Full transcript
0:022 milion 260 000 zł zysków, 5 lat i 9
0:05miesięcy. Średnia roczna stopa zwrotu
0:0812,58%.
0:10A to wszystko bez stresu, bez
0:11konieczności śledzenia rynków, bez
0:13analizowania spółek i przy minimalnym
0:15nakładzie czasu. Pomimo COVIDu, wojny na
0:18Ukrainie, okresu bardzo wysokiej
0:20inflacji i wojny w Ianie, największa
0:22strata po drodze w części rynkowej nie
0:24przekroczyła 6%.
0:26portfel długoterminowy, którego zasady
0:28opisane w finansowej fortecy,
0:30przekroczył wartość 4 milion 550 000 zł.
0:35I kochani, dziś zrobię dla was taką
0:37vivekcję tego portfela, bo często o
0:39niego ostatnio pytacie. Dokładnie
0:41przypomnę rolę każdego składnika, bo
0:44skład jest bardzo gruntownie przeze mnie
0:45przemyślany. Jak co kwartał omówię
0:48wyniki. Na koniec podzielę się z też
0:50wadami takiego inwestowania i oczywiście
0:53odpowiem na wasze pytania. Jesteśmy na
0:55żywo. Zadawajcie je w komentarzach.
0:57Dawid tam pilnuje, więc śmiało
1:00zadawajcie w trakcie. Obejrzyjcie z
1:02uwagą dzisiejszy odcinek, bo niektóre z
1:04omówionych przeze mnie zasad mogą być
1:05dla was bardzo przydatne i ciekawe. To
1:09zaczynamy.
1:11Pamiętam, że kilka lat przed napisaniem
1:13finansowej fortecy, gdy zabierałem się
1:16za projektowanie i backtestowanie
1:18strategii dla tego mojego portfela
1:21długoterminowego, zapisałem na kartce
1:23trzy wstępne założenia. Po pierwsze,
1:26musi być wystarczająco proste, aby moja
1:28żona i dzieci były nim w stanie
1:30skutecznie zarządzać, gdyby mnie po
1:31drodze zabrakło. Po drugie, musi być
1:34odporny na różne scenariusze rynkowe,
1:36aby nawet w czasie kryzysów, takich jak
1:38w 2008 roku, nie tracił więcej niż
1:4120-25% wartości. I pomimo tego dużego
1:45ograniczenia ryzyka w długim terminie
1:47powinien pobić inflację o średnio trzy
1:49punkty procentowe rocznie.
1:51Dlaczego w tym portfelu tak mocno
1:54skupiłem się na ograniczeniu ryzyka?
1:58Powodów jest kilka i też sobie
2:00przemyślcie to pod kątem waszych
2:01strategii, bo tak pierwszy zobaczcie w
2:05ogóle nierynkowy, to jest niska
2:07skłonność do ryzyka mojej żony Kasi. To
2:09są nasze wspólne pieniądze, więc Kasia
2:12musi czuć się z tym portfelem
2:13komfortowo.
2:15Do inwestycji o wyższym ryzyku mamy
2:16portfel ofensywny, więc wy również jak
2:19sobie projektujecie strategię, zadbajcie
2:20o to, aby czuć się z nią po prostu
2:22komfortowo, bo w przeciwnym razie nie
2:24wytrzymacie z tą strategią. O co chodzi
2:26z tym niewytrzymaniem?
2:29Drugie założenie to była odporność na
2:31emocjonalne decyzje. I wielu z was nigdy
2:34tego nie doświadczyło, ale ja bardzo
2:36dobrze pamiętam rok 2008, gdy po upadku
2:39Leyman Brothers przed bankami w wielu
2:41krajach ustawiały się kolejki po
2:42gotówkę. Giełdy nie przez dwa miesiące,
2:45tak jak ostatnio w czasie covidu czy w
2:482022 roku, ale traciły po 50 60%
2:51wartości przez 2 lata, a największe
2:53banki na świecie były bliskie
2:55bankructwa. I słuchajcie, poziom strachu
2:57w takich sytuacjach jest ogromny. No i
2:59niestety większość osób nie wytrzymuje,
3:02sprzedaje w panice swoje inwestycje i
3:04inkasuje tę stratę. Przede mną jest
3:06jeszcze jakieś 20, może nawet 30 lat
3:09inwestowania. Dlatego wiem, że po drodze
3:12będzie dużo trudnych chwil i chcę mieć
3:14pewność, że nawet w czasie głębokiej
3:16recesyjnej bessy ani ja, ani Kasia nie
3:19będziemy się martwić o nasze emerytalne
3:21oszczędności.
3:23No i trzeci bardzo ważny powód.
3:25Słuchajcie, głębokie obsunięcia kapitału
3:28wymagają bardzo długiego czasu na
3:30odrobienie strat. Rzućcie okiem na tę
3:33tabelkę tutaj po prawej strie.
3:35Zobaczcie, że jak stracimy 20% to potem
3:38trzeba zarobić 25% żeby wyjść na zero.
3:41Jak stracimy 50% no to musimy już
3:43zarobić 100%. Jak stracimy 60% to potem
3:47nasza inwestycja musi zyskać 200% i tak
3:50dalej i tak dalej. To jest bardzo
3:51niesymetryczne.
3:53Zarobienie na rynku 100 czy 150%,
3:57żeby wyjść na zero, może czasem potrwać
3:59dekadę, a czasem tam nadale macie wykres
4:01wielkiego kryzysu w 1928 roku. 25 lat
4:05można czekać, aż się wyjdzie na zero. No
4:08jeśli ktoś dodatkowo spanikuje i sprzeda
4:11swoje inwestycje w okolicach dołka,
4:12omijając późniejsze dynamiczne odbicie
4:14cen, to wychodzenie na zero może zająć
4:17jeszcze dłużej. No i co to jest za
4:20frajda? mieć po dekadzie portfel ze
4:23stopą zwrotu niższą od lokaty bankowej.
4:26Do tego dochodzi jeszcze, słuchajcie,
4:28przeliczanie strat na realne pieniądze.
4:30No w tym naszym portfelu jakbyśmy
4:32stracili 50% to by było 2 milion 275 000
4:36straty. Po co nam takie emocje, jeżeli
4:39możemy osiągnąć nasze cele bez tego
4:41stresu? A 20% straty to sobie odrobimy
4:45zyskiem 25%. Więc w ciągu roku czy dwóch
4:48po nawet głębokim kryzysie nasz portfel
4:50powinien ustawiać kolejne rekordy
4:53wartości.
4:55Przejdźmy teraz do składu portfela, bo
4:57on jest bardzo gruntownie przeze mnie
4:59przemyślany. Tylko najpierw chciałbym
5:01wam bardzo serdecznie podziękować, bo
5:03przekroczyliśmy magiczną liczbę 400 000
5:06subskrypcji.
5:07Od 13 lat buduje społeczność osób, które
5:10biorą finanse we własne ręce. I ta
5:12liczba subskrypcji to jest potężny
5:14dowód, że taka edukacja ma sens. Więc
5:17jeśli nie subskrybujesz jeszcze naszego
5:19kanału, a 45% naszych widzów nawet nie
5:22wie, że nas nie subskrybuje,
5:24koniecznie zrób to teraz. To jest twoja
5:26darmowa inwestycja, która uchroni cię
5:28przed błędami kosztującymi dziesiątki
5:30tysięcy złotych w czasie kryzysów. Także
5:33kliknij subskrybuj, a my lecimy dalej z
5:35konkretami.
