Full transcript
0:02Barok. Epoka pełna kontrastów, przepychu i dramatyzmu. To czas, w którym sztuka stała się odbiciem ludzkiej duszy, namiętności i skrajnych emocji. Zanurzymy się w świat, który ma na celu nie tylko zachwycić, ale także poruszyć nas do głębi. No właśnie w baroku sztuka
0:23przestaje być nie tylko formą estetycznej przyjemności. Staje się tu także narzędziem wyrazu wiary, potęgi i emocji. W prezentacji, którą wam przedstawię, powiem standardowo o najważniejszych informacjach dotyczących baroku, o nurtach w polskiej literaturze tego czasu, o sarmatyzmie, o cechach
0:44charakterystycznych dla sztuki barokowej. podam ważne pojęcia, ważne postaci tego czasu i omówimy oczywiście lektury. Czas więc na prezentację. Zerkniemy najpierw na listę lektur. Jak
1:05widzicie, nie jest ona zbyt długa. Mamy tylko jedną pozycję obowiązkową i z tego właśnie powodu postanowiłam, że omówimy przy okazji jeden z wierszy charakterystycznych dla baroku, co jak sądzę pomoże wam lepiej zrozumieć tę epokę. Zacznijmy od nazwy epoki. Nazwa barok
1:25pochodzi od słowa baroko, czyli perła o nieregularnym kształcie. To metaforyczne określenie doskonale oddaje istotę baroku jako epoki pełnej kontrastów, zaskakujących formi. W przeciwieństwie do harmonii i proporcji renesansu, Barok zachwycał się
1:45nasyconymi kolorami, dynamicznymi kompozycjami i dramatycznymi efektami. Barok obejmuje okres od lat 70. XV wieku aż do połowy X wieku. Jego początek wiąże się z reakcją na reformację i upadek ideałów renesansowych. Zaś końcem
2:07jest wprowadzenie klasycyzmu i nadejście epoki oświecenia. Przez prawie dwa stulecia Barok kształtował kulturę, sztukę, muzykę i myśl europejską. Barok to epoka wyjątkowo niejednolita i wielonurtowa. W różnych krajach i regionach przybierał
2:28odmienne formy i style. Jego różnorodność wynikała z połączenia wpływów religijnych, politycznych i społecznych, które kształtowały sztukę barokową na różne sposoby. Jednym z kluczowych wydarzeń epoki była kontrreformacja.
2:48Odpowiedź Kościoła katolickiego na wyzwania stawiane przez reformację. Sztuka barokowa stała się narzędziem propagandy religijnej mającym na celu zjednanie wiernych i wzmocnienie pozycji kościoła. W architekturze dominowały monumentalne świątynie pełne dramatycznych fresków i rzeźb, które
3:09miały poruszyć duszę i umysły wiernych. W malarstwie i rzeźbie pojawiały się tematy religijne przedstawione w sposób pełen ekspresji, emocji i patosu. Powiem wam teraz o dwóch nurtach w literaturze polskiej charakterystycznych
3:31dla baroku. Zacznijmy od nurtu dworskiego. Barok Dworski był ucieleśnieniem splendoru i wyrafinowania, które manifestowały się w życiu arystokracji oraz w organizowanych przez nią ceremoniach i rozrywkach. Dwory
3:51królewskie i arystokratyczne stały się centrami kulturalnymi, gdzie sztuka, moda i obyczaje były narzędziami wyrażenia statusu i władzy. Życie na dworach barokowych było nie tylko bogate w ceremonii rozrywki, ale także stanowiło tło dla wielu dzieł
4:12literackich. Arystokracja otaczająca się poetami, dramaturgami i prozaikami była zarówno mecenasem sztuki, jak i jej odbiorcą. Powstawały liczne utwory opisujące splendor dworskiego życia, pełne szczegółów dotyczących bali, polowań, ucz spektakli teatralnych, które były
