Full transcript
0:00Qurana görə hətta eyni evdə yaşayan
0:03balaca uşaqlar belə valideynin şəxsi
0:06[musiqi] istirahət vaxtına hörmətlə
0:09yanaşmalıdır. Ailə daxilində belə sərt
0:12qorunan bu hüdudlar
0:15başqaları üçün daha da ciddi şəkildə
0:17qorunmalıdır. Quran şəxsi hüdudları o
0:20qədər əhəmiyyətli sayır [musiqi] ki,
0:22hətta başqasının evinə daxil olarkən
0:25icazə vermədiyi halda geri qayıtmağı əmr
0:28eləyir. Daxil olmayın. icazəsiz əgər
0:30[musiqi] daxildən sizə desələr qayıdın.
0:33Burda qayıtmaq əmri olunub və siz
0:36[musiqi] qayıtmalısınız. Burda başqa
0:38söhbət ola bilməz. Bu xüsusiyyətləri
0:41vücudumuzda əgər görəriksə,
0:44səbrsizlik,
0:47ədəbsizlik və burda qeyd olunan bu
0:50xüsusiyyətləri [musiqi]
0:51özümüzdə görəriksə və onu
0:54təmizləməyə çalışarıqsa, Allah tala da
0:56bağışlayandır. [musiqi]
0:57Bismillahir rəmanir rahim.
1:00Əlhəmdülillah rabbil aləqibə.
1:06Salam dəyərli dostlar, hörmətli
1:08möminlər. Xoş gördük sizi.
1:11Verilişimizin bu günkü buraxılışında.
1:15Dəyərli möminlər, Hüzurat surəsinin
1:18təfsiri ilə davam edirik və biz keçən
1:23verilişdə bu ayə barəsində söz açdıq.
1:34ki, Allah təala Hucarat surəsinin
1:38əvvəlinci ayələrində
1:41peyğəmbərə qarşı, Allaha qarşı,
1:44böyüklərə qarşı hörmətsizlik
1:47mövzusunu önə çəkmişdik və o
1:50peyğəmbərlərə
1:51hörmətsizlik edən insanlar barəsində və
1:55onların ədəbsizliyi barəsində söz
1:57açmışdı.
1:58Əvvəlki ayələrdə
2:00Allah təala bizə çatdırır ki, bu
2:03insanlar ağılsız insanlardırlar.
2:05Və ədəb və ağıl arasındakı əlaqə
2:08barəsində söz açdıq. Və həmçinin qeyd
2:11elədik ki, Allah təala deyir ki, əgər
2:13səbrli olsaydılar, onlar bu addımı
2:15atmazdılar. Və bu ayədən nəticə alırıq
2:18ki, səbr də ədəbin kökündə dayanır.
2:21Ədəbli olmaq üçün ilk öncə, ilk öncə
2:23səbrli olmaq lazımdır. Və səbr və ədəbin
2:28əlaqəsi barəsində sözq və insanların
2:31şəxsi həyatı məsələsi bu ayədə önə
2:34çəkilir. Qeyd elədik ki, insanların
2:37şəxsi həyatı var, ictimai həyatı var. Və
2:40bu barədə Allahtəala Qurani Kərimdə
2:44söz açıb, ayələr qeyd olunub. Nur
2:46surəsinin 27-ci ayəsini keçən veriliş
2:48qeyd elədik. Və bu günkü günü isə başqa
2:51bir dənə ayə, həmin Nur surəsinin 28-ci
2:54ayəsi, daxili həyat, ev şəraitində
2:57insanların istirahət zamanı, insanların
2:59şəxsi həyatıə
3:03hörmətsizlik mövzusu bax bu ayələrdə
3:05qeyd olunub. Keçən ayədə, yəni Nur
3:08surəsinin 27-ci ayəsində Allah təala
3:10deyir ki, icazəsiz evə daxil olmayın.
3:15icazəsiz evə daxil olmayım.
3:18Daxildən
3:20icazə gəlməyincə evə daxil olmaq olmaz.
3:24Amma Nur surəsinin 28-ci ayəsində
3:29bir addım da qabağa gəlir. Deyir ki,
3:31əgər daxildən sizə yox desələr,
3:35bu da sizə inciklik yaratmasın.
