Çilingir Sofrası 211 / Tarih, hiçbir zaman geçmişte değildir.

0:03[müzik]

0:09[müzik]

0:16[müzik]

0:23[müzik]

0:32Uyan ey gözlerim

0:36gafleten

0:39uyan

0:40uyan uykusu [müzik] çok gözlerim

0:46uyan

0:48Azrail'in

0:50kastı canadıran [müzik]

0:55uyan ey gözlerim [müzik]

0:59Gafletten

1:01uyan

1:03uyan [müzik] uykusu

1:05çok. Gözlerim

1:08uyan

1:10uyan [müzik] uykusu

1:12çok. Gözlerim

1:15uyan.

1:17[müzik]

1:22>> [müzik]

1:24>> Bu dünya fanidir.

1:28Sakın maldan [müzik] mal mağrur olup

1:34tacı tahta [müzik] dayanmak.

1:39Yedik kilim benim de yu güvenmez.

1:46Uyan ey [müzik] gözlerim

1:50gafletten

1:51uyan

1:54uyan [müzik] uykusu çok gözlerim

1:59[müzik] uyan

2:01uyan uykusu

2:03çok gözlerim

2:06uyan

2:08[müzik]

2:15benim

2:16Murat kulun suçumu

2:20affet. [müzik] Suçum bağışlayıp

2:25günahım

2:27refet.

2:29Resulün

2:31sancağın

2:33dibinde

2:34haşref.

2:36Uyan [müzik] ey gözlerim

2:40gafletten

2:41uyanmay [müzik]

2:45uykusu çok. Gözlerim [müzik]

2:49uyan

2:51uyan uykusu

2:53çok. Gözlerim

2:57uyar.

3:00[müzik]

3:04Muhteşem bir kral bunu söylüyor değil

3:06mi? Bir de dışarıda yedi ikrimin sultanı

3:09Osmanlı kralı padişah Murat değil mi?

3:13Hükmediyor. Yedi ikime hükmediyor. Ne

3:16diyor? Sonra kendi nefsine dönünce

3:18>> demek ki bir terbiye almış. O terbiyede

3:20kendini eee sorgulamış ve ne yi ikrin

3:24sultanı diye kendine güven verme bu

3:25dünyaya gelip geçce sen kendin ne oldun

3:28diyor. Muhteşem işte gözlerim uyan demek

3:32ki yani uyuyordu da böyle gözlerini açtı

3:35manası gafletten uyan. Demek ki insan

3:37gafil. Neyden? Nereden gafil? Kendinden

3:41>> kendinden

3:42>> kendini menfsehu fakat rabbehu. Nefsini

3:46bilen rabbini bildi. Nefsinden gafilsen

3:49sen abire içk güllülerin arzuların

3:50peşinde sürükleniyorsan kendinden gafil

3:53olduğun için aslında uykudasın. Ha bu

3:55dışarı faaliyettesin. İşler yapıyorsun

3:57bilmem ne yapıyorsun ama aslında

3:59uykudasın. Gaflet uykusunda

4:01perdelenmişsin. Kim perdeledi? Sen kendi

4:04kendine perdeledin. O halde uyan. Şimdi

4:07tam da bununla ilgili İsmail Emre'nin

4:08bir sözü var malum. O da diyor ki bir

4:11doğuşunda,

4:12eee, "Uykudan uyanmak göz inen değil,

4:17biliyorum." demek söz yinen değil.

4:20>> Hayda. Bakın, demek ki bilmek birtım

4:24şeyleri dile getirmek. Evet. Ama bunlar

4:26zihinden geliyorsa uyanmamışsın. Çünkü

4:29zihin ne yapar? O dedi, bu dedi.

4:31Referanslar kor. Tamam. Kendini rasyonel

4:34bir şeye oturtmak ister. Bunlar hep

4:35olmalı. Ama bizim nereden söz ediyoruz?

4:37Doğrudan doğruya kendinin açığa

4:40çıkarılması, kendinin keşfedilmesi

4:42ilgili bir şey söylediğimiz için sanki

4:44bunları istemiyoruz, beğenmiyoruz,

4:46aşağılıyoruz gibi görünmesin. Her

4:48birinin mertebesi var. Yerinde doğru.

