Çilingir Sofrası 189 / Sofrada Gülgün Türkoğlu Pagy (2) - “Sofraya Gülgün geldi.”

0:02Endüstri bir geldi

0:04köleye köleyle elde edilen ürünün yerine

0:09akıl ürünü olan traktörle pit traktör

0:14500 kölenin yapamadığını yapınca eee

0:17insan aklı insanı kölelikten kurtarmaya

0:21başladı. İşte modern dönem aklın

0:23egemenliği. Aklın egemenliğindeki

0:26enstrümanlar giderek yapay zekaya

0:28evriliyor. Yapay zekanın şimdi

0:29olanaklarını şimdi herkes bundan

0:31korkuyor. Yapay zeka bizi mahvedecek,

0:34öldürecek, yok edecek filan. Hayır,

0:36traktör seni öldürmedi, lokomotif

0:37öldürmediği gibi, bilgisayar hiçbir

0:39zaman seni öldürmedi. Sana yeni ufuklar

0:41açtı. Çünkü adetlerimiz, konformumuz hep

0:44kölecilik üzerine birilerinin üzerinde

0:46egem yani onlar üzerinde egemen

0:48olduğumuz için hoşumuza giden bir kibir

0:51vardı. Şimdi bunu kaldırıyor. Akıl

0:54insanı modernleştiriyor ve bunun aynası

0:58seyredeceğimiz ayna kadın. Şimdi bunu

1:02şöyle şu anlamı söylüyorum. Böyle

1:03kadınlar gibi değil.

1:07Modern dönem artık eee kitlesel bir

1:10ifadeyi kaldırıyor. Bireysellik

1:12başlıyor. Modern modernite demek bireyin

1:14parladı demek. O halde belirli kişiler

1:19kadınlar değil filan kişi filan kadın da

1:23değil çünkü insan ya artık filan kişi

1:26diyelim erkek içinde artık filan

1:28filanlardan mesela eee İngilizlerden,

1:31Almanlardan bir alim filan demiyoruz

1:34artık. Newton diyoruz, Einstein diyoruz.

1:37>> Ben en çok bu bütün şeylerde isimlerin

1:40içinde eee isim olarak bu modern dönemi

1:44en iyi vurgulan Einstein eee soyadıdır.

1:48E şeyin eee Albert'in soyadı Einstein

1:51fizikçimiz değil mi? E niye yani o şey

1:54onu önemsedin? Modern dönemin en iyi

1:56ifadesi. Çünkü aynı şain tek taş demek.

2:00Tek taş yüzük.

2:02Tek taş. Ehadiyet. Tek taş yani

2:05biriciklik.

2:06>> Harika.

2:07>> Einstein artık eee zaten kendisine

2:09soruyorlar. Çok ilginçtir bu. Amerika'da

2:13soruyorlar. Diyorlar ki eee şey siz

2:15fizikçisiniz söy işte ama Yahudisiniz

2:17değil mi? İşte Yahudi Yahudiliğini

2:19vurguluyorlar.

2:20>> Aa diyor ben diyor eee önce Almanım.

2:23Almanya'da şeydi. Sonra Amerikalıyım.

2:26Amerika'ya geçti. Amerikan şeyini aldı.

2:28Yurttaşını. Ondan sonra Yahudiyim.

2:30Yani ırkım Yahudi olabilir ama Alman ve

2:33Amerikalı oldum aslında. Hepsini açtı.

2:35Einstein oldu. Tek insan biricik insan

2:38oldu. Artık modern dönem yıldızlar

2:41dönemi. Bireyler dönemi

2:43gösterebiliyoruz. Bu bizim eee şey

2:45geleneğimizde, arif geleneğimizde, sufi

2:48geleneğimizde eee şeydir. Eee hüve ile

2:52ifade edilir. Hüve hani haydan geldim

2:55huya gittim derler. Haydan gelmek yani

2:57doğadan geldim. biyolojik olarak bir

2:59yaşamdan geldim ama Huya gidiyorum. Huya

3:02Huya bilinmeyene gidiyorum. Bilinmeyeni

3:06bilinir hale getirecek olan kendi

3:08emeğim, kendi üretimlerim, kendi kendime

3:10yaptıklarım yani hu o

3:14toplumun gösterdiği kiş. O işte yıldız o

3:19biricik yani o diyoruz ama oya

3:23evrildiğin zaman artık hüvviyet oluyor.

