkıştır

3:03ve Tevrat macerasında biz bu özgürlüğü

3:05ararız. Yürüyenlerle beraber yürürken

3:09neyi arıyoruz biz? Özgürlüğü ve barışı.

3:11adaleti. Çünkü buna ihtiyaçları var. Bu

3:15yoktu.

3:16>> Hatta orada şey var değil mi? E kölelik

3:18evinden alıp sizi özgürlük evine

3:21götürmedin mi?

3:22>> Açıkça böyle.

3:23>> Çok net yani temel omurga zaten

3:25kendisinde var. Biz onu ona

3:26yüklemiyoruz. Yani zaten bunu

3:28bulabilirsek eğer hakikatlerini bir

3:30metnin ve amaçlarını o zaman onu

3:33okuyabiliriz. Yoksa düşüncelerimizi

3:36giydiririz, seçeriz içinden bazı

3:38şeyleri. Bu benim anlamımı doğuruyor

3:40gibi. Orada ana tema özgürlük.

3:43Kölelikten özgürlüğü göç. Şimdi bu

3:45manevi olarak nasıl olur? Sosyal olarak

3:48nasıl olur? Kültürel olarak nasıl olur?

3:50Bir çöl macerasıyla eğitim, çöl içindeki

3:54eğitimle nasıl ona ulaşılır gibi birtım

3:57kurumlar da var şeyde Toran içinde.

4:00Biraz ondan söz et. Böyle çölde biraz

4:03macera ilginç. geçtiğini hep okuyoruz.

4:06Eee

4:07>> tabii o babalardan sonra eee bizim

4:11Kur'an-ı Kerim'den de tanıdığımız büyük

4:13babalar İbrahim, Ishak Babalı eee

4:17babalardan sonra Toran'ın gelişi yani

4:20hukuk ve hükümlerin, kanunların eee

4:24teklif değil bir emir olarak verilişi.

4:26Buna göre bir toplum yaratacaksınız. Sen

4:28yaratacaksın. Musa'ya doğrudan verilmiş

4:31olan emir ve bunun etrafında şekillenen

4:34bir toplum çabası. Eee, tarihsel bir

4:36metin olarak bakıldığında Ortadoğu

4:38coğrafyasının küçük bir alanında geçmiş

4:40gibidir. Ama esaretten özgürlük evine

4:42doğru geçiş olarak bakıldığında bütün

4:44dünyayı içine alan ve bütün tarihi içine

4:46alan bir arayıştır bu. Eee, bu arayış,

4:50eee,

4:52özgürlüklerin ancak bir devlet yapısıyla

4:54olabileceğinin fark edildiği yerde

4:57Hazreti Davud'u karşımıza çıkartıyor.

4:59Bir krallığa dönüşmenin, adaletin eee,

5:02krallığı nasıl olabilir? Ve oğlu olan

5:05Süleyman'da çünkü eee Davud'un oğlu

5:08Süleyman'dır. Eee, onda da hikmet,

5:11hikmet ve adalet bir eee, krallıkta

5:14nasıl görünür? Bunu izliyoruz. eee

5:17biçimsel farkı şöyledir. Eee Torada,

5:21Tevrat'ta Mezmurları dışarıdan, şeyleri

5:24Davud'un zeburunu dışarıda bıraktığımız

5:26zaman, eee, Tevrat'ın genelinde

5:30söz Tanrıdan insana doğrudur. Tanrı

5:32Musa'ya der ve Musa' gider söylenenleri

5:35yapar. Bize burada bu tam tersi

5:37yönlüdür. Davut Tanrı'ya söyler. Onun

5:40kutsiyeti farklıdır. Yani o e genel

5:43olarak bildiğimiz bir metni kutsal yapan

5:45onun tanrıdan verilmiş olmasıyla ilgili

5:47değil. Tanrıya karşı yapılmış olan bir

5:49feryat ve yakarış da aynı derecede

5:51kutsal kabul edilir. En azından Kur'an-ı

5:53Kerim bunu kutsal kabul eder. Davud'un

5:55feryat ve yakarışlarını

5:57>> tabii

5:57>> bütün bu yakarışların özünde aslında

6:00özgürlük ve eee birey olabilme aranır ve

6:04eee hep bunun arayışı vardır. Bireyler

6:07olarak ortaya çıkışını görürüz ama eee

6:10insanlığa bir müjde olarak sunuşu

6:12İncilde karşımıza çıkar.