3:41Əgər evdə heç kim olmasa,
3:46evə daxil olmayın.
3:50O vaxta kimi ki sizə icazə versinlər.
3:56Əgər gəlsələr sizə desələr qayıdın,
3:58gərək qayıdas.
4:00Burda
4:02bu sizin qayıtmaqlığınız və riayət
4:05eləməkliyiniz bu ədəb qaydasına bu siz
4:07üçün yaxşıdır.
4:12Allahtala neyniyirsiz görür. Allah
4:15neyniyirsiz görür. Bu da çox maraqlı bir
4:18dənə ayədir.
4:20Yəni ədəb qaydaları insanın həyat tərzi.
4:24Allah təala gözəl həyat tərzi üçün, yəni
4:28bir kollektiv olsun, bir cəmiyyət olsun,
4:30bax bu cür əgər gözəlliklər riayət
4:33olunsa, elə dünya insan üçün behişt
4:35olar. Deyir ki, daxil olmayın icazəsiz.
4:38Əgər daxildən sizə desələr qayıdın.
4:41Burda qayıtmaq əmri olunub və siz
4:44qayıtmalısız. Burda başqa söhbət ola
4:47bilməz.
4:48Ayədən ələ gələn məsələlərdən biri budur
4:50ki, cəmiyyətdə yox sözünü qəbul etmək
4:54mədəniyyəti.
4:55Allah deyir
4:57əgər siz deyirlər ki, yox olmaz, daxil
4:59olmayın, mən müsait deyiləm. Bu normal
5:02qarşılamaq lazımdır. İnciməyə dəyməz ki,
5:04mən getdim filankəsin qapısına, məni evə
5:06buraxmadı.
5:08İnciyəcək bir ay, iki ay mən sənin
5:10gəldim qapı döydüm. Sən mənə dedin ki,
5:12müsait deyiləm. Müsait deyil. İnsanın
5:16şəxsi həyatı var. İnsanın şəxsi
5:18istirahət vaxtı var. Ola bilsin müsait
5:21deyil. Ola bilsin daxil olmağa hazırlığı
5:23yoxdur. Və sən yox qəbul eləməlisən.
5:27Allahtala əzəkum deməklə bunu çatdırır
5:30bizə. Yox sözünü qəbul etmə mədəniyyəti.
5:34Bəzi insanlar belə düşünürlər ki, mən
5:36hər yerə getdim, hər nə üçün müraciət
5:38elədim, elə mənə hə deməlidirlər, bəli
5:41deməlidirlər. Xeyr, belə deyin. Allah
5:44təala deyir ki, hər şəxsin istirahət
5:46vaxtı var. şəxsi vaxtlar var. O şəxsi
5:48vaxtlara ciddi hörmət eləmək lazımdır.
5:51Nur surəsi 58-ci ayədə isə buyurur ki,
5:55hətta bu ayədə bir addım da qabağa
5:57gəlir. Deyir ki, ey iman gətirənlər,
6:00sahibi olduğunuz kölələr, əlbəttə indi
6:02köləlik vaxtı deyil, amma o zaman var
6:05idi. Və həddi buluğa çatmayan uşaqlar
6:09yanınıza gəlmək istəsə, sizdən üç vaxt
6:13icazə almalıdır. Yəni sizin o xəlvət
6:15vaxtınız, sizin o şəxsi vaxtınız sübh
6:18namazından əvvəl qeyd olunub günorta
6:21vaxtı insanın istirahət vaxtıdır və
6:23həmçinin axşam şam namazından sonra bu
6:26vaxtlar insanın adətən şəxsi istirahət
6:30vaxtıdır. Ya paltarını dəyişir, ya
6:32məsələn istirahət eləmək istəyir. Hətta
6:35daxildə, ailə daxilində bu mədəniyyət
6:38qorunmalıdır. Şəxsi həyata hörmət
6:41qorunmalıdır. Allah-təala bunu demək
6:43istəyir Qurana görə. Hətta
6:46[boğazı təmizləmə] eyni evdə yaşayan
6:48balaca uşaqlar belə valideynin şəxsi
6:51istirahət vaxtına hörmətlə yanaşmalıdır.