3:27Hüvviyet. Yani hu hüve hüvviyete

3:30dönüşüyor. İnsan doğadan geliyor,

3:34yaşamdan geliyor ama kendine gidiyor.

3:37>> İnsanın hedefi kendi. Kendine giden

3:41insan Einstein yani tek taş oluyor.

3:44>> H

3:44>> biriik oluyor. Şimdi bunları bu kadar

3:47şeyleri niye söylüyorsun Metinciğim?

3:50Bir kadın soframıza aldık filan işte

3:52niye kadın çağırmıyorsunuz değil. Hayır

3:55hayır. Gülgün geldi sofraya.

3:59Bir kişi geldi. Bir kadın gelmedi. Bir

4:01erkek şey erkekler, kadınlar bir araya

4:04gelmedi. Bir yıldız geldi. Kendi

4:07edimleri, yazmaları, çizmeleri,

4:09konuşmalarıyla varlığını kendisi ortaya

4:11koyan, dışa vuran ve gösterilen. Değil

4:14mi? Sen ne anlattın? Biz seni biliyoruz.

4:17>> O bir arada konuşurken o diyoruz. O bir

4:20hüvriyet. Şimdi bu bakımdan öyle şey

4:23gibi düşünemiyorum ben. Yani işte kadın

4:26erkekler, kadın hakları, erkek hakları

4:28var ya bu sloganlar filan veya böyle

4:30düşünme olsun.

4:32Çok da güzel yani. Ama bu sofranın eee

4:36tadı başka bir şeyden kadim bir tat

4:40olarak filosofya Perennis yeni icadı

4:43olan değil ama giz olarak eee yeraltı

4:47sularından gelip burada artezyen olarak

4:49ortaya çıkan bir anlamı söylüyor. Böyle

4:53gökten inmedi. tarihin süreci içinde

4:55yoğrula yoğrula gelip şimdi ortaya çıkıp

4:59>> neşv

5:00>> neşvu nema bulduğu

5:02parladığı gözlerimiz kamaştı. Hoş geldin

5:07Can. Eee Gülgün'ü aldın geldin. Teşekkür

5:10ediyoruz.

5:11>> Ben teşekkür ederim. Müsaade ederseniz

5:13bir soru sorabilir miyim ben size? Bir

5:14soru sorum.

5:17>> Eee şimdi biz söyleyeyim arabada sohbet

5:21etme fırsatı bulduk. Bir noktada irşat

5:23oldum. Ben çok kafamı karıştırıp

5:25geldiğimden beri de onu düşünüyorum.

5:27Estetikle dürüstlüğü anlattınız bana

5:29arabada birazcık ve bunu da nefs

5:32mertebeleri üzerinden anlattınız yolda

5:35gelirken.

5:35>> Eyvallah.

5:37>> Müsaade eder misiniz? Bilmiyorum. Böyle

5:38bir şeyi sorsan.

5:40>> Hayır soframıza piknik ya burası.

5:42>> Ne getiriyorsanız onu yiyeceğiz. Sizin

5:43piş restoran değil ki. Ben burada pişi

5:46çok şaşırtı ve çok şeyler açıldı böyle.

5:49>> Bilmiyorum sizin için duyduğunuzu

5:50anlatmak ister misiniz? Çünkü lütfedim.

5:54>> Estağfurullah.

5:56Eee, ben de şeye hazırlık yapıyordum.

5:58Hazır buradayken.

5:59>> H

6:00>> zaman, mekan, imkan, mümkünat, kadın ve

6:03erkek ontolojik bir konuya getirmek

6:05istiyordum. Bilmiyorum tut

6:07>> Can. Sizin sorunuzu da yanıtlamaya

6:09çalışayım.

6:11>> Eee, ama bir de bir yandan da soru

6:13sorabilirsem.

6:14>> Yok, biz seni dinleyeceğiz.

6:15>> Çok memnun olurum.

6:17Biz seni dinleyeceğiz ve lütfen can bu

6:20vicdanımızın sesi. Can vicdanımızın ses

6:22sore. Sen cevap ver. Buyurun.

6:26>> Eee

6:30şeyde son zamanlarda bilinç ve can o

6:34soruya gelmeye çalışacağım. Olur mu?

