Full transcript
0:00Əgər fasiq bir insan, əgər etibarsız bir
0:02insan sizə bir xəbər gətirdi,
0:06siz araşdırmadan addım atmayın. [musiqi]
0:08Hər kim peyğəmbərin ətrafında olubsa,
0:11onun dediyi söz, onun etdiyi əməl hamısı
0:15həqqdir və düzgündür. Və bunlar hamısı
0:18səhabədirlər, adildirlər. Və bu çox
0:20böyük bir xətadır. Quran məntiqinə
0:22əsasən peyğəmbərin ətrafında fasiq
0:25səhabələr olub, günahkar səhabələr olub
0:28və ədalətsiz insanlar olub. Necə biz
0:30iddia eləyə bilərik ki, peyğəmbərin
0:33ətrafında olan bütün səhabələr
0:35adildirlər? Süzqədsiz informasiya
0:39təhlükəlidir
0:41və buyurur, öncə qəbul etdiyiniz
0:44informasiyanı gərək süzgəcdən
0:47keçirdəsiz. onun düzgünlüyünü
0:51araşdırasız. Ondan sonra o informasiyanı
0:54qəbul eləməlisiz [musiqi] və yaxud da
0:55yaymalısız. Bismillahir rəmanir rəim.
0:59Əlhəmdülillah rabbil aləin.
1:04Salam dəyərli dostlar və hörmətli
1:07möminlər. Xoş gördük sizi verilişimizin
1:11bugünkü buraxılışında. Bildiyiniz kimi
1:15Hücurat surəsinin təfsiri barəsində idi
1:18mövzumuz. Hədislər əsasında
1:22Hücurat surəsinin ayələrini tək-tək
1:26təfsir eləyək və ilahi mesajları
1:30dinləyək. 6ıncı ayə Hücurat surəsində
1:34buyurur ki,
1:50Allah bu ayədə buyurur ki, ey iman
1:52gətirənlər,
1:54əgər bir fasiq, günahkar, etibarsız şəxs
1:58sizə bir xəbər gətirsə,
2:01onu araşdırın,
2:03dəqiqləşdirin.
2:05Yoxsa bilmədən bir qövmə, bir tayfaya
2:09zərər vurarsınız. Sonra da etdiyinizə
2:12peşman olarsınız.
2:15İlk öncə bu ayənin nazil olma səbəbini
2:19araşdıraq və görək ümumiyyətlə ayə hansı
2:23hadisə əsasında nazil olub. [xorultu] Və
2:26keçən verilişlərdə biz qeyd elədik ki,
2:28ayələrin bəziləri müəyyən hadisə
2:31əsasından nazil olub. Bir hadisə baş
2:33verib və Allah təala o hadisənin
2:39baş verməsi barəsində və yaxud da
2:41möminləri yönəltmək və
2:45qarşılarına çıxdığı o hadisədə
2:48göstəriş ünvanı ilə ayə nazil eləyib.
2:52Təfsir kitablarında, istər sünni və
2:55istər şiə mənbələrində bu ayə Vəlid ibn
3:01Üqbə barəsində nazil olduğu qeyd olunur.
3:04Hadisə bundan ibarətdir ki, həzrəti
3:07rəsuli əkrəm sallallahu aleyhi və ali və
3:10səlləm
3:12Vəlid ibn Uqbə adında bir səhabəni
3:16Bəni Müstələq tayfasına tərəf yollayır
3:19ki, zəkat alsın o tayfadan.
3:23Vəlid ibn Üqbənin Bəni Müstələq tayfası
3:26ilə düşmənçiliyi var idi əvvəldən.
3:29hansısa mövzu barədə bunların arasında
3:32konflikt yaramışdı və düşmənçilik var
3:34idi. Və bu onu qorxudur. Yoldan elə
3:39düşünür ki, Bəni Müstələq tayfası o
3:42düşmənçiliyə görə bunu öldürər falan.
3:46Ordan zəkat almaqdan daşınır və qayıdır
3:49peyğəmbərin yanına və peyğəmbərə yalan
3:52danışır. Deyir ki, zəkat verməkdən
3:56imtina etdilər. Bəni Müstələq tayfası və
4:00məni öldürmək istədilər.