5:38Z jakich aktywów postanowiłem ten
5:39portfel zbudować? No pierwszy składnik
5:42to akcje globalne.
5:48Chcę zarabiać na zyskach spółek z całego
5:50świata. No i dane historycznie wskazują
5:52historyczne wskazują, że w długim
5:54terminie takie akcje zarabiały około 58%
5:57powyżej inflacji tam w zależności jaką
5:59dekadę czy dwie weźmiemy. Mają więc one
6:02wysoką oczekiwaną stopę zwrotu, ale mogą
6:05po drodze tracić kilkadziesiąt procent
6:07rocznie. Stopa oczekiwana to jest
6:09zupełnie coś innego niż stopa
6:11zrealizowana.
6:13Dlatego przy zakładanym przeze mnie
6:14ryzyku w tym portfelu, no akcje nie
6:18mogły stanowić 100% portfela.
6:23Co więcej, po latach bardziej i mniej
6:26udanych prób inwestowania aktywnego
6:28pogodziłem się już z faktem, że nie mam
6:31żadnej realnej informacyjnej przewagi
6:33ani żadnej innej przewagi nad innymi
6:35uczestnikami rynku. Więc nie będę w
6:38stanie systematycznie pobijać rynkowych
6:40indeksów. Dlatego zamiast tracić czas na
6:44selekcję pojedynczych spółek, a potem na
6:46ich śledzenie i na sprawdzanie, czy
6:48któraś nie wpadła w kłopoty w tej
6:51akcyjnej części tego portfela,
6:52postawiłem na ETFY akumulujące
6:54dywidendy. No i jak możecie zobaczyć, za
6:56chwilę wam pokażę kilka screenów z moich
6:59rachunków, to są głównie ETFy Isheresa i
7:01Vanguarda śledzące szerokie indeksy
7:02rynków rozwiniętych i wschodzących.
7:05Także tutaj jest akurat screen z
7:07rachunku, w którym jest trochę ETFów
7:09poza IKE i poza XZE. Tutaj są ETFy,
7:12które kupowaliśmy na Xze Kasi, tutaj na
7:15moim Xze, no i tutaj na moim IKE. I za
7:19chwilę więcej opowiem. Tylko jeszcze
7:20słuchajcie bardzo ważna informacja,
7:23ponieważ pokazuję konkretne instrumenty
7:26finansowe. Jak zawsze uczulam was, że
7:28robię to w celach edukacyjnych, żeby
7:30pokazać wam prawdziwe aktywa, a nie
7:32jakiś tam prowadzony na papierze
7:34portfel. Pod żadnym pozorem nie jest to
7:37rekomendacja inwestycyjna. Nie
7:38naśladujcie mnie, bo to jest moja
7:39strategia. Wy musicie zaprojektować
7:41własną, bo to napisałem finansową
7:43fortecę, żeby wam w tym pomóc. I to musi
7:47być strategia dostosowana do waszych
7:49potrzeb. do waszej wiedzy, ale także do
7:51waszej skłonności do ryzyka.
7:55Słuchajcie, dlaczego ja tak często
7:56podkreślam, że nie chcę poświęcać dużej
7:59ilości czasu na inwestowanie?
8:02Pomiarą sukcesu inwestycyjnego nie jest
8:04to, czy portfel przyniesie stopę zwrotu
8:06wyższą od jakiegoś indeksu lub od innego
8:09inwestora.
8:11Prawdziwą i tak naprawdę jedyną miarą
8:13sukcesu jest to, czy będę miał
8:15wystarczające środki w tym portfelu na
8:17emeryturze, abym mógł tak jak dziś
8:20realizować swoje marzenia i pasje. I
8:23zobaczcie na ten slajd.
8:26W roku 2025 79 aktywnych% 79% aktywnych
8:31funduszy akcji w USA przegrało z
8:33indeksem S&P 500 Totarn.
8:36Co ciekawe, ten udział przegrywających
8:38rośnie z wydłużeniem horyzontu. Czy
8:40jakbyśmy wzięli wszystkich
8:41zarządzających chcących pobić S&P 500
8:43Total Return, to w horyzoncie 20 lat aż
8:4792,9%
8:49przegrało z indeksem S&P 500 Total
8:53Return.
8:54Więc ja myślę sobie tak, że skoro dla
8:5690% profesjonalistów i pewnie 99%
9:02takich inwestorów jak ja, bicie indeksu
9:04w długim terminie tomżonka, no to
9:07postanowiłem nie tracić na to czasu. I
9:10to pozwoliło mi nie tylko skupić się na
9:12rozwoju firmy i kilkukrotnie zwiększyć
9:15dochody, a zwiększanie dochodów z pracy
9:18czy z firmy to jest 100 razy łatwiejsza
9:20sprawa niż próby pobicia rynku.
9:23Ale to również pozwoliło mi odzyskać
9:24mnóstwo czasu na podróże, na przygody i
9:27na miłe chwile z moimi bliskami,
9:29bliskimi. Więc każdy musi przejść swoją
9:32ewolucję, ale zastanówcie się jakie są
9:36wasze szanse bicia indeksów w długim
9:38terminie i czy po prostu ETFY
9:40akumulujące dywidendy nie będą w części
9:42akcyjnej miały dla was większego sensu.
9:48W tej aktywnej części portfela skupiłem
9:52się również na zminimalizowaniu
9:53podatków. Dlatego moje IKE, moje XZE
9:57oraz XZE Kasi posłużyły nam jako
10:00antypodatkowe pokrowce na część akcyjną.
10:02I wiele osób naprawdę nie zdaje sobie
10:04sprawę jak długo, jak dużo pieniędzy
10:07ucieka im, bo płacą co roku podatki, że
10:09bez takich opakowań traci się ogromne
10:12pieniądze i często one są większe niż
10:13tych 19% co wychodzi z z podatku Belki,
10:16bo zmniejsza się kapitał, który pracuje.
10:21Moje IKE, moje XZE oraz XZE Kasi
10:24prowadzimy obecnie w ramach usługi
10:26Emakler w banku i serdecznie wam tę
10:28usługę polecamy z powodów omówionych
10:30szczegółowo w rankingu IKE i XZ. Tutaj
10:32macie taki godzinny,
10:34bardzo dokładny film, w którym Maciek i
10:36Kasia tłumaczą, które instytucje mają
10:38najlepsze IKE i XE, jeżeli chodzi o domy
10:41maklerskie. z tymi instytucjami, które
10:44wypadają najlepiej. My potem staramy się
10:46nawiązać współpracę komercyjną i taką
10:48współpracę nawiązaliśmy także z
10:49Embankiem. Więc pewna transparent, pełna
10:52transparentność jest to absolutnie
10:53produkt godny polecenia. Polecamy tylko
10:55takie, z których korzystamy sami lub
10:57takie, które polecamy rodzinie. Ale
10:59jedźmy dalej.
11:02Jaki jest kolejny składnik portfela? No
11:04żeby zdywersyfikować ryzyko rynku akcji,
11:07potrzebowałem aktywów, które mają stale
11:09niską korelację z akcjami. I tutaj
11:12świetnie wpasowały się nasze polskie
11:14obligacje indeksowane inflacją.
11:20Za wszystkie środki z 800 plus, które
11:22dostawaliśmy na dzieci tam wcześniej na
11:24500 plus nabywaliśmy 12letnie obligacje
11:27ROT, a za całą resztę 10letnie obligacje
11:30EDO. Zachowanie takich obligacji nie ma
11:33żadnego związku z akcjami globalnymi.