4:35stałym elementem życia dworskiego. Literatura dworska ukazywała często te wydarzenia jako metaforę porządku społecznego, w którym każdy element miał swoje znaczenie, swoje miejsce, no i każdy gest również. przepych i ozdobność, które były
4:55charakterystyczne dla architektury i mody tej epoki, przeniknęły też do języka i formy literackiej. Utwory literackie były często przepełnione wyszukanymi metaforami, kwiecistym stylem, złożonymi kompozycjami, licznymi aluzjami mitologicznymi i
5:16historycznymi. Autorzy tacy jak John Mton w raju utraconym czy Pedro Calderon de la Barka w życie jestem tworzyli dzieła pełne bogactwa języka i treści, które miały zachwycać i poruszać intelektualnie. Wyrafinowanie towarzyskie
5:36barokowych dworów miało oczywiście swoje odzwierciedlenie w literaturze, szczególnie w poezji i dramacie. W literaturze, zwłaszcza w dramatach tutaj, szczególnie właśnie w komediach dworskich, dialogi były starannie skomponowane, pełne dowcipu, elegancji i
5:57retorycznej finezji. Literatura ukazywała złożoność relacji towarzyskich, wykorzystując często przy tym ironię do ukazania niektórych aspektów dworskiego życia. Cnoty rycerskie i honor. Literatura dworska często opiewała ideały lojalności, odwagi i wierności, które
6:19były uosabiane przez bohaterów literackich. Poematy epickie czy dramaty rycerskie ukazywały rycerzy walczących o honor, miłość i wiarę, ozwierciedlając moralne wartości epoki. Utwory te propagowały ideały rycerskości i służyły jako moralne wzorce. dla arystokracji,
6:41która identyfikowała się z bohaterami literackimi. Kolejny nurt nurt ziemiański. Nurt ten w literaturze barokowej skupiał się na życiu wiejskim. Przedstawiając codzienność ziemiaństwa i i gospodarstw, kontrastował on z przepychem i
7:04wyrafinowaniem dworskiego stylu, oferując obraz prostego, ale głęboko zakorzenionego w tradycji życia na wsi. Literatura nurtu ziemiańskiego ukazywała życie na wsi jako harmonijną egzystencję, ściśle związaną z cyklem przyrody i pracą na roli. Ziemianie,
7:27właściciele majątków byli przedstawiani jako opiekunowie i gospodarze, którzy z troską dbali o swoje ziemie i poddanych. Utwory tego nurtu często opisywały codzienne prace rolne, gospodarowanie majątkiem, ale także momenty odpoczynku i celebrowania tradycji. W literaturze
7:48tej życie na wsi jawiło się jako spokojne, stabilne i pełne sensu w kontrze zgiełku i powierzchowności życia dworskiego. styl, prostota formy, naturalność, swojski charakter. No styl
8:08literatury ziemiańskiej charakteryzował się tą właśnie prostotą formy i naturalnością. Autorzy tego nurtu unikali przesadnego ozdobnictwa i skomplikowanych metafor. Zamiast tego skupiali się na prostym, zrozumiałym języku, który oddawał swojski charakter życia wiejskiego. Opisy przyrody,
8:29codziennych prac oraz relacji międzyludzkich były realistyczne i bliskie rzeczywistości. Literatura ta emanowała ciepłem domowego ogniska, autentycznością i bliskością natury, co czyniło ją szczególnie bliską, odbiorcom związanym z ziemią i tradycją. i kultywowanie tradycji