4:50Ama sen zihninle ruhuna temas edemezsini

4:53söylemiş oluyoruz ki zihin bir perdedir.

4:56O zaman uykudan uyanmak, gafletten

4:57uyanmak zihnin o dedikodu değil de

5:01referans, gerçek, bilgi, bilim bile,

5:04sanat bile yapan her türlü içeriğini

5:08bir anlık baypas etmek.

5:10Uyan. Hep uyanmak değil mi? Şeyde yine

5:14Pir Sultan'da var. Diğerlerinin hepsinde

5:16var. Ne diyor? E bu şey uyurudik

5:21>> uyardılar.

5:21>> Uyardılar

5:22>> diriye sahip.

5:23>> Diriye sahip demek diri değilmiş.

5:25Gaflette olan diri değil.

5:27>> H

5:28>> bu manevi dirilik anlamında söylüyoruz.

5:30Hay esması onda faaliyete geçmemiş. Diri

5:33olabilmesi için gaflet uykusundan

5:35uyanması gerek. İşte o tür insanlar iç

5:38seyahatlerine girenler, eee, kendi iç

5:42seyir usuluklarını görünmeyen bir eee

5:45haritayı, bir navigasyonu izleyip eee

5:48kendilerine doğru gidenler zahirde de

5:51temsilen hacca gidenler gibidirler.

5:54Şimdi hacca gitmek için insanlar her

5:57dinin bir kutsal şeyi vardır. İşte

6:01kendine göre bir mekan, bir işaret, bir

6:04şey,

6:05>> bir bölge, bir şey değil mi? Ve eee

6:08dünyanın çeşitli yerlerinde yaşarlar.

6:10İşte ne bileyim Kudüs ise onların şeyi

6:12kıblesi. Kudüs'ü ziyarete giderler. İşte

6:16Süleyman'ın tapınağını e giderler ya da

6:19eee İslam eee şeyine mefkuresinin içinde

6:23olanlar. Evet. Hem Kudüs'e ziyaret

6:25ederler ama hedefleri o değildir. O ara

6:28duraktır. Kabe'ye gitmek isterler. Ondan

6:31sonra Kabe'yi ziyaret içinde bir turist

6:33kafilesi. Turist kelimesi de tam uyar.

6:36Yani şimdi hac ya turist de mi hac

6:38turistler etrafa bakmak için gider. Hac

6:41eden işte bambaşka bir ama tur

6:44>> tur dolaşmak demek.

6:45>> Tur at.

6:46>> He tur atmak. Çünkü yolda giderken tur

6:49değilsin. Turda değilsin ama Kabe'ye

6:51gidince tavaf edeceksin. Tavafın kendisi

6:53turc turcu.

6:56>> Güzel. Tavaf ediyorsun yani tur

6:58atıyorsun.

6:58>> Evet.

6:59>> Eee bu şimdi eee hacılar giderler

7:04beraber. Yolda meşaka eskiden öyleydi.

7:06Develerle işte merkeplerle yaya haca

7:09gelir. Buradan çıkarırlar. 3 aydan falan

7:11önce giderlermiş. Şimdi dolayısıyla

7:13meşakkatli bir şey ve hep bir ümit var.

7:16varacağız ama yolda hastalama var. İşte

7:18eşkıyalar var. Birtım şeyler bir büyük

7:20bir sorun. Fakat ne tarafa gireceklerini

7:23bugünkü gibi navigasyon yok. Eee her şey

7:25kurumsallaşıp böyle bir konfor yok. O

7:28zaman bir rehber gerekiyor. Rehber ne

7:30diyorsa onu takip eder. Gece gündüz

7:32gidiyorlardı. Rehber eğer gerçek hakiki

7:36bir rehber değilse ne demek? Gayeye

7:38bağlı hedefi bilen bir rehber değilse

7:41kim bilir nereye götürür. götürür orada

7:43bırakır yani. Tab

7:44>> ama eğer rehber hakiki ise daha önce

7:47gitmişse oraya ve diğerlerini de bu hac

7:52pilgrim diyorlar batılılar. Pilgrim hac

7:55seyahati ona doğru demek ki ona seyri

7:58süluk seyahat veya kahramanın yolculuğu,

8:01hacının yolculuğu. Ama vardığı zaman

8:03tora başlıyor. Tavaf artık gitmiyor,

8:06dönüyor.