6:15Tevrat'ta tanrı insanla konuşurken

6:18Zeburda insan tanrıyla konuşmuştu. Artık

6:20şeyde İncil'de insanla konuşur ama

6:23kelam-ı ilahi.

6:25>> İsa Tanrının sözüyle konuşur ama

6:27tanrıdan bildirildiğiyle değil. Eee,

6:30veledi kalp olduğu için kendi yüreğine

6:34ikah edilmiş olanı söyler. E, İncil'de

6:37Tanrı eee, İsa ile hiç konuşmaz. Tanrıın

6:39adı bile geçmez.

6:40>> İsa'nın kendi doğur.

6:41>> Ama orada Tanrı'yı her cümlede görürüz.

6:45Evet. Aslında bu bir de şeyden söz eder

6:47misin? Bu tabernakı diyı çölde eğitim

6:49böyle bir çadır, bir toplanma çadırı.

6:51Hani bir gün bugün biz ona bir cem

6:54çadırı diye söyleyebiliriz. Cem aini

6:56gibi söyleyebiliriz. Orada bir ritüeller

6:58var. Sonra birlikte kuruyorlar. Birlikte

7:00kaldırıyorlar. Tekrar taşıyorlar. Bir

7:02daha kuruyorlar yolda. Fakat şey

7:05geçilecek. Oradaki çöl geçilecek. Belki

7:0715 günde geçilebilir. Yani 40 yıl

7:10geçemiyorlar. Bunlar bilmiyorlar mı yani

7:12ki bir prens var. Eee Musa nebi bir

7:15prens. O dönemin en büyük devletinin en

7:19şeyi eğitimli insanı. Yani oraya

7:22defalarca geçip gidip gelmişler yani

7:24değil mi? Sonra orada bir tur atıyorlar

7:26çöl içinde habire. Amaçları ne? Ne

7:28oluyor?

7:29>> Niye 40 yıl?

7:30>> Evet. Evet. Buna eee geleneğin

7:32içerisinde birçok ifadeyle karşılanır.

7:36Eee en hoş olanı eee bu maceranın

7:40insanın kendi hayat macerasına eee

7:43işaret ettiği dolayısıyla bir ömre eee

7:46gönderme yaptıır. O 40 yıl çölde gezilen

7:4940 yıl bir insan ömrü olarak düşünülür.

7:51Bir ömür gezersin nihayetinde eee

7:54vadedilmiş olan özgürlüğe ulaşabilmek

7:57için. eee çölde

8:00Tanrı Musa'ya ve e Musa'nın yanında

8:03kendisiyle birlikte görevlendirilmiş

8:05olan 70'lere 72 olarak da geçer. 70'lere

8:10eee sizinle konuşacağım zaman bir araya

8:12geleceksiniz ve çadırı kuracaksınız der.

8:15Çadırı kuracaksınız. İçinde sizinle

8:17üzerinden konuşacağım. Ahit sandığını da

8:19ortaya koyacaksınız ve ben sizinle o

8:21zaman konuşacağım diyor. Yani bir

8:24arkadaşla yolda yürürken ya bir şey

8:27soracağım gibi değil de

8:28>> eee bunun için hazır olacaksınız, temiz

8:31olacaksınız ve eee bizim bugün ritüel

8:34dediğimiz ama o gün bir zorunluluk

8:35olarak ibadetin zorunluluğu olarak eee

8:38belirtilen kurallar var. Bu kurallar

8:40yerine getirilecek ruhbanlar tarafından.

8:43Yorik ruhban dinidir. Eee, ruhbanlar

8:46tarafından yerine getirilecek ve çadırın

8:49içerisinde 70'ler buluşacak ve ben sizin

8:52aranıza ineceğim diyor.

8:53>> Bu rupalara ne deniyor?

8:55>> Kohenler.

8:56>> Kohenler.

8:57>> Kahin diye tercüme edilebilir ama bizim

8:59bildiğimiz anlamda kahin, e, gelecekten

9:01sadece haber vermekle sınırlı bir eee,

9:05ifadesi vardır bizim düşüncemizde.