11:35One świetnie sprawdzają się przy
11:37wysokiej inflacji. No i dodatkowo też
11:40tutaj dużą część tej ekspozycji
11:42zapakowaliśmy w IKE obligacje Kasi i
11:45dzięki temu nawet przy bardzo wysokiej
11:47inflacji ta część opakowana w IKE
11:50zdecydowanie inflację pobije. Jest to
11:52więc takie dodatkowe zabezpieczenie
11:54przed inflacyjnymi szokami takimi jak
11:56mogliśmy doświadczyć chociażby 3 lata
11:58temu.
12:00Trzeci składnik portfela to złoto. Ono
12:03również w wielu scenariuszach ma niską
12:05korelację z rynkiem akcji. Nie zawsze,
12:08bo korelacje między aktywami zmieniają
12:10się w czasie i zazwyczaj,
12:13szczególnie w czasie paniki, one na
12:15jakiś czas rosną, bo przestraszeni
12:17inwestorzy sprzedają wszystko jak leci i
12:19uciekają do gotówki.
12:21Ale w sytuacjach, gdy nad rękami pojawia
12:24się widmo monetarnej inflacji, gdy znika
12:26zaufanie do systemu finansowego i do
12:28pieniądza fiducjarnego,
12:30złoto błyszczy i stanowi swojego rodzaju
12:33ubezpieczenie portfela.
12:36O tym jak inwestować w złoto szczegółowo
12:38opowiedziała Kasia w tym materiale. W
12:41każdym razie to jest takie aktywo o
12:43znacznie wyższej zmienności niż akcje,
12:46czyli można powiedzieć bardziej
12:47ryzykowne, ale jako składnik portfela
12:50zwiększający nam dywersyfikację w takich
12:52dawkach między 5 a 15% sprawdza się
12:56bardzo dobrze. No i wreszcie ostatni
12:59składnik to nieruchomości, a konkretnie
13:01dwa mieszkania na na wynajem. I dlaczego
13:04właśnie tak?
13:05Po pierwsze zależało nam, aby część
13:08kapitału emerytalnego stanowiły aktywa
13:10fizyczne o konkretnej użyteczności,
13:13zupełnie niezależnej od zmieniającego
13:16się nastroju inwestorów na giełdach i od
13:18systemu papierowego pieniądza. I
13:21częściowo jest to być może związane też
13:23z faktem, że pamiętamy końcówkę komuny i
13:25historię pokolenia naszych rodziców,
13:27którym tylko takie aktywa pozwoliły
13:28ochronić majątek przed hiperinflacją.
13:32Ale powodem były również stopy zwrotu.
13:35Ja bardzo dokładnie przestudiowałem
13:37historię najważniejszych klas aktywów i
13:40jednym z ciekawszych dla mnie źródeł
13:42było widoczne tutaj na ekranie
13:44opracowanie the rate of return on
13:46everything, czyli stopa zwrotu z
13:48wszystkiego. To jest takie badanie, tam
13:50macie na dole link do niego, które
13:52porównało stopy zwrotu z różnych klas
13:54aktywów, w tym mieszkań na wynajem z 16
13:57gospodarek od 1870
14:00roku do 2015. No i co się okazało? Sami
14:04ci badacze byli tym zdziwieni, ale
14:06okazało się, że mieszkania na wynajem
14:08generowały w długim terminie zyski
14:10porównywalne z akcjami przy dużo niższej
14:13zmienności. Do tego tam jest jeszcze
14:16niska korelacja zbzwrotu z innymi
14:18aktywami. Jest odporność na wysoką
14:20inflację. No i to są kolejne powody, dla
14:22których uznaliśmy, że takie
14:23nieruchomości świetnie się sprawdzą jako
14:25część emerytalnego zabezpieczenia.
14:28Jedna rzecz nas jednak martwiła, a
14:31mianowicie pogarszająca się sytuacja
14:33demograficzna Polski. I z tego powodu
14:35zdecydowaliśmy się postawić na centrum
14:37Warszawy na mieszkania o wyższym
14:39standardzie, bo nawet w najbardziej
14:41wyludniających się państwach
14:42nieruchomości w centrum stolicy trzymają
14:44się w odniesieniu do relatywnie do
14:47innych dobrze. My wynajmujemy te
14:49mieszkania na długi termin. Najęcami są
14:51obcokrajowcy na kontraktach w Polsce,
14:53którzy chcą po prostu mieszkać ze swoimi
14:55rodzinami w dogodnej okolicy.
14:58I słuchajcie,
15:00yyy, w tym miejscu pozwolę sobie na taki
15:02mały komentarz do osób, które czasem mi
15:04piszą: "Przestanę cię oglądać czy
15:06przestanę cię czytać, bo inwestujesz w
15:09nieruchomości na wynajem. To jest nie
15:11wiem niemoralne.
15:13Nie widzę niczego niemoralnego w
15:15wynajmowaniu ładnego mieszkania osobom,
15:17które przyjechały do pracy w Warszawie i
15:19nie chcą wydawać fortuny na hotel. To
15:22działa przecież na całym świecie. Poza
15:24tym zachęcam was do takiego bardziej
15:27pragmatycznego podejścia do życia i
15:29pieniędzy, bo kierując się tylko
15:32ideologicznymi hasłami, za chwilę
15:33dojdziecie do wniosku, że tak ETFY są
15:36niemoralne, bo inwestują też w spółki
15:38zbrojeniowe czy koncerny naftowe. Złoto
15:41jest niemoralne, bo kopalnie stanowią
15:43zagrożenie ekologiczne. Obligacje są
15:46niemoralne, bo finansują nieprzemyślane
15:48programy rządowe. Lokaty są niemoralne,
15:51bo finansują banksterów. No taki sposób
15:54myślenia za chwilę doprowadzi nas do
15:55wniosku, że oddychanie jest niemoralne,
15:57bo w ciągu doby przeciętny człowiek
15:59wydala jakiś tam kilogram dwutlenku
16:01węgla dla atmosfery.
16:04Budowa bezpieczeństwa finansowego,
16:06budowa wolności finansowej wymaga
16:08realizmu. Jak mawiał Charlie Manger,
16:11musisz zrozumieć rzeczywistość, nawet
16:13jeśli ci się ona nie podoba. Szczególnie
16:16wtedy, gdy ci się ona nie podoba.
16:20No dobrze, ale co dalej?
16:23z portfelem.
16:25Gdy wyselekcjonowaliśmy już klasy
16:26aktywów, to została jeszcze decyzja,
16:28jakie powinny mieć wagi w naszym
16:30portfelu, żeby utrzymać te wstępne
16:32założenia odnośnie oczekiwanej stopy
16:34zwrotu i ryzyka. I postanowiliśmy, że
16:37połowa będzie w aktywach o konkretnej
16:38użyteczności ekonomicznej, czyli w
16:40nieruchomościach, a z drugiej połowy
16:43zrobimy sobie taki portfel rynkowy
16:45złożony z akcji globalnych, z obligacji
16:47indeksowanych inflacją i ze złota. No i
16:51najwięcej
16:53najwięcej ważą obecnie w tym portfelu
16:56obligacje indeksowane inflacją 50% przy
16:59czym spora część, bo około jeśli
17:01pamiętam 300 000 zł jest opakowana w
17:03Ikekasi. 15% stanowi złoto fizyczne w
17:07postaci monet i sztabek bulionowych. No
17:09i wreszcie 35% to są akcje globalne,
17:11które niemal w całości są opakowane w
17:13antypodatkowe pokrowce, czyli w moje
17:15IKE, w moje XZE i w XZE Kasi.