8:08>> Ama bir bir eee sembol olarak bir Kabe

8:11diye bir bina var. Kabe küp demek malum.

8:13Bir kübün etrafında dolaşıyorsun. Yani

8:16ne var? İçi içi içi eskiden şeylerle

8:19putlarla heykellerle tanrı heykelleri

8:22tanrıçay heykelleriyle doluydu. Sonra

8:24Cenabı Nebi geldi İmam Ali ile birlikte

8:27orayı tertemiz yaptı. İçeriği boş hale.

8:30>> Hım. Olmuyor ki bizim kendi zihnimizin o

8:33içindeki idollerimiz, tapındıklarımız

8:36filan bunlar Kabe'nin içi. Şu beynimiz

8:39Kabe olsun içi dolu. Bunları boşaltıp la

8:43ilahe tüm bunları dışarı atıp orası boş.

8:48>> Hiçlik nirvana o susma yeri, sekine,

8:53sükun o an var durur olma anına gel. O

8:58zaman raks başlamıyor mu? İşte tur

9:00başlıyor.

9:01>> Padişah gelmez saraya hane mur olmaz.

9:03>> Evet. Şimdi burada Mevlana'nın da kendi

9:05etrafında işte o la ilahe hali

9:09içindeki zanlar atıldıktan sonra ruhun

9:11cuşa gelmesi. Kendi etrafında dönmek. Ha

9:15Kaben'nin etrafında dönmek aslında

9:18sembol olarak kendi zatının etrafında

9:21dönmekmiş.

9:23O ateş yanarsa değil mi? O zaman tadına

9:26var. Peki yolda gidiyor turistler. Bu

9:29isterse beşeri turizm olsun. Yani bir

9:31şehri gezecek gider bir müzeği görecek

9:35filan. Şimdi ben genelde görürüm

9:37gittiğim zaman çaylere eee müzelere

9:39sıkça giderim. Her gittiğim kültüre ilk

9:41önce müzeleri gezerim. Yani o kültürün

9:43belleğini görmek isterim. Tabii müzeye

9:46çerçep koymazlar. O kültürün sanat

9:48eserleri eee erişimi, eee, nadir olan

9:52şeyleri toplarlar, değil mi? Dolayısıyla

9:54o kültürün belleğine sanatla ancak

9:56girilebilir. Gidip onun eserlerine

9:58bakarsınız. Orada ruhunu hissedersin. O

10:01toplumun tezahürlerini hissed müziğini

10:03dinlersin.

10:04>> Eee bu müze aslında bir koruma yeri

10:09korunuyor. Evet doğru. Ama gene

10:11Pitagoras'a gidelim. Müz yani orada

10:14korunan eserler esin veriyorsa

10:18yani şimdi de geçmişteki bir eser değil

10:20o. Geçmişteki

10:23üretildiği, yaratıldığı kültürün en

10:26yüksek formları bulunduğu, bugün

10:30bulunduğu yerde hala esin veriyorsa yani

10:33müz

10:34>> veriyorsa müzedir.

10:36>> Evet.

10:36>> Yoksa bir şey depodur.

10:38>> Evet.

10:39>> Or onun için müzeler depo değildir.

10:41Oradaki sanat eserleri gittiğimiz anda,

10:43karşılaştığımız anda bizi etkileyebilen

10:46şimdidedirler. Şimdi bu çok ilginç bir

10:48şey. Şimdi şimdinin derinliğine girmek

10:51değil mi? Pit gençlerin dediği gibi

10:53filan

10:54>> bu eee şimdi var durmak

10:57tarihtir. Tarih hiçbir zaman geçmişte

11:01değildir. Tarih şimdidedir.

11:04Çünkü şimdiyi yaşıyoruz gerçeklikte.