9:07Eskatolojiktir bu. Yani gelecekten haber

9:10verme. Kahillerin görevi biraz daha

9:12geniştir. Aynı zamanda öğretmendirler.

9:14Eee, hastalıkları iyi eden doktorlardır.

9:17Yani cüzzama tutulmuş biri de oraya

9:20gelir. Aynı zamanda eee, kefaret

9:22takdimini tanrının adına kabul eden

9:25kişilerdir. Meyancı,

9:27>> arabulucudur.

9:28>> Yani Tanrı nerede ki ben ona kurban

9:30edeyim? Hayır, sen kurbanı isteyeceksin.

9:34Bunun bedelini ödeyeceksin. Biz senin

9:36takdimini Allah'a ulaştıracağız.

9:38Dolayısıyla e kurban vermek isteyenler

9:41takdim Allah'a ulaşıp ulaşmadığını

9:43bilmezler ama ruhbanı emanet ettikleri

9:45için günahı ona yükler. Ulaşmadıysa bu

9:48artık senin sorunundur.

9:50>> Peki bu eee çadırların içerisinde

9:53tanrının kendileriyle konuşacağı zaman

9:57oluşturulan ortam hakkında elimize

9:59ulaşan bilgiler var mı? Yani nasıl bir

10:01oda, nasıl bir ortam, ne var?

10:04>> Planlı program var. Planlı program

10:06>> köşesinde ne var? üstünde altında ne var

10:08gibi

10:09>> şey gibi mimar nasıl inşa edileceğini

10:11söylüyor. Sonra içeriden çekiyor.

10:13İçeride ne olduğunu minemar da bilmiyor.

10:16>> Ama eee takdime arz edilir. Yani bu

10:19takdim arz edildikten sonra içeri

10:21geldiği zaman bir ekmek masası var.

10:23>> H

10:24>> eee bunların hepsi ritüeliktir. Yani

10:26yiyip içmek için değil sadece

10:28>> yiyip içiyorlarsa bile bunu doymak için

10:30değil bir takdime olarak yapıyorlar.

10:33eee, Aronakod eşlenilen tanrı, tanrının

10:36e Musa'ya verdiği iki levha üzerinde 10

10:39emirin yazılı olduğu ve bir görüşe göre

10:42Tevrat'ın tamamının eee, bu levhalarla

10:45ifade edildiği ve kitap lev şeylerinin

10:49eee,

10:50scroll

10:54>> eee

10:55>> kitap şeyler,

10:57>> el yazmaların, yazmaların, el

10:59yazmalarının

11:00>> eee, içinde bulunduğu bir lahit.

11:06Eee, onun içinde bulunduğu söyleniyor.

11:08Ve bir şamdan var. Menora denilen bir

11:11şamdan. Bunların hepsi ritüelde var.

11:13Çerah

11:14>> eyvallah.

11:14>> Eee, çerağı aydınlatacaksın, ekmeği

11:17takdim edeceksin ve Rabble konuşacaksın.

11:20Bu tabii çok ayrıntılı olarak sayfalarca

11:22devam eden bir, eee, betimlemesi vardır.

11:25O levhaların içine koyulacağı kutu nasıl

11:29olacaktır? İşte onun tutulacak yeri

11:31nedir? hangi malzemeden yapılacak?

11:32>> Her sorunun karşılığı orada var yani ama

11:35bir açıklama yok. Çünkü bu felsefi bir

11:37metin değil. Açıklama yapmaz. Emirler

11:40verir, olaylar anlatılır. Yorum geleneği

11:42de buradan doğuyor. Bu kadar ayrıntılı

11:45olarak anlatılan şey arkasında ne ifade

11:47ediyor? Bir yer gelir. Bir peygamberin

11:50çocuğuyla ilgili iki satır yazarken

11:52makbul bulunmamış bir kişinin tüm soyu

11:55için koca bir bölüm ayrılıyor.

11:57>> Neden diye hepsi bir araya geliyor.

11:59Neden?

12:00Neden orada yok? Sabahlara kadar düşünüp

12:03bunu bulmaya çalışıyor ve bu bir yorum

12:06geleneği, yorumlama, yorumsama geleneği

12:08>> eee bir eee gruba ait değil. Bir eee

12:12kültüre ya da bir topluma da ait değil.