6:54Ailə daxilində belə sərt qorunan
6:57[boğazı təmizləmə]
6:58bu hüdudlar
7:00başqaları üçün daha da ciddi şəkildə
7:02qorunmalıdır.
7:04Başqaları üçün daha ciddi şəkildə
7:06qorunmalıdır. Bu Quran mədəniyyətidir.
7:09Bu İslamın mədəniyyətidir. İmam Cəfəri
7:11Sadiq əleyhissalam deyir ki, icazə almaq
7:15üçün üç dəfə,
7:17izn üç dəfədir, belə deyək. Birincisi
7:20eşitmələri üçündür. İkincisi
7:23hazırlaşmaları üçündür. Elə məsələn
7:26məsələn qeyd elədim ki, qapını döyüb
7:29daxil olmaq olmaz ki. Qapını döyüb
7:31dayanmaq lazımdır. Deyir bir dəfə qapını
7:33döydün. Bu onların eşitməsi üçündür.
7:36İkinci dəfə qapını döymək bunların
7:39hazırlıq eləməkləri üçündür. İkinci dəfə
7:41səs qaldırmaq və yaxud da başa salmaq
7:44ki, mən gəlmək istəyirəm. Bu və üçüncü
7:47dəfə istəsələr icazə verərlər, gələrsən,
7:51daxil olarsan. İstəsələr verməzlər və
7:54geri dönərsən.
7:56Bu mədəniyyətdir.
7:59Bu insanın şəxsi həyatına qoyulan
8:01hörmətdir. Quran şəxsi hüdudları o qədər
8:05əhəmiyyətli sayır ki, hətta başqasının
8:08evinə daxil olarkən icazə vermədiyi
8:11halda geri qayıtmağı əmr eləyir. Qeyd
8:13elədiyim ayədir.
8:15Və burda növbəti məsələ diqqət çəkən
8:19məsələ tələskənlik məsələsidir ki, o
8:23bədəvi ərəblər peyğəmbərin öz otağından
8:26xaric olmasını gözləmədilər. Ya
8:28Muhəmməd, ya Muhəmməd deyib məsələn
8:30səslərini ucaldılar və hörmətsizlik
8:32elədilər. Allah təala deyir ki,
8:35əgər onlar səbr eləsəydilər, sən xaric
8:37olsaydın,
8:40onlar üçün yaxşı olacaqdı.
8:44Tələskənlik
8:46insanda zatidir əzizlər.
8:50Isra surəsinin 11-ci ayəsində insan
8:53tələskəndir. Amma gərək bu tələskənliyi
8:55insan kontrol eləsin. Hədislərdə var ki,
8:59tələsmək özü şeytani bir işdir.
9:02Tələsmək olmaz. Tələsmək bəzi yerlərdə
9:05tələsməyə qeydə alınıbdır ki, tələsən.
9:07tələsmək yaxşıdır. Bəzi işlərdə məsələn
9:10qeyd olunubdur hədislərdə qonaq gəldikdə
9:12ona yemək verməyə tələsmək lazımdır.
9:15Yeməyi yubatmaq onun üçün hörmətsizlik
9:17ola bilər. Bir nəfər dünyasını dəyişib
9:19onun dəfnində, onun işlərində tələsmək
9:22lazımdır. Bunlar hamısı istisna
9:23yerlərdir. Məsələn, subay uşaqları
9:26evləndirmək ki, günaha batmasınlar.
9:28burda tələsmək lazımdır. Borcun vaxtı
9:30çatanda məsələn borcu qaytarmaq üçün
9:34burda tələsmək, bu işlərdə tələsmək
9:35lazımdır. Bunlar istisna yeridir. Amma
9:38tələskənlik ümumiyyətlə bəzi vaxt insan
9:42üçün problemlər yarada bilir. Tələsmək,
9:45məsələn, insan tələsməkliklə
9:47ədəbsizliklər eləyə bilər. Quran
9:50ayəsində də qeyd olunub. Onlar
9:51gözləsəydilər peyğəmbəri, peyğəmbər özü
9:53öz otağından xaric olsaydı, bu onlar
9:55üçün yaxşı idi, gözəl idi. Allahtala
9:58deyir ki, yaxşı olardı ki, gözləsinlər,
10:00amma gözləmədilər.