8:51patriotyzmu. Nur Dziemiański w literaturze barokowej kładł duży nacisk na kultywowanie tradycji i wartości patriotycznych. Ziemianie byli przedstawiani jako strażnicy narodowej tożsamości, którzy pielęgnowali polskie obyczaje, język i tradycje. W utworach tego nurtu często pojawiały się wątki związane z obroną ojczyzny, dumą
9:14narodowego związanego z związaną z dumą dumą związaną z narodowym dziedzictwem, przepraszam, oraz odpowiedzialnością za przyszłe pokolenia. Autorzy podkreślali rolę ziemiaństwa jako filaru polskiego społeczeństwa, które mimo zmian
9:35politycznych i społecznych trwało w wierności wobec tradycji i wartości przodków. Nur D Ziemiański w literaturze barokowej stanowi więc pochwałę prostoty i trwałych wartości, kontrastując z przepychem życia dworskiego i wielkomiejskiego. W swojej skromności i przywiązaniu do
9:56tradycji literatura ta ukazywała głęboko zakorzenioną miłość do ziemi, pracę oraz ojczyzny, co czyniło ją ważnym elementem polskiej tożsamości kulturowej. Teraz powiemy sobie o pewnym bardzo ważnym dla baroku zjawisku, mianowicie o sarmatyzmie. Sarmatyzm to nic innego jak
10:18ideologia i styl życia polskiej szlachty w X i X wieku. Charakteryzujący się przywiązaniem do tradycji, religijnością, patriotyzmem oraz przekonaniem o wyjątkowości polskiej szlachty jako potomków starożytnych sarmatów. W X wieku rozpoczęła się krytyka sarmatyzmu, który przez wiele lat
10:41dominował w polskiej kulturze i mentalności szlacheckiej. Zmieniające się realia polityczne, społeczne i kulturalne sprawiły, że coraz więcej myślicieli, pisarzy i reformatorów zaczęło dostrzegać wady sarmackiego stylu życia. Krytykowano go za zacofanie, ksenofobię, nadmierny konserwatyzm oraz niechęć do
11:01jakichkolwiek zmian, które mogłyby poprawić sytuację Rzeczypospolitej. W obliczu narastających problemów państwowych, takich jak słabnąca pozycja Polski na arenie międzynarodowej i narastający chaos wewnętrzny, sarmatyzm zaczął być postrzegany jako przeszkoda w rozwoju kraju. No i krytyka ta była bardzo istotnym
11:22elementem kształtowania nowych prądów myślowych, które z czasem doprowadziły do reform i prób modernizacji upadającego państwa. I takim no myślę znakomitym, wręcz współczesnym kontekstem do tego tematu, do sarmatyzmu, jest serial, który możecie obejrzeć na Netflixie
11:43i nosi on nazwę 1670. W serialu tym można dostrzec właśnie krytykę z armatyzmu. Jest to taka sateliczna komedia, która ma na celu pokazać życie szlachty polskiej w Polsce X wieku. Polecam. I teraz przejdziemy do cech charakterystycznych dla sztuki
12:04barokowej. Zaczniemy od ruchu. No w sztuce obokowej szczególny nacisk kładziono na dynamikę i ekspresję, co przejawiało się w ruchliwych kompozycjach i dynamicznych pozach postaci. Niepokój. Barok często oddawał dramatyczne, pełne emocji sceny, które
12:25budziły w odbiorcach uczucie napięcia i niepokoju. Teatralność. Sztuka barokowa miała silny związek z teatralnością. chowała się przesadnymi gestami, dramatyzmem i scenografią, które przypominały sceny teatralne. Przepych. Barok znany jest z bogactwa
12:46dekoracji, pełnych detali i złoceń, które miały olśniewać i imponować widzom. Erotyzm. Sztuka barokowa często eksplorowała tematy związane z ludzką cielesnością i zmysłowością, ukazując je w subtelny sposób, ale też często i bardzo bezpośrednio. Yyy, dysharmonia.