4:03Əlbəttə, gün müəyyənləşmişdi. Bəni
4:05Müstələq tayfasının böyükləri də həmin
4:07günü peyğəmbərin göndərdiyi nümayəndəni
4:10gözləyirdilər. Baxdılar, gördülər ki,
4:12gəlib çıxmadı. Və peyğəmbər də bu
4:15tərəfdən Bəni Müstələq tayfası üçün
4:18tədbir görmək istəyirdi ki, zəkat
4:20verməkdən boyun qaçırıblar falan. Və bu
4:24peyğəmbər tədbir görməzdən qabaq Bəni
4:27Müstələq tayfasının böyükləri gəldilər
4:30Mədinəyə və zəkatı vermək üçün və
4:32peyğəmbərə dedilər ki, biz nə Vəlid ibn
4:35Üqbəni öldürmək istəyirdik, nə də zəkat
4:37verməkdən boyun qaçırmışıq. Bu beləd, bu
4:41hadisə üçün ayə nazil oldu.
4:50Əgər fasiq bir insan, əgər etibarsız bir
4:53insan sizə bir xəbər gətirdi,
4:56siz araşdırmadan addım atmayın.
5:00Araşdırın.
5:02Burda mötərizədə mövzudan kənara çıxmaq
5:05istəyirəm. bir dənə məsələni
5:08qeyd eləmək istəyirəm. Bu da bundan
5:10ibarətdir ki, çox təəssüf olsun ki, bəzi
5:13əqidə sahibləri, münhərif əqidə
5:17sahibləri əlbəttə elə düşünürlər ki,
5:19peyğəmbərin ətrafında olan bütün
5:22səhabələr adildir və belə bir iddia ilə
5:26vardılar. Qeyd eləyirlər ki, hər kim
5:29peyğəmbərin ətrafında olubsa, onun
5:32dediyi söz, onun etdiyi əməl hamısı
5:36həqqdir və düzgündür. Və bunlar hamısı
5:39səhabədirlər, adildirlər. Və bu çox
5:41böyük bir xətadır. Həddən artıq böyük
5:44bir xətadır və absurd bir dənə
5:46məsələdir. Çünki Quran məntiqinə əsasən
5:49peyğəmbərin ətrafında fasiq səhabələr
5:52olub, günahkar səhabələr olub və
5:55ədalətsiz insanlar olub. Qurani Kərimdə
5:58münafiqin surəsi var. Münafiqlər
6:01barəsində söz açır Allah təala Qurani
6:03Kərimdə. Necə biz iddia eləyə bilərik
6:06ki, peyğəmbərin ətrafında olan bütün
6:09səhabələr adildirlər.
6:11Və bəzi səhabələr barəsində tarixi
6:14faktları biz ortaya qoyan zaman bizə
6:17etiraz eləyirlər. deyirlər ki,
6:18peyğəmbərin sahabəsidir. Niyə belə
6:20danışırsan? Halbuki peyğəmbərin
6:22ətrafında olan insanlar da xətakar
6:25insanlar çox idi. Peyğəmbərin ətrafında
6:28fasiq insanlar çox idi. Bu ayə bariz
6:31nümunədir ki, peyğəmbərin ətrafında
6:34fasiq insanlar olub, ədalətsiz insanlar
6:36olub, etibarsız insanlar olub. Niyə belə
6:39düşünürsüz ki, peyğəmbərin ətrafında
6:41olan insanlara gözün üstə qaşın var
6:44demək olmaz. Niyə? Çünki onlar
6:46ədalətlidirlər. Hamısı ədalətlidirlər.
6:49Mütləq şəkildə ədalətlidirlər. Bu düzgün
6:52məsələ deyil.
6:54Bu ayə bizi başa salır ki, peyğəmbərin
6:56ətrafında bəzi insanlar var idi.
6:58Ədalətsiz idilər, fasiq idilər.
7:02Bu nazil olma səbəbi barəsində məlumat
7:06mutal Allah bu ayədə informasiya
7:10təhlükəsizliyi
7:11mexanizmini önə çəkir. Bu çox ciddi
7:14məsələdir. Elə bizim dövrümüzdə də, elə
7:17bizim günümüzdə də hal-hazırkiı vaxtda
7:20da çox ciddi məsələdir. informasiya
7:24təhlükəsizliyi, [boğazı təmizləmə]
7:26təbəyyün və araşdırma prinsipinə əsasən
7:30informasiya qəbul etmə və yayma məsələsi
7:35bu ayədə önə çəkilib.
7:37Başqa sözlə desək, süzqədsiz informasiya
7:42təhlükəlidir
7:44və buyurur, öncə qəbul etdiyiniz
7:48informasiyanı gərək süzgəcdən
7:51keçirdəsiz, onun düzgünlüyün
7:55araşdırasız, ondan sonra o informasiyanı
7:58qəbul eləməlisiz və yaxud da yaymalısız.