12:14Tarih boyunca her bir eee her biri

12:16tarafından

12:17her bir mümin tarafından

12:20>> eee her bir geleneğin üyesi tarafından

12:22yapılmış eee kapsayıcı yorumlar kendi

12:26dilleriyle yapmış olabiliyorlar. Ama

12:29dediğim gibi derinlemesine gidildikçe

12:31aynı dili konuşan kişilere dönüşüyorlar.

12:35>> Bir de şey var. İçeriden okuyanlar

12:37diyelim. Eee, metnin içeriden okuyanı

12:39müminler.

12:40>> Dolayısıyla ruhban diye söylenebilir.

12:42İşte halar, hikmet sahipleri değil mi?

12:45Ve onlar kendileri eee, bunu zaten bir

12:47gelenek olarak nesiller nesili de

12:50aktararak, eğiterek yorumu

12:52sürdürüyorlar.

12:52>> Evet.

12:53>> Eee, onlar kendi içinde ayrılıyor değil

12:55mi? Bazı şeyler, görüş ayrılıkları

12:57filan. ya da farklı bakışlar diyelim

13:00daha doğrusu eee yapıyorlar. Ama bir de

13:03akademizm dönüp aynı metinleri okuyor

13:06>> işte. Ondan sonra akademik uzmanlar

13:07senin gibi eee özel olarak bu konuya

13:10bakanlar yani hem dıştan akılla akademik

13:13bir bakış hem de içeriden imanla eee

13:16bakan bir yorum şeyi çıkıyor. Onun

13:19tadına vardı mı? Nasıl şeyler aldı? Yani

13:21ne

13:22>> zevkler aldı? Genel olarak buna gelenek

13:24denir.

13:24>> He. Orijinal e şeylerde söyleyelim.

13:27Kabala.

13:28>> Kabala. Kabala. Kabala Yahudi tasavvufu

13:30demek.

13:31>> H

13:31>> gelenek bu demek. Kabul etmek ve almak

13:33demek.

13:34>> Çünkü eee gelen bir geleneğin

13:36aktarımında eee bir upa gurulardaki gibi

13:40bir şeyi verip al bunu sana hediye

13:42ediyorum tut gibi değil. Anlayışı

13:44aktaracaksanız

13:45e aktardığınız kişinin de bunu kabul

13:47ediyor olması lazım.

13:49>> E yaz onları ben tutayım benden

13:50sonrakilere veririm. Bunu yapan din. Din

13:53kendine emanet edilmiş olan kitabı

13:55kendinden sonraki nesillere aktarır. Bir

13:58de anlayışın aktarımı vardır. Kitapta

14:00yazılı olanlar tamam ama ne demek

14:01istiyorunun aktarımları var. İdrakin

14:04>> eee farklı gruplar, farklı insanlar,

14:07farklı yatkınlıklar, meşrepler eee bu

14:10gelenekte kendine farklı yerler

14:12bulmuşlar. İlmi derinliğe sahip olanlar

14:15olmuş. Pelifi eee olarak eee bu yola

14:18bağlan bağlananlar olmuş. Mesela

14:21Maymores, eee, bunun felsefi ve anlayış

14:24boyutlarına eee, içine girmiş ve ben bu

14:27yolu yürüyeceğim demiş ve eee, mistik

14:29boyutları dışarıda tutmayı tercih etmiş.

14:31Çünkü

14:31>> Moşe Maymunes,

14:32>> Moşhe Maymunides bizim İslam geleneğinde

14:34İbn Meymun,

14:35>> İbni Meymun diye bilini. Evet.

14:37>> Eee, en güçlü eseri İslam'a göre

14:39dalaletül Hayirin olarak kabul edilir.

14:42Eee, Mişne Toran'ın da yazarıdır aynı

14:43zamanda. günlük ritüelleri de organize

14:46eden eee nasıl ibadet edileceğini yine

14:49sembolik bir yapı içerisinde inananlara

14:52sunan çok büyük bir şahsiyet ama mesela

14:55o mistiyi dışarıda bırakır. Çünkü mistik

14:57boyut herkes için değildir.

14:58>> Evet.

14:59>> Bu

15:00>> bireyseldir.

15:01>> Her eee isteyen bu kapıdan giremez.

15:04Öyledir. Hayatın içerisinde öyledir. Ama

15:06bunun karşısında bir Abuafya var.