13:09Zamiast harmonii równowagi charakterystycznych dla renesansu, barok często wprowadzał elementy dysharmonii, co potęgowało dramatyzm i emocje w dziełach. i asymetria. No w przeciwieństwie do klasycznej symetrii barok wprowadzał asymetryczne układy kompozycyjne, które miały na celu
13:29zaskakiwać i angażować widza. Oczywiście cechy te widać w szeroko pojętej sztuce oboroku, w tym w literaturze. To teraz kilka istotnych pojęć. Pierwsze to marinizm. Marinizm to styl literacki, który rozwijał się w X wieku,
13:51charakteryzujący się wyszukaną formą, bogactwem metafor, paradoksów i konceptów. Nie martwcie się jeszcze, powiemy sobie czym były te koncepty oraz dążeniem do zaskoczenia czytelnika. Przykładem może być utwór Morsztyna i jego sonet do trupa, który dziś sobie
14:12omówimy. I dalej koncept. Koncept to wyszukany, zaskakujący pomysł lub idea w literaturze i sztuce, często oparta na nieoczekiwanej grze słów w paradoksie lub oryginalnej metaforze ma na celu przyciągnięcie uwagi i wywołanie refleksji u odbiorcy. No i przykładem
14:33może być poezja Morsztyna czy Naborowskiego. Tam znajdujemy bardzo dużo konceptów. No i tu też no nie martwcie się, za chwilę jak sobie omówimy wiersz, to będziecie dokładnie wiedzieli o co chodzi. Dalej, turpizm. Turpizm to nurt w literaturze i sztuce, który eksponuje brzydotę, deformacje oraz motywy odrażające, mając na celu
14:54ukazanie ciemnych stron rzeczywistości i prowokowanie emocji u odbiorcy. No bardzo częste w baroku i tu przykładem może być obraz rembranta, ćwierć wołu. Obraz przedstawia, jak sama nazwa mówi, ćwierć woł właśnie wiszące na haku, co jest
15:14charakterystycznym tematem dla tego okresu w twórczości tegoż właśnie autora. I ostatnie pojęcie, iluzjonizm, jest to stosowanie efektów optycznych mających na celu stworzenie złudzenia rzeczywistości. Na przykład malowanie
15:35fresków sprawiających wrażenie trójwymiarowości. Przykładem może być ołtarz w kościele piarów w Krakowie. I tu zauważcie, że sztuka iluzjonistyczna tworzy złodzenie rzeczywistości trójwymiarowości i widać tu też, że
15:55optycznie zostaje powiększona przestrzeń. To teraz ważne postacie baroku. Zacznijmy od Kartezjusza. Kartezjusz jest uważany za jednego z głównych przedstawicieli racjonalizmu, filozofii, która twierdzi, że podstawą wiedzy jest rozum logiczne myślenie, a nie zmysłowe
16:18doświadczenie. W jego filozofii centralne miejsce zajmuje przekonanie, że rozum jest jedynym pewnym źródłem wiedzy. Dalej. Kogito, ergosum, to słynne zdanie, które tłumaczymy jako myślę, więc jestem. Jest ono kluczowym elementem filozofii Kartezjusza. Odkrył on, że podczas wątpliwości i
16:41kwestionowania wszystkiego, jedyną rzeczą, którą z którą nie można wątpić jest właśnie istnienie. Istnienie jako istoty myślącej. I tu mamy takie równanie, że intuicja plus dedukcja równa się wynik. Yyy, Kartezjusz stosował metodę intuicji i
17:04dedukcji w swoim podejściu yyy do zdobywania wiedzy. Intuicja w jego koncepcji oznacza bezpośrednie jasne i wyraźne zrozumienie pewnych prawd. Podczas gdy dedukcja to proces logicznego wnioskowania, które pozwala na wyciąganie dalszych wniosków z
17:25intuicyjnie oczywistych zasad. Razem te metody pozwalają na budowanie pewnych i logicznych fundamentów wiedzy i natywizm. Chociaż Kartezjusz nie był bezpośrednio związany z późniejszym ruchem natywistycznym w psychologii, jego filozofia zawiera elementy, które
17:47można powiązać z natywizmem. Natywizm to taki pogląd, który mówi, że pewne idee lub struktury poznawcze są wrodzone, a nie nabyte poprzez doświadczenie. Kartezjusz sugerował, że pewne idee są wrodzone, takie jak pojęcie Boga na przykład, czy zasady matematyki, które