8:01Bu çox ciddi bir dənə məsələdir. Xüsusən
8:04dövrümüzün ən acı bəlalarından biri də
8:08məsələ budur ki, sosial medianın
8:10inkişafı dövrüdür və bu sosial medya
8:15vasitəsiə
8:17informasiya və xəbərlər çox sürətli
8:20şəkildə yayılır və bu sürətli şəkildə
8:23yayılmalar bəzi vaxt yalan və
8:26dezinformasiyalarda
8:28neyləyir? Sürətli şəkildə yayır. Ona
8:31görə də, ona görə də bu ayə istəyir bizə
8:34desin ki, hər bir məlumat əgər etibarlı
8:38mənbədəndirsə,
8:40bunu bəli, elə əvvəlinci mərhələdə qəbul
8:42eləyin və yayın. Amma əgər etibarlı
8:45mənbədən deyilsə, etibarsız şəxslər,
8:48fasiq şəxslər, indi biz növbəti
8:51verilişlərdə fasiq kimdir ki, Quran
8:54ayəsində qeyd olunub, əgər fasiqdən bir
8:56dənə informasiya sizə çatdı, onu
8:59araşdırın. həmin dəqiqə qəbul eləyib və
9:01paylaşmayın. O fasiq kimdir? Onu gələn
9:05verilişlərdə inşallah bəyan edəcəyik.
9:07Amma indi deyəcəyimiz söz bundan
9:10ibarətdir ki, Allah təala bu ayədə demək
9:12istəyir ki, etibarsız mənbədən
9:16qəbul etdiyiniz
9:18informasiyanı
9:20süzqəcdən keçirməzdən öncə gərək onu
9:25əvvəl süzqəcdən keçirdəsən, sonra
9:27paylaşasan.
9:29Əvvəl gərək süzqəzdən keçirdəsən, sonra
9:31paylaşasan. Hər qarşınıza çıxan sosial
9:34şəbəkələrdə və yaxud da bu efirlərdə,
9:38xəbər saytlarında və yaxud da xəbər
9:41kanallarında deyilən hər sözə məsələn
9:44inanmaq və ordan informasiyanı qəbul
9:46eləmək və həmçinin onu yaymaq təhlükəli
9:49bir dənə mövzudur. Və ayənin davamında
9:52qeyd eləyir ki, əgər siz bax bunu
9:54etməsəniz, əgər etməsəniz,
9:58böyük bir xəta etmiş olursuz və müəyyən
10:01bir tayfaya, müəyyən bir qövmə, müəyyən
10:04bir şəxsiyyətə siz məsələn zülm etmiş
10:07olursuz yalan məlumatla və o qəbul
10:10elədiyiniz informasiya ilə. mümkündür o
10:13həqiqətlə uyğun olmasın və sonra da
10:16peşmançılığı var bu məsələnin. Sonradan
10:19məlum olsun ki, informasiya, düzgün
10:21informasiya olmadı və mən bunu qəbul
10:23etdim və yaydım və müəyyən şəxslərin
10:26aburu və hörməti aradan getdi.
10:28Şəxsiyyətlərinə xələl gəldi, düzgün
10:30məlumat paylaşılmadı onlar barəsində. Və
10:32bu da peşmançılıq var. Və Quran ayəsi bu
10:36ayənin axırında qeyd eləyir ki,
10:38peşmançılıqla üzləşərsiz. Əgər bu,
10:41məsələn araşdırma və təbəyyün prinsipi
10:44əsasında davranmasanız,
10:48aya bizə bu mesajı verir. Günümüzdə
10:50sosial şəbəkələrdə qarşımıza çıxan hər
10:53məlumatı ilk öncə baxırıq mənbə əgər
10:59etibarlı mənbədirsə, bəli onu qəbul
11:01eləyirik və pay. Amma əgər mənbə
11:04etibarlı mənbə deyilsə, Quran məntiqi
11:07ilə desək, fasiqdirsə bizə məlumatı
11:09verən, onu ilk öncə araşdıracağıq. Əgər
11:12həqiqətlə uyğundursa paylaşacağıq və
11:14həqiqətlə uyğun deyilsə ondan
11:16çəkinəcəyik. Allahdan arzu eləyirəm bizi
11:20bu yöndə
11:22ehtiyat eləyənlərdən və
11:26düzgün məlumatı qəbul eləyib və
11:28yayanlardan qərar versin. Vəssalamykum
11:31və rəhmətullahi və bərəkatuh.