6:37>> Nasıl istersiniz?

6:37>> Eee son zamanlarda bilinç ve irade

6:40üzerine işte Ottoreng şeyde psikolojide

6:43açtı. Batı hani şeyin eee irade

6:47terapisi. Daha sonra fizikçilerin bilinç

6:49tartışmaları var biliyorsunuz. Nobel

6:52ödüllü. Ondan sonra eee Pen Rose, ondan

6:56sonra Federic şeydi, Federic'di galiba

6:59bu Intel'in bulucusu.

7:01>> Eee, bilinç ve irade üzerine

7:03düşündüğümde ve yoğun olarak da kadın ve

7:05erkek üzerine de düşündüğümde, eee,

7:09belki sizin söyledikleriniz de bir

7:11kenarından yakalayabilir ya da hiç, eee,

7:14yakalanmayacak ontolojik bir yarıktır o.

7:17Onu bilemiyorum. Orada karar veremedim

7:18henüz.

7:20Şimdi zaman, mekan, imkan dediğimizde

7:23Arabi'nin felsefesinde ya onun felsefesi

7:25diye bir şey yok tabii ama daha sonra

7:27adlandırılan vahde-i vücutta mümkünat

7:31bütün felsefesini özetleyen ve aslında

7:35bir yanı zorunluluğa, bir yanı da

7:37olumsallığa bakan bir sözcük olarak

7:40gerçekliğin sadece mümkünatta olması çok

7:44ilginç bir şey. Yani ne bir geçmişi

7:47bunun zorunluluk bir adım sonrası olum

7:50olumsallık olarak ortaya çıkıyor. Yani o

7:53bir şey olarak değil tabii eee

7:55rastgelelik anlamında değil ama o

7:58olumsallık eee

8:02zorunlu bir değişkene de bağlı aynı

8:05zamanda anlamında kullanılıyor. Yani

8:07keyfi bir şey değil.

8:10Öyle baktığımda gene sizin

8:11sohbetlerinizi dinleyip çok irşat

8:13olduğum bir e şeyde şunu tekrar

8:16dinlerken buldum. Şimdi bir zorunlu

8:19değişken var.

8:21Eee bir de zorunlu sabit var. Biz

8:24zorunlu sabiti beden üzerine yani

8:27atomüstü düzeyde birtım şeyleri

8:29anlayabiliyoruz. Örneğin bir bebeğin

8:31bedeni büyümek zorunda. Onun bir

8:33sabitesi var. Fakat e o taraf değil

8:36benim konuşmak istediğim. Kadın ve

8:38erkekliğin de o kısmı değil benim

8:40konuşmak istediğim. Şimdi yaşamımızda

8:44zorunlu sabit eee bizi çok

8:46ilgilendiriyor ya da ilgilendirmiyor ve

8:48atomüstü boyutta birtım şeyler zorunlu

8:50oluyor. Biz fizik olarak o akışın içinde

8:52kendimizi buluyoruz. Fakat zorunlu

8:55değişken dediğimizde sanki orası keyfi

8:58bir bölgeymiş gibi biz kendimize bir alt

9:00pencere açıyoruz. zorunlu keyfim gibi

9:03bir olay oluyor. O zorunlu keyfim de

9:05sanki bir sabiteymiş gibi zorunlu eee

9:10şeye sabitenin yerine geçmeye çalışıyor.

9:12Psikolojiye de oradan hani Otorankenk'in

9:15de eee dikkat çektiği gibi o alanlara da

9:19atıfta bulunarak söylüyorum. Şimdi ben

9:22kadınla erkeğe baktığımda bugüne kadar

9:24dehalar

9:26erkek.

9:27Birçok filozof erkek. Biz bunun

9:30tartışmasına girebiliriz. Hatta öyle bir

9:32küçük benim 5 10 dakikalık hazırladığım

9:34bir şey sunum da vardı. PowerPoint

9:37gösterisi. Eee orada da aradığımızda

9:40kadın filozofları tabii ki buluyoruz.

9:42Dehalar erkek çıkıyor. Filozoflar daha

9:45çok erkek. Eee orada ben feministler

9:48kızabilir. Bir zamanlar ben de

9:50feministim. Şimdi öyle değilim. Eee

9:52insan olmak tabii ki ön planda olduğu

9:54için şöyle bir gerçeklik çıkıyor ortaya.