15:08Abulafya da der ki ben sadece mistik

15:11tarafıyla ilgileniyorum. Çünkü Tanrı

15:14söyledi ve kainat yaratıldı. Madem ki bu

15:17bir sözle yaratıldı, doğru söz

15:19telaffuzlarıyla yar tamam. Çünkü tanrı

15:22değilim ama yaratışa katılabilirim.

15:25>> Evet.

15:25>> Eee, tanrıın nasıl yarattığına katılmak

15:28tanrıyile bir birlik içerisinde olmak

15:30demektir.

15:31>> Aşk ifadesine benzeyen bir tabir

15:33kullanırlar. Deve kut derler. Par birlik

15:36haline gelmek demek.

15:39>> Eee,

15:39>> Abraham Abulfya. Abraham Abuafya

15:42Endülüs'ün önemli şahsiyetlerinden

15:44>> biridir. Devekutta bir şey var. Bu tam

15:46bir vuslak değil de tanrının tahtının

15:49önüne gelmek

15:50>> ki böyle bir karışma yok. Yani bir şey

15:53>> huzura gelmek gibi sanki değil mi? Öyle

15:55bir şey. O bir fark değil mi?

15:57>> Tabii. Çünkü diğeri büyük bir küfürdür.

16:00Tanrıda kaybolma fikri bu eee güçlü

16:03gelek içerisinde doğrudan kabul edilmez.

16:06Tanrıyle birlik haline geldim dediğin

16:09zaman oradaki M harfi zor

16:11>> birlik durumunda ya tanrı yok oldu ya

16:13sen.

16:14>> Tabii

16:14>> eee bunu daha ziyade tanrının tahtı

16:16tahtının önüne ulaşabilmek

16:19>> merkaba denir buna.

16:20>> Eee tanrının sarayına ulaşılır. Saraya

16:24girilir.

16:24>> Evet.

16:25>> Eee ve sarayın içerisinde tahtının

16:27önünde

16:28>> eğilir. Tanrıyla tanrının önüne gelmek

16:30bu demek. Ve Kabal'ın tüm öğretileri bu

16:33deneyimi yaşayabilmek içindir.

16:35>> Aslında yüz yüze yani Facebook

16:36>> yüz yüzelik.

16:37>> Eee bunu da o şekilde ifade eder. Yani

16:40eee insanlığın en hayırlısı

16:42Musa'dır Yahudilere göre ve eee onun da

16:46yapabildiği panel panel yüz yüze gördüm

16:49demektir.

16:51>> Yakup'ta da bu vardır. Çünkü açıkça

16:53torada yazıldıdır. Der ki kimse rabbin

16:55yüzünü göremez.

16:56>> Gören yaşayamaz. H

16:58>> tasavvuf buna mistik boyutlar kattı.

17:00Tabii gör ve yaşama eee ölüler kitabı.

17:03Mısır'ın ölüler kitabı da burada

17:04temelliş

17:05>> ama Musa gördü ve yaşadı ve yaşattı.

17:09Gördü, yaşadı ama en başta Musa

17:12göremezsin dedi. Sonra gördü.

17:14>> Yani önce göremezsin demişti şeyde

17:16dağdan, ateşte

17:18>> görmek istedi. Fakat daha sonraki

17:20şeylerde, ayetlerde

17:21>> tabii birlikte yiyorlar, içiyorlar.

17:23>> Eee, gördü. Evet. Ve birlikte oldu diye

17:26var. Şimdi bu mutlaklaştırılıyor. Mesela

17:28Musa e göreyim dedi. Erini ya Rabbi

17:32lenterani göremezsin dedi ve bu bitti.

17:34Yani bu konu böyledir. Hayır da öyle

17:37değil. İlk Tevrat-ı şerifte ilk e şey

17:40dağdaki karşılaşmada eee Evet duyuyor.

17:44Bir ateşten konuştuğu duyuyor ama öyle

17:46bir ateş ki nur yaktığı şey çalılıkta

17:49çalılığı yakmıyor. Bir böyle bir ateş

17:52bir nur var. oradan konuşuyor ama görmek

17:55istiyor. Görme arzusu şey diyor ki

17:57göreyim mi? Hayır göremezsin diyor. Ve

18:00bu mutlaklaştı zannediliyor. Daha sonra

18:03görüyor. Yüz yüze gördüğünü yazıyor

18:06Tevrat.