18:10są częścią ludzkiej natury i są niezależne od zmysłowych doświadczeń. Kolejna postać to francuski filozof, matematyk i teolog Blaze Pascal. Jedną z najbardziej znanych koncepcji tego filozofa jest tak zwany zakład Pascala. Zakład ten to nic innego jak argument
18:33dotyczący wiary w Boga. Pascal twierdził, że wierzyć w Boga jest rozsądnie, ponieważ nawet jeśli Bóg nie istnieje, to ryzyko tej wiary jest niewielkie. Ale jeśli Bóg istnieje, to zyskujemy przecież wszystko. Zatem z perspektywy racjonalnej lepiej jest zakładać istnienie Boga, nawet jeśli nie
18:55mamy pewności, bo możemy na tym naprawdę dużo zyskać. możemy zyskać życie wieczne. To pragmatyczne podejście do kwestii wiary ma na celu przekonanie ludzi, aby korzystali z religijnej wiary jako takiego bezpiecznego zakładu. I koncepcja
19:15trzciny myślącej to drugi drugi podpunkt. Pascal w swoich rozważaniach o kondycji ludzkiej używał obrazu człowieka jako trzciny myślącej. Mówił o człowieku jako o istocie słabej, kruchej jak trzcina, ale wyróżniającej się dzięki swojej zdolności do myślenia. Ten
19:37obraz podkreśla zarówno niewielką fizyczną moc człowieka w obliczu wszechświata, jak i jego unikalne zdolności intelektualne i refleksyjne. Bóg objawia się we wszystkim. Pascal wierzył, że Boga można dostrzec i w świecie, i w ludzkim doświadczeniu. Jego
19:59podejście było związane z religijnym mistycyzmem i osobistym doświadczeniem. Pascal uważał, że istnieją ślady boskiego działania w przyrodzie i w ludzkiej kondycji, ale również podkreślał, że pełne poznanie Boga wymaga wiary i osobistego objawienia. John Luke był on filozofem, który wniósł
20:22istotny wkład do empiryzmu i epistemologii. Zacznijmy od empiryzmu, a więc filozofii, która twierdzi, że wiedza pochodzi z doświadczenia zmysłowego. Według Luka umysł ludzki w chwili narodzin jest jak tabula rasa, czyli czysta karta, a wszystkie idee i wiedza
20:42są nabywane poprzez doświadczenie. Dlatego filozofa zmysły dostarczają podstawowych danych, które następnie są przetwarzane przez umysł tworząc tworząc właśnie już jakiś bagaż doświadczeń.
21:03Epistemologia, czyli teoria poznania. Opiera się ona na przekonaniu, że wiedza pochodzi z doświadczenia. Właśnie filozof ten dzielił doświadczenia na dwie kategorie. Na wrażenia, czyli bezpośrednie dane zmysłowe i refleksje, czyli wewnętrzne procesy umysłowe dotyczące tych wrażeń. Uważał, że z tych
21:24podstawowych elementów umysł tworzy bardziej złożone ide i pojęcia, a proces ten jest podstawą wszelkiej wiedzy. Francis Bacon i jego empiryzm. Francis Bacon jest jednym z kluczowych przedstawicieli wczesnego empiryzmu. W
21:44swoich pracach krytykował dominującą w jego czasach filozofię scholastyczną, która opierała się na rozumowaniu dedukcyjnym i klasycznych tekstach, a nie na obserwacji i eksperymentach. Metoda indukcyjna. Bacon rozwijał metodę indukcyjną jako sposób na zdobywanie wiedzy. W
22:05przeciwieństwie do dedukcji, która polega na wyciąganiu szczegółowych wniosków z ogólnych zasad, indukcja polega na formułowaniu ogólnych zasad na podstawie szczegółowych obserwacji. Bacon uważał, że nauka powinna opierać się na systematycznych eksperymentach i obserwacjach, które prowadzą do uogólnień.
22:26Rola intuicji i teoria poznania. Yyy Bacon w swojej metodzie kładł yyy mniejszy nacisk na intuicję w porównaniu do wcześniejszych myślicieli takich jak Kartezjusz. Jego podejście do poznania polegało bardziej na systematycznym gromadzeniu danych i eksperymentowaniu
22:47niż na poleganiu na intuicyjnych przeczuciach. Bacon uważał, że intuicja może być myląca, a prawdziwa wiedza pochodzi z metodologicznych badań i weryfikacji. Filozof ten był zwolennikiem nowego sposobu myślenia o poznaniu, który kontrastował z tradycyjnymi metodami filozoficznymi.