9:58Eee,

10:00kadınlara baktığımızda kadınlar

10:03çocuklarıyla ve evle o kadar meşguller

10:05ki meşguliyeti şu anlamda söylüyorum.

10:09Bir kadının çocuğu olduktan sonra

10:11özellikle kısa bir dönem için her

10:13şeyiyle o oluyor.

10:16Hiç olan, hiç olana her şey verilir diye

10:19bir şey var söz. Onu ben bir kenara

10:22koyarak şimdi diyorum ki çağlardan beri

10:25cennet anaların ayağı altındadır.

10:27Anneleri eee din teklif edilmez. İyi

10:30tamam bunlar orada duruyor ama bunların

10:32yaşamda

10:34eee dehalara baktığımız zaman yani o eve

10:38hapsolmuş dediğiniz gibi özne olarak

10:40tarih sahnesine çıkamamış kadına

10:42baktığımız zaman

10:46erkeklerde

10:48dehaya yakın ya da bugünün deyimleriyle

10:52Saltık din hizmet eden ondan sonra büyük

10:55devrimleri başarmış. Hatta biraz önce

10:58kayıttan önce de konuşuyorduk ya. Bir

10:59Einstein karısını dövüyor. Eee, bir sürü

11:03arızaları var bu insanların. Yani adeta

11:06bir zorunlu, sabit tarafından ele

11:09geçirilmişler.

11:11Sabit aynı tarafından. eee ona öyle bir

11:15hizmet var ki ama kadının sabit aynı

11:18neden hiç o olamıyor? Fakat bu

11:21insanlarla

11:24eee birebir diyaloğa girdiğinizde ya da

11:27tarihe bakıp onları okuduğunuzda bir

11:30çocuk çıkıyor ortaya özel yaşamda.

11:33Ben bir fırsat bulup böyle buna benzer

11:36eee biriyle sohbet ettiğimde bana

11:39demişti ki arka arkaya iki iş ver bana.

11:42eee, krize girerim, donar kalırım ve

11:46yapamam. O kadar samimiydi ki bunu

11:48söylerken, eee, belki tasavvuf, nefs

11:51eğitimiyle buralar aşılıyor ve bütünlüğe

11:53ulaşılıyor. Şimdi bu zorunlu değişkenin,

11:57bütün yaşamdaki

11:59eee,

12:00olayların, varoluşun birbiriyle

12:03ilintisiz olamayacağı ve bunların

12:05hepsinin bir bütünlük oluşturduğu,

12:08kadının bunu sezgisine de yakalamasıyla

12:11XX kromozomu gibi bir bütünlük içinde

12:14kendini hissediyor. Bir de üstüne çocuğu

12:16da olunca o bütünlüğün kendi olmuş

12:18oluyor. Yani hakkel yakinliğini yaşıyor.

12:21>> Peki bu deha olanlar, çocuk olanlar eee

12:25özel yaşamlarında

12:28şunu görüyorum. Burada haksızlık mı

12:31ediyorum bilmiyorum ama ben burada

12:32takıldım ve ontolojik bir yarılma mıdır

12:35bu diye sormak istiyorum.

12:37Aslında o insanlara baktığımda ben şunu

12:39görüyorum. Onlar yapamayacakları için

12:43değil, neyi yapmaları gerekiyorsa

12:45yaparken tercihen

12:48yapmıyorlar.

12:50Onlar aslında sürekli istedikleri şeyi

12:52yapıyorlar ve erkekte onunmaz bir bencil

12:55yapıya işaret eder mi bu? Yani çok özür

12:58dilerim tekrar siz insana getirdiniz.

13:00Ben erkek kadın arasındaki fark ama bu

13:03çok hani anne olduktan sonra da o

13:06İsmail'in çok ilginç bir vardır. Der ki

13:10bir anne çocuğunu kaybeden bir anne ilk

13:14bir iki gün eee bir şeyi yakalama,

13:17aydınlanmayı yakalama fırsatı vardır.