11:07Şimdinin anlamlandırılması için tarihin

11:10derinliklerine geri gitmiyoruz. Yani bir

11:14regresyon yaşamıyoruz. Freudler bir

11:17regresyon değildir. Psikanaliz yani

11:19çocukluğuna geri gitmek değildir. Onu

11:21şimdiye getirmektir. Şimdiye

11:23getirdiğimiz aydınlanır. Bilincimize

11:26taşıdığımız şey aydınlanır ve travmaysa

11:29travmasından kurtulursun. Geçmişteki bir

11:32esinse o esini alırsın. Hepsi şimdi de

11:34olmaktadır. Tek hakikat andır. Şimdidir.

11:40Şimdideki sonsuzluğa girmek.

11:42>> İşte dolayısıyla felsefe mi yapmak

11:45istiyorsun? Ben işte düşünüyorum.

11:47Düşünme etkinliğini öğrendim. Mantık

11:50öğrendim. Bilim yöntem öğrendim ve ben

11:52felsefe yapabilirim. Yapamazsın. Çünkü

11:55senin kullandığın şey düşünce. Bu

11:58düşünce insanlık tarihinde bir biçimde,

12:01bir formda, birtım ilişkilerde bir eee

12:05bilebildiğimiz yazılı metinler üzerinden

12:07ancak gidebiliyoruz. Bilebildiğimiz bir

12:09döneme dönemde başlamış. Neşet etmiş

12:11çıkmış sonra yayılmış kültürlere

12:14yayılmış. Onların içinde yeni katkılar,

12:16yeni eleştiriler, düşünceler olmuş ve

12:21sen örneğin eee adalet nedir diye kendi

12:24kendine soruyorsun. E tefekkür ediyorum,

12:26düşünüyorum. O halde felsefe yapıyor

12:27yapamazsın. Düşüncenin tarihe, tarih

12:30içinde nerede adalet üzerine neler

12:34söylenmiş? Tüm onların tarih serüveni

12:37içine kopuksuz aşama aşama şimdiye nasıl

12:41gelmişi düşüncen o düşüncelerin içinden

12:45onları kavrayıp aşarak formlardan

12:48formlara geçerek itikatlardan itikatlara

12:50geçerek eleştirel kuşkulanarak onların

12:53nasıl

12:53>> evrimleşerek

12:54>> nasıl evrimleştiğini izleyerek şimdiye

12:58bakın çok ilginç yaptığım şey şimdi de

13:01>> spekülatif olarak kavramdan kavrama eee

13:04eee birbirine yansıtarak tarihsel

13:07düşünceyi gene gene şimdi de

13:09>> eee tüm sürecinin içine geçerek gene

13:12şimdi de bütünlüyorum. Ancak kendime

13:16geldim.

13:16>> Evet.

13:17>> Şimdiye gel. Bakın hac ritüeli gibi.

13:21Yani düşüncem tarihin, çevrenin içindeki

13:25düşüncelerin içinden hacca gidiyor. Yani

13:28kendine doğru geliyor ve kendi

13:30düşüncesine vardığı zaman Kabe'ye varmış

13:32oluyor.

13:34Bakın demek için. Peki şimdi ben

13:36bakıyorum gidiyorum müzelere gidiyorum.

13:38Özellikle Batılılar filan bu çok tabii

13:40rasyonel bir toplum. Eee bir yere

13:42gittikleri zaman böyle gafil gafil

13:44gitmiyorlar. Önceden hazırlıklılar.

13:46Hepsinin elinde bir guayt var. Şey

13:49rehber bir kitap çık diyelim Ayasofya'ya

13:53gidiyorsun. E turistlere bakarsın

13:54hepsinin elinde bir Ayasofya hakkında

13:56önceden bir bilgi vardır. Eee onunla bir

13:59bilgilenip gelirler. Rehber bir de söz

14:02sözlü eee ya da fiili bir rehberleri

14:04vardır. Tamam ama ellerini mutlaka gayet

14:06yani onun anlattığınla yetinmez.

14:08>> Evet.

14:08>> Bir de bakar eee literatürüne bakar. Çok

14:12güzel. Tamam. Fakat şöyle düşünün.