17:20I również w tej części rynkowej ja
17:23starałem się tak dobrać te wagi, aby
17:26gdybyśmy tylko rozpatrywali tę część
17:27rynkową, obsunięcie kapitału w
17:29przyszłości nie przekroczyło około 205%
17:32przy jednoczesnym, wysokim w mojej
17:34ocenie prawdopodobieństwie bicia
17:36inflacji w długim terminie o te trzy
17:38punkty procentowe.
17:41Słuchajcie, ja
17:45ustalając strukturę tego portfela
17:47zwracałem także uwagę na ekspozycję
17:49walutową. Złoto jest notowane w dolarach
17:52amerykańskich. Akcje globalne, no
17:53głównie w dolarach, ale to są ETFY w
17:56twardych walutach z całego świata bez
17:59hedgingu do złotówki. A zatem jak
18:01widzicie tutaj na tym slajdzie z
18:03Myfunda, mniej więcej połowa części
18:05rynkowej dywersyfikuje mi ryzyko
18:07ewentualnego mocnego osłabienia się
18:09złotówki.
18:11Obligacje indeksowane inflacją są
18:13oczywiście notowane w złotówkach, ale
18:15nawet tutaj ewentualne mocne osłabienie
18:18się naszej polskiej waluty oznaczać też
18:20będzie podwyższoną inflację, co znajdzie
18:23później odzwierciedlenie w wyższych
18:25odsetkach z tych obligacji. Zatem w tej
18:27części rynkowej mniej więcej połowa to
18:29waluty obce, a połowa to złotówy.
18:33A co z nieruchomościami? Jak tutaj
18:35wyglądają sprawy z walutami? No
18:38oczywiście dzisiaj niemal wszystkie
18:40transakcje nieruchomościowe na
18:41mieszkaniach są przeprowadzane głównie w
18:43złotówkach, ale przepisy prawa pozwalają
18:45na transakcje w innych walutach. I
18:48pamiętam, że we wczesnych latach 90, gdy
18:51w Polsce szalała inflacja i kurs złotego
18:53był bardzo niestabilny, to moi rodzice
18:55kupowali mieszkanie w Lubinie na Dolnym
18:57Śląsku za dolary, bo sprzedający nie
19:00chcieli złotówek. Więc absolutnie nie
19:03mam poczucia nadmiernej koncentracji w
19:05naszej lokalnej walucie, bo zakładam, że
19:07w razie jej upadku transakcje na rynku
19:09odbywać się będą w twardych walutach. No
19:13dobrze, to zobaczmy zatem jak wyglądają
19:15wyniki tego portfela po drugim kwartale
19:182026 roku, czyli 5 lat i 9 miesięcy po
19:21rozpoczęciu naszej serii finansowa
19:23forteca w praktyce. Tutaj jeszcze macie
19:27pokazane dokładnie składniki części
19:29nieruchomościowej i ile waży obecnie
19:31część rynkowa, ile ważą nieruchomości,
19:35jak wyglądają wyniki?
19:38Odkąd zacząłem wam ten portfel
19:41pokazywać, czyli tutaj od 17 września
19:442020 roku 98,32%
19:48jesteśmy na plusie wobec 48,17%
19:52inflację.
19:54to nam daje jakieś 50 punktów
19:56procentowych ponad inflację. Natomiast
19:58oczywiście uważny
20:01inwestor od razu zapyta: "A co to jest?
20:04Co to za takie nagłe wyskoki na tym
20:06zielonym wykresie?"
20:08To bardzo dokładnie wytłumaczyłem w
20:10finansowej fortecy. To jest coś, o czym
20:11wiele osób nie pamięta, patrząc się
20:13tylko na rentowność najmu, że stopa
20:16zwrotu z nieruchomości składa się z
20:18dwóch rzeczy. z częściu najmu, który
20:20dostajemy i ze wzrostu wartości samej
20:23nieruchomości. Bardzo zachęcam was do
20:26zgłębienia każdej klasy aktywów. Tam
20:28każdą opisałem bardzo precyzyjnie.
20:30Zapraszam was na stronę
20:31finansowaforteca.pl. Już 170 000 osób
20:34korzysta. A jeżeli już czytaliście tę
20:36książkę jakiś czas temu, to
20:38przeczytajcie sobie jeszcze chociaż te
20:40podsumowania rozdziałów na końcu, bo
20:41wiele osób zapomina o tych
20:43najważniejszych zasadach.
20:46Słuchajcie, kolejną wycenę będę robił we
20:48wrześniu 2027 roku i te wyceny robię
20:53bardzo konserwatywnie. Zamawiam wtedy
20:56operat szacunkowy u rzeczoznawcy
20:57majątkowego. Wyceniam sobie niezależnie
21:00to jeszcze w firmach Sonar Home i Urban
21:02One i potem pamiętając o rachunkowej
21:05zasadzie ostrożnej wyceny wybieram taką
21:06najbardziej konserwatywną z tych trzech
21:08wycen i jeszcze obniżam ją potem o 5%,
21:12żeby mieć pewność, że tam nie
21:13rozdmuchałem tej ceny nieruchomości.
21:16Ale oczywiście słuchajcie ceny nie
21:19zmieniają się raz na trzy lata. Te
21:20wyskoki, te ząbki tutaj są totalnie
21:23mylące, bo tak naprawdę wzrost tego
21:26portfela wygląda mniej więcej tak jak
21:27tutaj to widzicie, nie? Gdybym to
21:29wyceniał, nie wiem, co miesiąc czy
21:30codziennie, to ta niebieska linia
21:32wyglądałaby w taki sposób.
21:35Po prostu
21:37nieruchomość trochę przypomina pod tym
21:39względem akcje. Tylko akcje są notowane
21:41codziennie i tak jak akcje wypłacają nam
21:44dywidendy, a oprócz tego cena samej
21:47akcji się zmienia, tak samo
21:49nieruchomości, one nam wypłacają dochód
21:51z najmu i mówię dochód, czyli już po
21:52odliczeniu wszystkich kosztów, ale
21:55jeszcze zmienia się ta cena. Tu różnica
21:57polega tylko na tym, że sama wycena
21:59odbywa się raz na trzy lata. No ale
22:03wiem, że dla wielu osób inwestowanie w
22:06nieruchomości nie wchodzi w ogóle w grę.
22:09Więc tak jak powiedziałem również ta
22:10część rynkowa również tutaj postawiłem
22:12sobie za cel, żeby trzymać się tych tych
22:16trzech założeń z początku. Więc tutaj
22:18macie obecny skład. To jest portfel
22:20długoterminowy, część rynkowa.
22:25Jak widzicie względem takich wag
22:27modelowych już widzimy, że akcji jest
22:30rynków rozwiniętych 32,9, a rynków
22:33wschodzących sześć, a tu powinno być
22:35pięć, a tych 30. Więc jutro będę dopłacę
22:39do portfela, potem sprzedam część akcji,
22:42no i kupię odpowiednio odpowiednią ilość
22:46obligacji indeksowanych inflacją, żeby
22:47dobić do 50% i złota, żeby dobić do 15%
22:52zgodnie z tym, z tą alokacją modelową.