10:03Yeri gəlmişkən, bizim cəmiyyətdə ən çox
10:08qarşımıza çıxan, məsələn, sərhəd keçid
10:11məntəqələrində, xəstəxanalarda, məsələn,
10:14müəssisələrdə, hansı ki, iş üçün
10:16müraciət eləyib, doktora müraciət
10:17eləyib, bəzi vaxt növbə mədəniyyəti,
10:21mədəniyyətsizliyi
10:22elə qarşılaşırıq. Məsələn, sərhəd keçid
10:25məntəqələrində və yaxud da
10:26xəstəxanalarda elə xaricdən daxil olan
10:30hamı istəyir ki, elə elə birbaşa keçsin
10:33doktorun yanına. Amma baxmır ki,
10:35ətrafına, sağına, soluna. Bilmir ki,
10:37orda da oturanlar var, gözləyənlər var,
10:40növbədə olanlar var. Növbə mədəniyyəti
10:42lazımdır. Növbə mədəniyyəti. Burda
10:46tələskənlik
10:49ədəbsizliyə səbəb oldu bu hadisədə. Və
10:53burdan bu nəticəyə gəlirik ki, tələsmək
10:55bəzi vaxt insanın səbəb olub ki, məsələn
10:57ədəbsiz bir rəftara
11:00və yaxud da izzətinin aşağı gəlməyinə
11:02səbəb olur insan. Peyğəmbər sah buyurur
11:06ki,
11:12hər kim hər yerə hamıdan öncə gedibsə,
11:15hər hansı bir doktorun qəbuluna, hər
11:17hansı bir həkimin qəbuluna və yaxud da
11:19hər hansı bir iş üçün hər kim ilk
11:21öncədən gedib orda dayanıbsa, onun
11:24haqqıdır. Və mən gedib orda növbə
11:26gözləmədən tələskənlik eləyib daxil
11:28olmaqlıq bu ədəbsizlikdir. Peyğəmbər
11:31sallallahu aleyh və səlləmi
11:33gözləsəydilər, tələsməsəydilər, Allah o
11:36ayəni nazil eləməzdi və onları tənqid
11:38eləməzdi və onları məzəmmət eləməzdi.
11:42Önə keçmək və başqasının haqqını pozmaq
11:47bu ayənin ən əsas mesajlarından biridir.
11:51Tələsmək və başqasının önünə keçmək isə
11:54bu yaxşı işlərdən deyil. İmam həzrəti
11:58Əli əleyhissalam buyurur ki,
12:03deyir ki, əcələ, tələskənlik düzgün
12:06davranmağa mane olar və insanı xətaya və
12:10başqasının haqqını taptamağa zövq
12:13eləyər. Və ayənin axırında Allah təala
12:15buyurur ki, qəfur rəhim. Allah
12:19bağışlayan və mehribandır və rəhmlidir.
12:22Bu da ondan xəbər verir ki, biz
12:26bu xüsusiyyətləri vücudumuzda əgər
12:29görəriksə,
12:31səbrsizlik,
12:34ədəbsizlik və burda qeyd olunan bu
12:37xüsusiyyətləri özümüzdə görəriksə və onu
12:41təmizləməyə çalışarıqsa, Allah-tala da
12:44bağışlayandır. Elə deyil ki, insan bir
12:47xüsusiyyətə sahib ol, onu tərk eləməsin
12:49və yaxud da onun özündən
12:50uzaqlaşdırmasın. Hər insan dəyiş
12:53dəyişməylik qabiliyyətinə malikdir. Biz
12:56özümüzü dəyişdirə bilərik. Və əgər
12:58dəyişdirəriksə və əgər o pis vərdişləri
13:01özümüzdən uzaqlaşdırarıqsa, Allah təala
13:03da bağışlayan və mehribandır. Allahdan
13:06arzu eləyirəm ki, bizi yaxşılardan qərar
13:10versin. Vəssalam alykum və rəhmətullahi
13:13və bərəkatuh.