14:16eee

14:17bütünlüğü algılamak için o atmosferin

14:20kendisinin içine yerleşmek için biraz

14:23evvel hep anlattığım şey içine yerleşmek

14:25için ve onu tüm algıda arı tam algıda

14:29içselleştirip senin onun içine o volümün

14:32içine yerleşmen holistik kavrama ki holy

14:35hol holdden gelir. Holy kutsal demek. H

14:38demek demek ki kutsal olan bütünlük. O

14:41bütünlüğü, o mimari bütünlüğü, onun

14:44bütün eee şeyini tabii ki önceden

14:46bilgisi var olacak sende. İşte kim

14:48yaptı, kim ayrı konu ama o ne

14:51yansıtıyor? Onun sembolleri nedir? Onun

14:54niçin öyle yapılmıştır lütfen bilgisiyle

14:56geliyorsun ama artık o bilgiye tutunmayı

14:58bırakman ve doğrudan doğru içine

15:00yerleşip algıda onu eee deneyimlemen

15:03gerekirken elindeki rehbere hala bakıp

15:06diğer yanındaki rehberin de işte şu

15:08şudur buradaki şu fresk şunu şey eder.

15:11Bu kapı imparator kapısıdır. Burada iki

15:14tane kıble vardır. Çünkü o zaman

15:15Hristiyandı. Bak Kudüs'e bakıyordu.

15:17Sonra İslam oldu. İşte Kabe'ye bakıyor.

15:19Bak bunu anlatıyor. Sen rehberde

15:21bakıyorsun gayda doğru mu söylüyor?

15:24Doğru söylüyor. Ha güzel filan

15:26bakıyorsun.

15:27>> Bu kişi

15:28bu kişi

15:30hedefi görmüyor.

15:33Hala dışarıda.

15:35Hala tarifname okuyor. Hala betimleme

15:38okuyor. Halbuki betimlemenin içindesin

15:40artık. Tarif bitti. Zihin bitti. at

15:43artık

15:45orada yanındaki de konuşmasın artık.

15:46Göstermesin sana şurası burası. Onlar

15:49önceden olmalı ama onların bittiği yerde

15:53hani susmak gereken yere geldiysen

15:57artık bilgi kendini tamamladı.

16:00Stretül müntehaya geldi akıl

16:02>> ve orada artık tamam tarif edilen

16:05yerdeyim. Tarifne. Bitti.

16:07>> Evet.

16:08>> Gayide bakarak eee şey etmeyeceğim.

16:10Oradakinin işaretine bakarak değil.

16:12doğrudan içine yerleşeceğim,

16:13algılayacağım aşamasına gelenler. Ancak

16:16Kabe'yi tavaf etmek değil bu. Tavaf

16:20etmek dışarıda işte düşünmek, bilgi

16:22toplamak

16:23>> içine girer.

16:25>> İçine girdiğin zaman kabenin içindeysen

16:29artık tarif yoktur. Yani kendi içine

16:32>> kendi hakikatine varan insan artık adres

16:35sorar mı?

16:36>> Kendine kendini tarif etmek.

16:38>> Bu bravo. Şimdi bu eve gelmek için bir

16:39adres vardı. bir navigasyon vardı.

16:42Rehber yani. Siz de e daha önce

16:45geldiğiniz için artık ezbere geldiniz.

16:46Tabii kalbinize yazılmıştı yani

16:48buldunuz. Ezberebere gelmek kalbe

16:50yazılmak demek. Grek şey Grekçe diyorum.

16:53Pers dilinde İran dilinde. Şimdi başta

16:56ama yoktu. Benden şey istediniz. Yol

16:59tarifi istemiştiniz. Ondan sonra bir de

17:01abi konum atar mısın? Onu da attık. O

17:04bir rehberiniz oldu. O rehbere bakarak

17:06geldiniz. Adreste kapıdan içeri

17:08girdiniz.

17:10Şimdi hoş geldiniz. Hoş bulduk. Nasıl

17:13geldiniz?