22:56Jak się przedstawia wynik od początku
22:58tego roku? No drugi kwartał był świetny
23:00dla akcji. Yyy, rynki rozwinięte 13,76
23:05na plusie w kwartał, słuchajcie,
23:07wschodzące 22,7 na plusie. Złoto miało
23:11kiepski kwartał 11,59. Więc od początku
23:14roku tutaj widzicie, że złoto jest na
23:17minusie w dolarach, czyli w oryginalnych
23:19walutach, w których te aktywa są
23:20wyceniane. Ale od początku roku też
23:23znacząco osłabił się złoty do innych
23:25walut, więc akcje rynków rozwiniętych
23:29dorzuciły 14,85 stopy zwrotu, akcje
23:32rynków schodzących 28
23:35złoto na lekkim minusie złotówkach od
23:37początku roku, a portfel tych obligacji
23:40indeksowanych inflacją
23:42dorzucił 2,35%.
23:46Więc oczywiście od początku roku zarówno
23:48duży portfel, jak i ten mały, który
23:50prowadzę po to, żeby tam w tle
23:52pokazywać, że zbijać argument, że nie da
23:55się takiego portfela zrobić małymi
23:56pieniędzmi. Oba są na odpowiednio 6,71%
24:01na plusie, a drugi 6,92% na plusie od
24:04początku roku. Ale tutaj, tak jak mówię,
24:07chciałbym wam więcej o tym portfelu
24:09opowiedzieć. Chciałem wam coś
24:10przypomnieć.
24:12Po wybuchu wojny na Ukrainie w marcu
24:152000, od marca 2022 roku zaczęła nam
24:18rosnąć mocno inflacja. Bardzo mocno. Już
24:20nie pamiętacie pewnie tego, ale tam było
24:2210, 12, 18% w pewnym momencie. No więc
24:26zobaczcie jak ta inflacja temu
24:28portfelowi odskoczyła. W takim
24:30szczytowym momencie to było prawie 21
24:32punktów procentowych. Portfel był
24:34poniżej inflacji. No i wiecie, większość
24:36osób wtedy sobie myśli ze mną łącznie,
24:38nie? że kurczę, może coś powinienem w
24:40tej strategii zmienić, bo ta inflacja
24:42nam
24:44odbiega. Tylko, że ja sobie wtedy
24:46przemyślałem, dobra, od strony
24:48teoretycznej, od strony wszystkich
24:51założeń fundamentalnych portfel jest jak
24:53najbardziej okej. To inflacja chwilowo
24:57jest nie okej w tym sensie, że po prostu
25:00ma takie poziomy, które historycznie są
25:03bardzo, bardzo wysokie. Więc nie uległem
25:05tutaj pokusie, żeby zmienić na przykład
25:07strategię na bardziej ryzykowną i
25:08dokładać tam akcji czy innych rzeczy. No
25:11i efekt jest taki, że dzisiaj jesteśmy
25:13na plusie 67,86%.
25:18Inflacja w tym czasie 4817.
25:21No więc teraz o 19,69
25:25punktów procentowych portfel tę inflację
25:28bije. Jak się popatrzycie na taki
25:30wykres, nie, ktoś nie pamięta, że tutaj
25:32ta inflacja była taka, no to kurczę
25:34ledwo ledwo z tą inflacją. Ale zobaczcie
25:36tu, to są ostatnie trzy lata. Od 30
25:38czerwca 2023 do 30 czerwca 2026. Tutaj
25:43widać właśnie jak jest inflacja
25:46normalna, jak potrafi zachowywać się
25:48tego typu portfel. To oczywiście jest
25:51też zachowanie bardzo mocne. Ja nie
25:53oczekuję tego, że on tak będzie bił
25:55inflację, ale wierzę, że w długim
25:57terminie, dla mnie długi termin to jest
25:5910 lat, to też wyjaśniłem finansowej
26:01fortecy. Jak spojrzę sobie i popatrzę na
26:03średnią zrealizowaną roczną stopę
26:05zwrotu, to to będzie około inflacja plus
26:07trzy punkty procentowe. Na to liczę. Jak
26:10nie, to po 10 latach zrobimy sobie
26:12rewizję.
26:14Tutaj macie kolejne wykresy z Myfund.
26:17Dziś troszkę więcej na temat tego
26:18portfela chciałem wam pokazać. Jak
26:20widzicie konsekwentnie trzymam
26:22strukturę. Były mikroskopijne zmiany w
26:24portfelu. Tutaj 10% ekspozycji była na
26:27obligacje notowane na rynku, ale gdy
26:30rentowności spadły w okolice zera, to
26:31zrezygnowałem z tej klasy aktywów i nie
26:34wróciłem do niej. Nie dlatego, że
26:38że uważam, że nie powinno jej być
26:39portfelu, ale znów portfel, którym ma
26:42zarządzać Kasia i dzieciaki. I starałem
26:44się im wytłumaczyć trochę temat
26:46rentowności. ryzyka stóp procentowych
26:48musiały. Nie, nie, nie, nie chcemy tego
26:50słuchać. Wywal to, niech to będzie
26:52jeszcze prostsze. No więc zostały trzy
26:54aktywa: złoto, akcje i i
26:59co? I obligacje indeksowane inflacją. No
27:01i dodatkowo jeszcze jak pisałem
27:03finansową fortecę, to tutaj robiłem
27:05takie pół na pół pomiędzy rynkami
27:07wschodzącymi i rozwiniętymi. Potem
27:09stopniowo wróciłem, żeby jednak to były
27:11wagi zbliżone do takiego indeksu
27:13globalnego akcji, żeby znów nikt nie
27:16musiał robić zakładów aktywnych, ile
27:18rynków schodzących versus rynków
27:21rozwiniętych.
27:23Niech o tym decyduje rynek. To zresztą w
27:26każdym odcinku tam kiedy kiedy
27:28zmniejszałem tę ekspozycję było. No
27:29teraz za to płacę, tak? bo rynki
27:31wschodzące grzeją, ale portfel i tak
27:34sobie radzi bardzo dobrze. No i bardzo
27:37ważna sprawa, zobaczcie, to jest na
27:38danych dziennych, a ja sobie robiłem
27:40back testing na danych miesięcznych, ale
27:42nawet na danych dziennych przez ten cały
27:44czas od samego początku przez 5 lat i 9
27:47miesięcy maksymalna strata w tej części
27:48rynkowej to było 5,93%.
27:51No tutaj naprawdę człowiek śpi sobie
27:54spokojnie jak dziecko.
27:57A to jest mój ulubiony i moim zdaniem
27:59najważniejszy wykres, który nazywam
28:02sobie schody do finansowej wolności, że
28:05nieważne jaka jest strategia, jeżeli nie
28:07będziesz regularnie wpłacać do niej
28:09pieniędzy, no to i tak to wszystko nie
28:12będzie nic warte. Więc ja sobie tutaj co
28:14kwartał wpłacam. Tu widzicie te
28:17wszystkie dopłaty. Portfel sobie rośnie.
28:19Na początku tutaj były śmieszki hiszki,
28:22że to, ale co to tam za zyski parę tych.
28:24No ale jak widzicie te nożyce cały czas
28:26się tutaj będą rozchodzić. Jak będę na
28:29emeryturce, to myślę, że to będzie już
28:31nawet całkiem sporo. Oczywiście po
28:33drodze będą też spadki, to bez dwóch
28:35zdań, ale ta część rynkowa, zysk kwotowy
28:38na dziś 76314
28:41zł.
28:42Tak naprawdę za za nic, nie? Za takie
28:45leniwe inwestowanie. Podsumowując,
28:47słuchajcie, w tym czasie skumulowana
28:50inflacja 48,17%.
28:53Co to znaczy? Słuchajcie, to znaczy, że
28:55średniorocznie mieliśmy inflację 7,04.