23:08uważał, że ludzki umysł jest podatny na różne błędy i uprzedzenia, które nazywał błędnymi ideami. Przejdźmy teraz do omówienia skąpca Moliera. Skąpiec to jedna z najbardziej jego znanych komedii. Jest to klasyczny
23:29przykład komedii farsowej i satyry społecznej, która łączy w sobie różnorodne elementy komiczne. Tematem jest obsesyjne skompstwo Harpagona, więc głównego bohatera. Jego żądza posiadania pieniędzy i ich gromadzenie dominują nad wszystkimi innymi aspektami życia. Jest
23:51gotów poświęcić rodzinę i miłość, aby zwiększyć swoje bogactwo. Jego skąpstwo jest tu nie tylko przesadzone, ale i śmieszne w swojej skrajności. Skąpiec zawiera wiele elementów farsowych, takich jak przerysowane postacie, absurdalne sytuacje
24:12i komizm. Harpagon w swojej skąpej yyy naturze często prowadzi do komicznych konfrontacji, które są typowe dla farsy. Sceny takie jak ukrywanie pieniędzy w szkatułce czy zakazywanie swoim dzieciom miłości i małżeństwa z powodu obaw o
24:35majątek są przykładem farsowego przerysowania charakterystycznego dla właśnie tej epoki. Malior używa też skompstwa jako narzędzia do stworzenia satyry społecznej. krytykuje nie tylko indywidualne skomstwo Harpagona, ale także społeczeństwo, które
24:55charakteryzuje materializm i chciwość. Satyra Morela Moliera ma obnażać śmieszność i moralne zepsucie osób, które są pochłonięte, rządzą posiadania i pieniądza. Komizm. Mamy tu wszystkie trzy rodzaje komizmu. Zaczniemy od komizmu postaci.
25:17Yyy postacie w w skąpcu są przerysowane i stereotypowe. Harpagon jako skąpiec yyy jest yyy no tutaj yyy jednym z y najlepszych przykładów, ale też mamy jego dzieci jako ofiary chciwości y właśnie głównego bohatera. No i inne
25:37postacie takie jak służący czy potencjalne narzeczone wszyscy są skonstruowani w taki sposób, aby podkreślić ich cechy komiczne. Mamy tu też komizm słów. No w dialogach postaci Molier stosuje wiele zabawnych i
25:57ironicznych komentarzy, które podkreślają śmieszność sytuacji i postaci. wypowiedzi Harpagona i jego interakcje z innymi postaciami często są pełne komicznych sprzeczności i absurdu.
26:17I komizm sytuacji. Sytuacje w sztuce są tak skonstruowane, aby wprowadzać elementy zaskoczenia i absurdu. Przykładem może być scena, w której Harpagon odkrywa, że jego ukochane pieniądze zostały skradzione rzekomo, co prowadzi do zabawnych i chaotycznych reakcji oraz konfrontacji.
26:42I motywy. No mamy tu oczywiście motyw skompstwa, wokół którego koncentruje się cała akcja. Skąpstwo harpa go prowadzi do konfliktów rodzinnych, międzyludzkich i społecznych. Jego obsesja na punkcie pieniędzy powoduje, że mężczyzna ignoruje potrzeby i uczucia innych, co
27:04wywołuje komiczne i tragiczne sytuacje. Motyw rodziny. Harpagon traktuje swoją rodzinę jako środek do pomnażenia majątku, a jego dzieci są nieszczęśliwe i zrozpaczone z powodu jego chciwości. Konflikty między rodzicami a dziećmi, a także napięcia między rodzeństwem są
27:26źródłem wielu komicznych momentów. Motyw miłości. Miłość jest tutaj kontrastem do skąpstwa Harpagona. Jego dzieci pragną miłości i szczęścia, ale są zmuszone do podporządkowania się jego chciwości. Miłość staje się tu źródłem konfliktów i trudności, ale ponieważ
27:47rozwiązania, ponieważ ponieważ to ostatecznie miłość i dobra wola postaci prowadzą do rozwiązania problemów, to możemy tutaj też spojrzeć na to z zupełnie innej perspektywy. Mamy tutaj ukazanie, zobaczcie, takich prawdziwych wartości, które
28:08przeciwstawiają się materializmowi. I na koniec przeczytamy sobie wiersz Jana Andrzeja Morsztyna pod tytułem Do trupa. Myślę, że dużo lepiej pomoże wam to zrozumieć nastroje epoki.