13:19Çünkü orada belli ki anne hiç oluyor ve

13:22hepe geçebiliyor. Yani eee bütün bu

13:26macera da hep onu hani yokluğa işaret

13:29edildiği için eee orada o çocuksulukta

13:33o yarılma da var mıdır? Yani erkeğin

13:35onulmaz bencilliği özellikle bizimki

13:38gibi toplumlarda çok ön plana çıkan ve

13:41bir tercih değil midir? irade çok güzel

13:43bir değerlendirme. Şimdi izin verirsen

13:46>> benim anlattığım serüven meselesine sen

13:49şimdi tabii damardan girdin. Altta

13:52kazalım bakalım altında başka neler var

13:54filan gibi. Çok güzel bir giriş oldu.

13:56Şimdi bir kere birincisi şu kadın erkeğ

13:59cinsiyet e ayrımı üzerinden tarihte

14:02zayıflık, güçlülük yani orada artık

14:05kadın ve erkek değil güçlü olan zayıf

14:07olan. E zayıf olan eee zayıflık bedensel

14:11eee biyolojik e şeyiyle kas gücü diye

14:15indirgeyerek konuşuyorum.

14:16>> Hı hı.

14:16>> Ancak şunları yapabilir, bunları

14:18yapamaz. Avcılık yapamaz. İşte gidip

14:20savaşamaz. Dolayısıyla yani bedensel şey

14:23yapısı diyelim göğüslerinin olması e

14:25savaşmada şey engel filan erkek kas gücü

14:29işte daha rahat yapıyor. Şimdi burada

14:30bir iş bölümü oluşmuş ama cinsiyet

14:32üzerine oluşmuş. Tarihin tüm şeylerinde

14:35yani eee coğrafyalarında ve

14:37kültürlerinde bunu rahat görüyoruz. Ama

14:39ısrarla gene vurgulamak ve hatırlatmak

14:40istiyorum. Bu ilk kez nerede

14:43sorgulanıyor? Yani yaşam nerede

14:45sorgulanıyor? İlk kez aydınlanma bayrağı

14:48diye ben söylüyorum. Sokrates'te

14:50>> Hı hı.

14:51>> Sokrates aydınlanma bayramı şöyle

14:53açıyor. Diyor ki, "Sorgulanmayan hayat

14:55yaşamaya değmez."

14:57Muhteşem bir şey. Halbuki herkes işte

15:00öyle yaşıyordu. Cinsiyet ayrımı

15:01üzerinden de iş bölümü de yapılmıştı. Ya

15:03hayat geliyordu. Yani kimse kimseden

15:04şikayetçi değil. İşler yoluna gidiyordu.

15:07Ama birisi çıktı ortalığı karıştırdı.

15:09Hayır dedi. Sorgulayalım bakalım.

15:11Cinsiyet ayrımı üzerinden kadın erkek

15:15yani antropos human insan eee olma şeyi

15:20e burada kime ait? Yani yönetip insan

15:23olma burada sürekli insan vurgulaması

15:25aslında yönetici olma. Yani o şeyler o

15:30toplumu, o olguyu kim yönetecek?

15:32Kadınlar olamaz. Kadınlar eee ailede

15:35işte çocuğun işini yap oraya yetenekli

15:37değil. Çünkü gücü yok.

15:40İlk kez Sokrates bunu sorguluyor.

15:42Şeylerde var.

15:44Eee, diyaloglarda diyor ki hekim,

15:48hekimlik diyor, kas gücüne mi bağlıdır?

15:51Hayır. Neye bağlıdır? Hikmete bağlıdır.

15:54Hikmet nedir? O, eee, şeyi hekimliği

15:57yapabilme bilgisine bağlı değil mi

15:59diyor. Evet. O zaman kadını da buna

16:02eğitirsek

16:04o şifayı eee, yani hekimliği yapar mı?

16:08yapar diyor. Şey diyalogta konuşulur.

16:10Peki erkek eğitilmezse yapabilir mi?

16:13Yapamaz. Ha demek ki eğitim

16:16cinsiyeti aşan ve insan yapan eee insanı

16:20insan yapan bir şeydir diyor. Böyle

16:22değil mi? Böyle. O zaman kadın asker

16:25olamaz diyoruz. Eğitilirse olmaz mı?

16:28ona eğitilirse cesaretini a olur ve

16:32sonuçta kadın muhafız diyorlar işte

16:34korucu eee asker dahi olur. Ancak herkes

16:38eğitilmelidir. İlk defa Platon'un

16:40yeryüzünde ilan ettiği Sokrat'ın

16:42ağzından herkes eğitilmelidir.