28:58Ta średnia będzie spadała, jeśli te
29:00kolejne odczyty będą niższe od średniej,
29:03ale jednak no to jest wysoka inflacja.
29:06Część rynkowa 9,38
29:09średnia roczna stopa zwrotu, czyli no
29:11tutaj nie ma trzech punktów procentowych
29:13ponad inflację, ale się zrobiło tam ile?
29:162,24,
29:18więc już nie, już jest, już jest spoko.
29:23No i cały portfel 98,32%
29:25na plusie, czyli 12. O, tutaj jest błąd.
29:28To powinno być 12,55. Przepraszam,
29:30pomyliłem się przy wpisywaniu wartości.
29:34No właśnie, żeby nie wpisywać wartości w
29:36Excelach, bardzo korzystam wam aplikację
29:39Myfund.
29:41naprawdę mam tutaj całe swoje finansowe
29:44centrum życia, jeśli chodzi o
29:45poszczególne portfele i można też sobie
29:47porobić grupowe, popatrzeć gdzie co
29:49jest. Troszkę jest na początku być może
29:51skomplikowana dla osób początkujących,
29:53ale są tutoriale, jest tam forum, jak
29:55już się to ogarnie w 30 minut, no to
29:59potem naprawdę ta aplikacja fajnie się
30:01sprawdza. Z moim linkiem afiliacyjnym
30:04marciniwoodźć.com ukośnik myfund.
30:06Możecie korzystać z niej za darmo przez
30:08trzy miesiące i potem zdecydować, czy
30:10chcecie yyy zostać. Dobra, to teraz czas
30:15na wasze pytania. Ja się przełączam.
30:19Ja się przełączam
30:21na taki widok. Tutaj sobie przerzucę.
30:26O, dobra. I Dawid, co tam dzisiaj
30:29wyłapałeś w czasie tych naszych? A
30:32właśnie kochani, proszę o jakieś tam
30:33lajki, subskrypcje, inne rzeczy.
30:34Podbijmy trochę tego live'a. Pewnie
30:37wszyscy się na mecz szykują.
30:40To lecimy.
30:42Czy balansujesz pomiędzy portfelem
30:44ofensywnym a długoterminowym? Co w
30:46przypadku większych spadków w portfelu
30:49ofensywnym?
30:51Stosuję klasyczne księgowanie mentalne.
30:53Tak pracują nasze mózgi, więc ja z tym
30:56nie walczę. Portfel.
31:00Portfel długoterminowy to jest zupełnie
31:02niezależny twór. Portfel ofensywny to
31:05jest zupełnie niezależny twór. Każdy ma
31:08inną rolę. Każdy ma inną strategię
31:10inwestycyjną. Absolutnie nie robię
31:12rebalancingu pomiędzy portfelami, no bo
31:14wtedy ich rozdzielenie nie miałoby
31:16sensu. Ostateczny skład aktywów
31:19oczywiście widzę, więc jakbym
31:21stwierdzał, że gdzieś przeginam, że nie
31:22wiem akcji jest za dużo czy za mało, to
31:24wtedy oczywiście mogę na to spojrzeć,
31:26ale nie zarządzam tym portfelem
31:27ofensywnym zupełnie w oderwaniu od tego,
31:30co się dzieje w portfelu długot
31:33długoterminowym
31:35i tyle. Więc w żaden sposób mi to nie
31:38przeszkadza, że mam te dwa portfele.
31:40Yyy, alokacja w kontekście wszystkich
31:43moich aktywów, gdy dodam sobie jeszcze,
31:45nie wiem, mieszkanie, w którym mieszkam,
31:46inne rzeczy. Mam oczywiście też taki
31:48portfel grupowy w Myfundzie, ale to jest
31:50bardziej dla mnie ciekawostka. Nie ma to
31:52nic wspólnego z tym, jak inwestuję. Tak
31:55samo jak mój sposób, jak nie wiem, fakt,
31:57że mam nieruchomość nie wpływa na to, że
31:59w portfelu długoterminowym nie chciałem
32:00mieć nieruchomości na wynajem. Ale i tak
32:03nawet jak spojrzę na całe moje aktywa
32:06łącznie z wszystkimi mieszkaniami to tam
32:08nieruchomości nie przekraczają 40% więc
32:12mam dobrze te aktywa zdywersyfikowane.
32:15Co w przypadku większych tam było
32:16jeszcze obsunięć w portfelu ofensywnym?
32:19No nic, tam po prostu robię swoje, czyli
32:22strategia jest nieco bardziej agresywna
32:24i jak spada to spada.
32:27Cała idea tego portfela ofensywnego jest
32:29taka, że nawet gdyby cały ten portfel
32:31stracił, to dzięki portfelowi
32:33długoterminowemu i tak emeryturkę będę
32:35miał godną. No ale oczywiście nie
32:37szaleję w tym portfelu ofensywnym aż tak
32:39bardzo. Idziemy dalej.
32:43Czy warto do jednego portfela dodawać
32:45podobne do siebie ETFy na cały świat
32:47typu S&P 500, Foodsi Allward i tym
32:50podobne?
32:53Jeżeli masz wiedzę na ten temat i chcesz
32:56robić taki aktywny [parsknięcie] zakład
32:58z rynkiem i masz podstawy do tego, żeby
33:01uważać, że na przykład Stany Zjednoczone
33:03to jest najlepsze miejsce do
33:04inwestowania,
33:06czy że rynki wschodzące to jest lepsze
33:08miejsce od rynków rozwiniętych, jak
33:10najbardziej. Ja nikomu absolutnie nigdy
33:12nie narzucam sposobu inwestowania. Ten
33:16portfel długoterminowy, znów żona,
33:18dzieci mają sobie poradzić. Dlatego
33:20staram się tutaj nie kombinować, ale w
33:23ofensywnym przyznam się kombinuję sam.
33:25Nie dobieram tam indywidualnych spółek.
33:28No ale jak tam widzę na przykład w
33:30grudniu kupowałem sporo Korei, że jest
33:32jakiś ciekawy moment, to lubię z czegoś
33:34takiego skorzystać, ale nawet tam coraz
33:38największą pozycją tak naprawdę
33:41jest ETF na All Country World Index.
33:45Idziemy kolejne pytanie i potem Dawid
33:47zadam z prezentacji. Dobra.
33:52Dlaczego ktoś kogo nie stać na
33:53nieruchomość nie miałby inwestować w
33:55rejty? Bo nie ma części wzrostu wartości
33:57fizycznej mieszkania, a jedynie wypłatę
33:59odzysków?
34:03Przypomnę to, co powiedziałem o moich
34:05motywach, dla których inwestuję w
34:06nieruchomość. Aktywo fizyczne o
34:09użyteczności ekonomicznej niepowiązane z
34:12rynkiem finansowym. Rejy tego nie mają.
34:15aktywo o niskiej korelacji z rynkiem
34:17akcji. Rejty mają bardzo wysoką
34:19korelację z rynkiem akcji. No i w
34:23czasach paniki takie trochę mury, to
34:25jednak mury są ostoją i człowiek się nie
34:27denerwuje. Jak jest panika na rynkach,
34:29rejty również tracą. Mają dużo większą
34:32korelację z rynkiem akcji i to często są
34:35też inne nieruchomości. Tam
34:37niekoniecznie są nieruchomości
34:38mieszkalne. W większości to mogą być
34:40biura, centra handlowe, centra
34:42logistyczne. Teraz są popularne rejy na
34:44te centra, które
34:47architekturę AI obsługują.