28:29Jan Andrzej Morsztyn do trupa. Leżysz zabity i jam też zabity. Ty strzałą śmierci, ja strzałą miłości. Ty krwie, ja w sobie nie mam rumianości. Ty jawne świece, ja mam płomień skryty. Tyś na twarz suknem żałobnym nakryty. Ja zawarł
28:49zmysły w okropnej ciemności. Ty masz związane ręce i ja wolności zbywszy mam rozum łańcuchem powite. Ty jednak milczysz, a mój język kwiri. Ty nic nie czujesz. Ja cierpię. ból srodze tysi jak lud a jam w piekielnej śreżodze. Ty się rozsypiasz prochem w mojej chwili. Ja
29:09się nie mogę, stawszy się żywiołem wiecznych mychog ogniów, rozsypać opiołem. No i teraz po kolei. Do trupa jest sunetem, co oznacza, że jest to utwór poetycki, składający się z 14 wersów ułożonych w dwie czterowersowe strofy i dwie trzywersowe strofy z
29:29określonym układem rymów. Sonet jest formą, która umożliwia wyrażenie głębokich refleksji i emocji w takiej bardzo skondensowanej formie. Dalej koncept. W poezji barokowej, w tym u Morsztyna, jak już wspominałam, często stosowano koncept, a więc taki pomysł przewodni lub wyszukany motyw, który
29:51organizuje nam cały utwór. W do trupa konceptem jest no oczywiście ten obraz tydłowego trupa, który służy jako punkt wyjścia do refleksji, no z jednej strony nad śmiercią, przemianiem, kruchością ludzkiego istnienia, ale z drugiej zobaczcie mamy taki kontrast do tego, co
30:12przeżywa podmiot liryczny, który cierpi z miłości i porównuje się do tego trupa, mówiąc, że no w sumie to on ma gorzej, nie? że już wolałby być takim trupem niż tak bardzo cierpieć z miłości. Dalej mamy marinizm. W do trupa morsztyn
30:33wykorzystuje marinizm przez złożoną strukturę językową i bogatą symbolikę. Język jest tu, zobaczcie, pełen barokowych ozdobników, refleksyjnych porównań, które mają na celu wywołanie głębokich przemyśleń i emocji u czytelnika.
30:53Zauważcie, że w wierszu tym, mimo że wyszukana forma i bogaty styl mogą nam sugerować głębokie znaczenie, to rzeczywisty temat utworu okazuje się być dość prosty, bo poeta porusza nam tu jaki temat? temat cierpienia związany z miłością, który no jest nam przecież powszechnie znany i to może wydawać się
31:14dość banalne. A mimo to wiersz zyskuje zyskuje na wyjątkowości dzięki swojemu wykonaniu i stylowi, który to dodaje mu głębi i oryginalności. Vanitas. Topos. Vanitas jest centralnym
31:36motywem w tym utworze. Vanitas. No przypominam, że jest to taka koncepcja, która podkreśla kruchość życia, przemijanie ziemskich dóbr oraz ambicji, wszystkich różnych tam wartości. Do trupa obraz tytułowego trupa jest no metaforą
31:58takiej ulotności ludzkiego życia, bezsensowności materialnych. dążeń. Widzimy właśnie, że wszystko przemija, że ten tytułowy trup to nawet on, zobaczcie, rozsypie się prochem w moich film, nie? Więc tutaj ten motyw też ma miejsce, też się tutaj pojawia.
32:18I poezja metafizyczna, no koncentruje się ona na takich głębokich, często filozoficznych rozważaniach na temat natury istnienia, śmierci, miłości Boga. w doup to ten utwór do trupa wpisuje się jak najbardziej w ten nurt poprzez właśnie te wszystkie refleksje związane ze śmiercią, z miłością, ludzkim
32:40istnieniem. Widzimy właśnie, że podejmuje te kwestie związane z transcendencją, śmiercią, duchowym wymiarem życia, co jest typowe bardzo dla poezji metafizycznej. To tyle na dziś. Dzięki za uwagę i widzimy się w oświeceniu.