16:45Eğitim bu biyolojik altyapıdaki

16:48ayrımları kaldırır ve aklın egemeninde

16:51eğitilmiş olan kişi kendi aklının

16:54egemenliğinde insan olur. antropoz ve

16:57bunun püsikesi yani bunun doğurduğu

17:00duygular, dışa vurumlar artık eee bir

17:04kadının yaptığı, bir erkeğin yaptığı

17:05değil insanın yaptığı anlamına geliyor.

17:08Şimdi bir de eee işte deha meselesi var.

17:11Hep erkeklerden dehalar var diyoruz.

17:13>> Hı hı. Hayır.

17:15E tarih, erkek egemen

17:18ve dehanın eee olanakları yani ortaya

17:21çıkma olanakları o eee egemen kültürde

17:25olduğu için kadın o olanaklılığı

17:28bulamadığı için ondaki, eee şeyin

17:32zekanın üst şeyleri düşünmesi, böyle

17:34büyük hakikatleri düşünmesi olanağı yok.

17:38Çok güzel bir örnek vardır. Bu hepsini

17:41belki yanıtlar. Ben yine Serhan'ı

17:43anlatıyorum. Benim derdim Serhan. Şimdi

17:48Serhan'a neyi niye onu anlatıyorum ben

17:50de bilmiyorum. Cazibesi bir yüksek adamı

17:53ihtiyacım oldu.

17:54>> Teşekkür ederim yaab canımsın benim

17:57güzelim benim. Şimdi şöyle çünkü sen ona

17:59baktın mı Sinan şey ya baba öyle eziyor

18:02beni. Ona bakıyorum hayran oluyorum

18:04dilim tutuluyor. Serhan bizi şey kardeş

18:08anlıyor. Şimdi tek bir örnek bak basit.

18:12Madam küri.

18:14H

18:17>> o uranyum izotopun radyasyon yaydığı

18:22doğrudan doğruya kendi hayatına mavi

18:24olacak şekilde, radyasyona maruz kalacak

18:26şekilde deneylerle bulup ortaya

18:28çıkartmadı mı bu kadın? Öyle daha yeni

18:31ya. Tarihin dirindiklerine falan gitmeye

18:33gerek yok. Daha dün. Daha dün.

18:37Peki ödülü kime verdiler?

18:39>> Kocasına. kocasına verdiler.

18:42Aa, olur mu dediler. Bütün akademi

18:44toplandı. Akademi diyoruz. Bakın,

18:45akademiye,

18:47akademik jüri toplandı. Nasıl olur

18:50canım? Kadına verilir mi? Şimdi de kim

18:53orada? Kocası mı deh? Kadın mı deh?

18:57Kadın deh. Ve kadın orada eee işte zayıf

19:01olduğu için bunu kabul etti. Eee, ne

19:04yapalım peki? O zaman kocam alssın

19:05değil. Hayır. Özveri, feragatle.

19:09Yani ben yaptığım şov ortaya çıkma

19:11gereğini duymadı. Çünkü o gerçekten

19:13bilim insanı. Gerçekten dahi,

19:16dahiin derdi işidir.

19:19Şimdi DeHay'ı da çok ilginç anlı böyle

19:20çok eee üstün zekalı birisi ya da

19:23ekstraordinari bir düşünme tarzı

19:25herhalde daha. Hayır efendim dahi

19:28bilinen bir kavram. zeka

19:31bir e kategorik olarak bir iş üzerine

19:34uzmanlaşır, derinleşir ve diyelim ki

19:37fizikçi olur. Öbürü biyolog olur, öbürü

19:40ne bileyim işte astronom olur. Tamam.

19:43Ama bazı zekalar bununla yetinmez.

19:47Biyolog olur, fizikçi de olur.

19:51Derinliğine radikal yani radiks

19:53köklerine kadar gitmek ister. A döner

19:56astronom, döner matematikte şey yani

19:59zekanın farklı alanlarda derinleşmesi

20:02dehadır. Deha zekanın

20:05kendi e şeyini aşarak kendi eee alanını

20:09aşıp başka alanlarda da derinleşme

20:12>> eee olanı. O zaman zeka kabına sığmayan

20:15bir şey olduğu zaman ona dahi diyorsun.