34:51Jeżeli ktoś ma ochotę sobie inwestować w
34:54rejty, ja to rozumiem, to ma głęboki
34:56sens, ale tutaj ta korelacja z aksejami
34:59jest wyższa. w prostym portfelu takim
35:01jak mój yyy ja sobie postawiłem na
35:04nieruchomości takie konkretne fizyczne,
35:06ale absolutnie jeżeli ktoś ma ochotę
35:09inwestować w rejty śmiało tylko z głową,
35:12żeby wiedzieć co się robi. Tak jak
35:14powiedziałem, nigdy nikomu nie narzucam
35:16sposobu inwestowania. Dobra Dawid, jak
35:18ty byś na chwilkę przełączył ekran teraz
35:21na prezentację, a ja zrobię
35:24pokaz slajdów.
35:27Widać to, bo ja nie mam podglądu. Dobra.
35:30Bartek Gazda zadał takie pytanie. Mam
35:33świadomość, że inwestowanie pasywne jest
35:35procesem długoterminowym i wymaga
35:36cierpliwości oraz konsekwencji przez
35:38wiele lat. Zakładam inwestowanie z
35:40perspektywą kilkunastu lub
35:41kilkudziesięciu lat i akceptuję
35:43naturalne wahania rynku w trakcie tego
35:46okresu. Zastanawia mnie jednak sytuacja,
35:48w której na rok przed przejściem na
35:50emeryturę lub już w trakcie pobierania
35:53emerytury dochodzi do poważnego krachu
35:55na rynkach finansowych, na przykład
35:56spadku wartości części akcyjnej
35:58portfela. o 50%.
36:01Jak w takiej sytuacji powinno się
36:03postępować z portfelem inwestycyjnym?
36:06Czy należy kontynuować wypłaty zgodnie z
36:09planem, ograniczyć je, korzystać z
36:11bezpieczniejszej części portfela i tak
36:13dalej, i tak dalej. Tu Bartek zadajesz
36:16kilka tak naprawdę bardzo ważnych pytań.
36:18Przełącz przełącz może Dawid na cały
36:20ekran, a ja sobie zobaczę tylko. O,
36:23dobra.
36:25Pierwsza sprawa, na którą zwracasz
36:26uwagę, to jest to, co się stanie, jeżeli
36:29tuż przed przejściem na emeryturę
36:30stracimy dużo pieniędzy.
36:35Faktycznie, kiedy inwestuje się
36:36długoterminowo, to sama średnia stopa
36:39zwrotu, niewiele nam mówi, liczy się
36:41sekwencja zupwrotu, czyli jak tracimy na
36:43początku, jak rynki spadają, to jest
36:45luz, to powinniśmy się cieszyć, bo my
36:47jesteśmy w fazie akumulacji i tak
36:49naprawdę kupujemy przesenione aktywa.
36:51Ale jak już dojeżdżamy do tej naszej
36:53emerytury i wtedy rynki mocno spadają,
36:55no to to jest problem, bo to bardzo
36:57mocno usztupla ten nasz kapitał i oddala
37:00w związku z tym ten moment, w którym
37:01będziemy całkowicie finansowo wolni. I
37:04tutaj podejść jest kilka. Pierwsze jest
37:07takie, że im bliżej emerytury, tym
37:10obniżamy maksymalny potencjalny drawdown
37:13portfela. na przykład zmniejszając ilość
37:16akcji, zwiększając ilość obligacji, tak
37:19żeby ta strata nie była za głęboka.
37:22Drugi jest to, co ja planuję robić,
37:23czyli planuję mniej więcej mieć cały
37:25czas taką samą alokację. Dlaczego? Bo
37:272025%, tak jak mówię, odrobię w 2 lata i
37:31nie zakładam, że ja na emeryturze
37:33przestanę inwestować. Dla mnie nawet nie
37:36wiem czy przestanę pracować, ale tak
37:38naprawdę to będzie tylko jakiś tam
37:39symboliczny punkt ten 65 rok życia, a
37:43potem dalej zamierzam sobie inwestować i
37:44spokojnie z tego portfela wypłacać.
37:47Natomiast w większości przypadków
37:48rzeczywiście i po to też powstały
37:50fundusze cyklu życia, im bliżej tego
37:52momentu, kiedy my będziemy ten kapitał
37:53wypłacać, tym większe jest prawdopodob
37:57tym ogranicza się ryzyko w takich
38:00portfelach. To jest jedno z podejścić.
38:04Są również niektórzy teraz takie badania
38:07ostatnio ciekawe czytałem, że w ogóle
38:08emeryci nie powinni takich rzeczy robić,
38:10bo będą inwestować jeszcze przez lat
38:13właśnie 20 czy 30, więc bez sensu jest
38:16tylko z racji tego, że się osiąga bieg
38:1865 lat i trzeba będzie pobierać trochę
38:21pieniędzy z portfela, nagle zmieniać
38:23drastycznie strategię inwestycyjną. Więc
38:25zdania jak zawsze są podzielone. Ja mam
38:28podejście do tego takie, że do emerytury
38:30jeszcze mam kupę czasu. Na razie skupiam
38:33się na tym, żeby jak najwięcej odkładać
38:34w tym portfelu, bo im więcej ja teraz
38:37będę do portfela dokładał, tym większe
38:39potem będę miał aktywa i tym mniej będą
38:42dotyczyły mnie rozkminy typu czy mam
38:44wypłacać tyle, ile chcę, czy muszę to
38:46ograniczać. Więc
38:49myślę, że ja bym sobie zostawił takie
38:51rozkminy na jakieś 5 lat przed
38:54emeryturą, a nie na to jest wyglądasz na
38:58młodego na 20 lat przed emeryturą.
38:59Dlaczego? No bo stracisz teraz na to
39:02czas, będziesz kombinował, a po drodze
39:05mogą się pojawić nowe klasy aktywów,
39:08mogę się mogą się pojawić zupełnie nowe
39:10instrumenty finansowe, wiele różnych
39:11rzeczy, o których nam się jeszcze nie
39:13śni. Więc im bardziej odległe w
39:16przyszłości są pewne rzeczy, tym mniej
39:19szczegółowo staram się je rozkminiać.
39:21Więc mam nadzieję, że odpowiedziałem na
39:23twoje pytanie. A teraz kolejny cch
39:26zadanych na żywo.
39:32Marek
39:355% Orlen jako jedyna pojedyncza spółka.
39:38Do tego PPK i niewielka ekspozycja na
39:40Bitcoina. Poza tym portfelem planuję
39:43dopłacać co kwartał, robić rebalancing
39:45wyłącznie nowymi wpłatami i nie O coś mi
39:49się tutaj
39:51wiesz co Dawid, coś mi się tutaj nie
39:53pokazał ten. Poczekaj, ja tu muszę solo
39:55layout jakiś zmienić ustawienie. Zrobimy
39:58tak.
40:00O, dobra, już widzę.
40:03Momencik, momencik.
40:07Ucina mi po prostu dół pytania.
40:11Dobra, już widzę. Czy z perspektywy
40:13początkującego inwestora taki plan jest
40:15rozsądy, czy zmieniłby pan coś już na
40:18starcie?
40:20To ja mam takie podejście do tego.
40:23Zakładam, że świetnie znasz spółkę
40:24Orben, że naprawdę jesteś głęboko
40:28przekonany, że ona przyniesie lepsze
40:31wyniki niż na przykład jakieś ETF na
40:33rynki globalne albo ETF na S&P 500 Total
40:37Return. że są jakieś powody, w których
40:39wierzysz, że 5% swoich aktywów yyy
40:42jesteś jesteś skłonny na to przeznaczać.