17:15Başlıyorsunuz anlatmaya. İşte siz şeyi

17:17yollamıştınız. Oradan baktık. Sonra şu

17:19arabayı oradan yol geçit yoktu. Öbür

17:21tarafa saptırdı. Şöyle dolaştık. Bak tur

17:24onu yaptık, bunu yaptık falan filan

17:26falan. Geldik içeri girdik. Adres bitti.

17:31>> Adres bitti.

17:32>> Evet.

17:33>> Artık buradasın.

17:35>> Şimdi de olmak bu demek. Var durmak. Bu

17:38var. Varsın. Şimdi orada var değildin.

17:41Varıp var olacaktın.

17:43>> Evet.

17:44>> Vardın.

17:44>> Vardın.

17:45>> Vardır

17:47>> işte noktada olmak, şimdide olmak, anda

17:49olmak, içine yerleşmek dediğimiz bu.

17:53Efendim bakalım ne ikramlar var başka.

17:55Hani şeyi de gene yinelemekte şey var.

17:58Onunla girmiştik. Witgensteinla hani

18:00konuşulamayan yerde susmalı demişti.

18:03Buna bir sekine diyor. Sükun. Hı hı.

18:06>> Eee, dinginlik.

18:08Eee, hareket durmaz. Hareket evrensel

18:12bir şeydir. Hiçbir enerji hiçbir zaman

18:14durmaz. Halen hale girer. O zaman nasıl

18:16durmak ne?

18:18Hareketsizlik yok. O halde durmak ne?

18:20durmak harmonik.

18:23>> Yani sesler harmonik oldukları zaman bir

18:27iç atmosfer oluşturuyorlar ve bu iç

18:30atmosfer sesler birbirini dengelediği

18:33için harmonanın kendisi sükundur.

18:37Hareketsizlik değildir. Hareketlerin

18:39harmonyasıdır.

18:40>> Duramıyoruz. O zaman uyumlanalım bari.

18:43>> Bravo. İşte bu uyumlanma sekinede durma.

18:46Harekette hareketsiz olma.

18:48>> Evet. Şivada yani o büyük hareketin

18:51içinde şak olma yani hedef olma.

18:55>> Eee onun için İsmail Emre der ki eee

19:00sen aşk için kendini hedef eyle. Zevk

19:04ile bul. Boşuna çekme az. Sen aşk için

19:08ötekini, dışarıdaki bir şeyi, bir

19:11partneri hedef edersen turdasın abi.

19:15Sürekli onun peşine döner, onun

19:16etrafında döner durursun. Sen diyor aşk

19:19için kendini hedef eyle. Kabe sen

19:22olduğun zaman sen senden sana seyahat

19:25edersin. Yoksa dışarıda arar durursun,

19:28çölde ararsın. O zaman Mevlana Hazreti

19:30ne diyor? Ey hüccaç, ey hacılar, ne

19:34gezersiz taş ve kumlarda diyor. Kabe

19:37burada gel de tavaf et. Şimdi a o zaman

19:42Mevlana mı Kabe? Hayır. Sen ona gittiğin

19:44zaman o işte rehber. O sana senin

19:47kendini,

19:49kendinde kendini bulman gerektiğini sana

19:51söyler. Beni egosunu koyup onun etrafına

19:54tavaf etme. Yani Kabe bir sembol,

19:57Mevlana da bir sembol.

19:59>> Evet.

19:59>> Çünkü nedir bu sembol? Sen kendini men

20:03arefe nefsehu, nefsindeki ruhunu

20:08bulman için onlar rehber. Onlar senin

20:10adına bunu yapamazlar. Sen yapacaksın.

20:13Sen canını hak için hedef eyle. zevkem

20:16işte orada sevinç de oluyor. Artık kahır

20:19bitiyor, e özlem bitiyor yani var

20:22durmakta. Çünkü gönüldü değil mi?

20:24Vardırmanın evi. Gönle girdin, gönle

20:27girdin mi övgüler onaydı. Hamdülillah.

20:31Övgüler o gönleydi. Gönüldesin, vardet.

20:37>> Mekan bir mekanda değilsin. Mekan

20:40sensin.

20:41>> Ya

20:42>> sen sende yerleşiyorsun.