18:07>> Evet.

18:07>> Birlikte yediler, içtiler ve zevk

18:10ettiler.

18:10>> Evet. Evet. eee tercümelerde bunu çok

18:13yakalayamasak da eee orijinal metinde.

18:16Çünkü kutsal metin çalışmalarında

18:17orijinal metin önemlidir. Yoksa, eee,

18:20tercümanın tercih ettiği kültürel

18:23kelimelerle karşılamak zorunda kalırız

18:25kavramları ve bu içerik açısından bize

18:27büyük bir problem yaratır.

18:30Allah'ı görmek istediği zaman Allah

18:32nesini gösterecek?

18:34>> Yani benim yüz yüzüm var. Hangisini

18:36görmek istiyorsun? Örle.

18:38>> E bana cemalini göster dediği zaman

18:40cemalini görebilirsin. Şurada bana eee

18:44işte Selim ismini göster dediği zaman

18:46Selim'i gösterebilir ama Allah benim

18:48yüzümü göster deyince neyini gösterecek?

18:51bunun gibi isimler öğretisi vardır. Eee,

18:53Kabala'da yine eee, 99 yerine 72 olarak

18:57tanımlanıyor. Sabiteler gibi,

18:59>> ayağını sabiteler,

19:00>> idealar gibi.

19:01>> Tabii fiil üstünden göreceksin.

19:02>> Fiil üstünden.

19:03>> Bu, bu nedenle mesela kendi içlerinde

19:05yine bir ayrıma gidiyor. Abah'nın eee,

19:07önerisini, o mistik düşüncesinin karşı

19:11bir görüşünü savunanlar da var. Diyor

19:13ki, "Senin söylediğin çok öznel. Kendi

19:15içine dönüp kendi aydınlanmayla

19:17ilgilenmektir bu. ve toplumu dışarıda

19:20bırakıyorsun. Bu çok öznel. Eee, doğru

19:23değil. Bizim kendi inanç sistemimize

19:26aykırı.

19:27>> Bunu nasıl

19:27>> bu Budist bir tercih gibi

19:29>> nasıl öğreteceğiz bunu? Nasıl eğitime

19:30alacağız? Herkese nasıl yaptıracağız?

19:33>> Kendi içime dönüp kurtulacağım. Gemime

19:34biniip kurtulacağım gibi. Karşı görüşte

19:37diyor ki mesela Tikkum düşüncesi vardır.

19:40Dünyanın onarımı

19:41>> yani hizmet edeceksin dünyanın daha iyi

19:44bir yer olmasına.

19:46Bütün bu yaşadığın zaman eee sende e

19:50tecelli edeceğini düşündüğün hallerin

19:52hepsi hizmetle olacaktır. Kendi içine

19:55döndüğün zaman yaşayacakların sınırlı

19:58bir de Anadolu Bektaşiinde hizmet hak

20:00için değil mi?

20:01>> Tabii kökenlerin nereden geldiği belli.

20:04Yani bu kadar

20:05>> eee şey arada bin yıllar var ama söz

20:08hala korunuyor.

20:09>> Hala yaşam ilkesi olarak korunuyor değil

20:11mi? Evet.

20:13eee Tikun'un

20:15>> tikun çok önemli yaşamı onarmak. Yani

20:18insan düşmüş,

20:20eee, bedere düşmüş, hayvan donuna düşmüş

20:23ama insanlığa tekrar dönmek bir pilgrim.

20:26Burada bir geri dönüş, bir yere haca

20:29gitmek ama aslına gitmek anlamında.

20:31Bunun için de kendini onarması

20:33gerekiyor. Bu onarma ahlak değil mi? Ar

20:36>> ahlak, ahlakla onarılarak tanrının

20:39huzuruna çıkmaya layık olmak. arınma

20:42filan veya bütün o süreçler ritüellerde

20:45bunları koruyor değil mi?

20:46>> Tabii.

20:47>> Evet.

20:48>> Eee, dolayısıyla çok anlayışlar olsa da

20:50ortodoksinin temeline ahlakı koyarlar.

20:53>> Eee, esas olan ahlaktır. Ahlakı

20:56koruyacaksın. Çünkü ahlakı korumadan

20:58diğerlerini koruyamazsın.

20:59>> Evet. Burada zaten şeyde eee genellikle

21:02eee dünyada ideolojiler, dinler, e

21:05kültürel farklılıklar oldu. Farklı

21:08gelenekler, farklı

21:09>> alışkanlıklar filan olduğunu biliyoruz.

21:11E peki bir genel olarak bir insan desek

21:14>> ya soyutlasak

21:15>> Evet.

21:16>> tüm insanlık için bir insan sözünü

21:18kullansak ölçüt nedir?

21:20>> İnsanların ölçüsü nedir? Neyle ölçelim

21:23insanları? İşte dinine göre eğer

21:26ölçersen orada diğeri de kendi dinine

21:28göre, öteki de kendine göre. Burada bir

21:31ölçü olmaz. Herkes kendi dinini öne

21:34sürer ölçü olarak. Diğer dek hayır der.

21:36Benim o halde dinlerin de kendi içinde

21:39veya ideolojilerin, felsefelerin kendi

21:42içinde bir ölçütleri olması lazım insan

21:44için. Bu da ahlak işte. O nedenle ahlak

21:48eee temel ölçüt. çatır.

21:50>> Hangi hangi dinden olursan ol ha ya da

21:52hangi ideolojiden olursan ol bu

21:55inançların, bu davranışların, bu

21:57kültürün sana doyum verebilir ama diğer

22:00insanların sana güvenebilmesi için senin

22:03inancın ve dininin olması değil, senin

22:05ahlakının

22:06>> ne olduğudur.

22:07>> Dolayısıyla insanlar arasında ilişki eee

22:10ve tekrar bir tek bir insanlık onarımı

22:13tikunu yani tikunun onarımın bütün

22:15insanlık için yapılabilmesinin ölçütü

22:18ahlak. Ama şimdi ahlak da sorun değil

22:20mi? Yani eee bir toplumun diyelim

22:23Spartalıların ahlakı eee yakalanmayınca

22:27hırsızlık mübahtır.

22:30Atina'da bu yok. Atina'da olur mu? Bu

22:33erdemsizliktir. Yani yakalanmasan bile

22:35bunu yapıyorsan sen erdemsizsin. Ama

22:38Spartalı diyor ki bu bir cesaret. Yani

22:41yakalanmadan bunu yapıp sonradan da ilan

22:43etmek. Ama

22:44>> ben siz beni yakalayamadınız ama ben

22:46bunu çaldım. Bu bugünkü hackerlar gibi.

22:49>> Hacker gibi.

22:50>> E şeyde var Amerikalılarda filan. Bizde

22:53mesela bir hacker olduğu zaman bir

22:54devlet dairesinin bilgisayarına

22:57dışarıdan hackleyerek girerse bile bir

22:59ceza alır. Yatırırlar geldim değil mi?

23:01>> Huka. Amerika'da ona ödül veriyorlar ve

23:03işe alıyorlar.

23:04>> Yani bunu nasıl becerdin? Demek ki sende

23:06böyle bir yetenek var. O zaman niye

23:08çaldın? Demek ki paran yoktu. Gel o

23:10zaman al maaşı çalış. Çalmazsın ama işi

23:12yap. Değil mi? onu telef etmiyor.

23:14>> Aa, Ispartalılar aşağı yukarı böyleydi

23:17>> şeyde, Antik Yunan'da. Şimdi demek ki

23:20eee, etos etik eee de bir ölçüt istiyor.

23:26Y temel bir ölçüt işte eee şeyde Hizret

23:29kardeşimin sizlerin de bildiğiniz gibi

23:31eee Sokrates eee Platon'un

23:34diyaloglarında bunu sorguluyor.

23:37>> Yani doğru eee şey eee ahlak nedir?

23:42Ahlakın doğrusu neye? Çünkü orada bir

23:45gelenek var. Herkes bir şeyi yaşıyor.

23:47Öbür toplumda da bir gelenek var. Ama

23:48bunların hangisi doğru? evrenseli

23:50kapsayacak şekilde

23:51>> işte evrensel ölçüt araması insanın

23:53ölçütü evrensel ahlak olarak şey ediyor

23:56yani karşımıza çıkıyor. Ev