40:45Yyy czyli co co przez to rozumiem?
40:47Rozumiem przez to, że wyceniłeś sobie tą
40:49spółkę, tak? Czyli policzyłeś jakich
40:53cashflowów można się spodziewać w
40:54kolejnych latach. Założyłeś stopę
40:56dyskontową, otrzymałeś wartość tej
40:59spółki, porównałeś potem tą wartość z
41:01ceną na giełdzie i mówisz: "Tania
41:03spółka, przepraszam, tak, spółka jest,
41:06wartość jest wyższa od tej ceny, która
41:08jest teraz, więc trzymam sobie ten
41:10Orlen." Jeżeli tak, to nie mam słowa w
41:13ogóle komentarza do Orlenu. Wiesz na
41:16pewno o tej spółce więcej ode mnie.
41:18Jeżeli chodzi o Bitcoina, to tu ci nie
41:19podpowiem, bo ja sam nie inwestuję, nie
41:21inwestuję w Bitcoina. Natomiast co tam
41:24było jeszcze? Daj Dawid ten
41:26wcześniejszy.
41:30A do tego PPK. PPK rewelacja. PPK to
41:34jest naprawdę świetna decyzja i jeżeli
41:38jak my pisaliśmy o PPK na początku, że
41:40to się opłaca i trzeba się po to
41:41schylić, bo to są twoje pieniądze i to
41:43są dopłaty jeszcze firmy za ciebie, no
41:46to oczywiście ludzie mówili: "Nie, nie,
41:48nie, to się nie opłaca". No a teraz jak
41:50patrzą się na rachunki swoich znajomych
41:53z pracy, którzy jednak do PPK, z PPK
41:55skorzystali, to tamci mają już konkretne
41:57pieniądze. Y natomiast
42:01to może być za mało. W sensie takim
42:04planuję dopłacać co kwartał, więc zależy
42:06ile. Mam na myśli to, że samo PPK to
42:08jest mało, nie? To jest 23% dochodu,
42:10więc tak naprawdę myślę, że powinieneś
42:12dążyć do zwiększania tego procentu
42:14odkładanych pieniędzy. Nie wiem czy w
42:16taki portfel, to znów zachęcam cię do
42:19przeczytania fortesy. Być może inne
42:21aktywa sobie dobierzesz,
42:23ale najważniejsze będą te dopłaty.
42:27Myślę, że nie wiem ile masz lat Marku,
42:29ale jak 20, 30, to 10% przynajmniej.
42:33Jeśli masz lat 40 to już około 20%
42:35należałoby odkładać, bo jednak na tej
42:37emerturze będziemy długo żyli. Tak bym
42:41na to pytanie odpowiedział. Gorąco
42:43dzisiaj. Nieźle się już tutaj świecę.
42:47Daj Dawidek kolejne pytanie.
42:49Czy jak się pojawi oki to też będziesz z
42:52tego nowego narzędzia korzystał? Jasne.
42:55Kasia jest teraz we Florencji, ale wraca
42:57niedługo, więc będę ją namawiał, żeby
42:59nagrała dla was materiał szczegółowy o
43:01oki. Zawsze korzystam z takich rzeczy.
43:04Korzystam z IKE, korzystam z XZE. Jak
43:06byłem w pracy, to korzystałem z PPE.
43:08Wtedy jeszcze nie było PPK.
43:10Potem sobie to PPE przerzuciłem na IKE.
43:13Korzystam z OIP i jak wejdzie oki, też
43:17skorzystam z oki. Podatki to wróg
43:19inwestora.
43:22Kolejne pytanie. Jak dywersyfikować
43:25inwestycje jeśli całość oszczędności to
43:28konta IKE XZE w ramach EMA, czyli
43:30jesteśmy ograniczeni głównie do
43:33ETFów.
43:35Jasne.
43:38No to tutaj wyjścia są dwa,
43:43bo tak
43:46ETFY
43:48to są tylko opakowania na różne
43:50instrumenty finansowe, więc nie musisz
43:53inwestować 100% w ETFy akcyjne. Są
43:56również ETFy, które inwestują w
43:58obligacje. Są ETFY, na przykład beta
44:02TBSP, ETF, który inwestuje w polskie
44:04obligacje skarbowe, wprawdzie notowane
44:06na rynku, ale to może być forma
44:09dywersyfikacji. Są ETFy, które inwestują
44:12w obligacje globalne naśladujące na
44:15przykład
44:17indeks Bloomberg aggregate global, jeśli
44:19dobrze pamiętam nazwę tego indeksu. Więc
44:21to nie muszą być tylko akcje. Tu już
44:23jest dywersyfikacja.
44:25Można sobie kupować nawet ETFY, które
44:28kupują krótkoterminowe amerykańskie bony
44:31skarbowe, czyli bezpieczne od strony
44:34ryzyka stopy procentowej, no
44:36niebezpieczne od strony ryzyka
44:37walutowego, ale znów jeżeli nam na
44:39dywersyfikacji zależy. Czyli w ramach
44:41sam fakt, że to jest w IKE czy w XE nie
44:44odcina nam możliwości dywersyfikacji.
44:47Możesz też tam kupować złoto, tylko nie
44:49fizyczne, tylko właśnie nie wiem, czy na
44:51Ike XE można kupić teraz, przepraszam,
44:53ETF Isheresa na złoto fizyczne, bo ja
44:56kupuję go w portfelu ofensywnym, ale to
44:58pewnie jest na w IKE może faktycznie nie
45:00być, ale na przykład można kupić ETF
45:03naśladujący pośrednio spółki
45:06wydobywające złoto, więc no przy
45:09większym ryzyku, ale na przykład na 5%
45:11portfela i może być ta dywersyfikacja
45:12podobna.
45:14Jeżeli jednak
45:17zależy ci na większej dywersyfikacji, na
45:19niższych drawdownach i chcesz skorzystać
45:21z tego, co najłatwiej pozwala to
45:24zdywersyfikować, czyli z obligacji
45:25indeksowanych inflacją, no to niestety
45:27to trzeba będzie robić poza IKE i XZE i
45:31to by znaczyło, że
45:34no traci się te limity roczne lub no też
45:38jest taka wersja, którą my
45:39zastosowaliśmy. zależało nam, żeby jeden
45:42z tych pokrowców antypodatkowych
45:44przeznaczyć na opakowanie obligacji
45:46indeksowanych inflacją i na to
45:48przeznaczyliśmy Ikekasi. Więc takie
45:52opcje wziąłbym pod uwagę. No i wreszcie
45:54opcja ostatnia taka, że jeżeli jesteś
45:57Michale młody i masz mnóstwo czasu, to
45:59być może taka większa ekspozycja na
46:01akcje w ramach Ikei XZ wyjdzie ci na
46:03lepsze niż dywersyfikacja z obligacjami
46:07Edo. No bo wtedy ta stopa zwrotu też
46:09może być niższa. A właśnie to mi
46:11przypomniało, że miałem wam powiedzieć o
46:13wadach tego tego inwestowania.
46:18Dobra, już nie będę wracał do tego,
46:20skoro lecimy z pytaniami. Albo wrócę
46:23potem. Dawaj jeszcze Dawidek, a ja zaraz
46:24jeszcze wezmę takie zadane przed
46:26spotkaniem.
46:28Jak nauczyć dziecko oszczędzać i
46:30inwestować? Czy znasz jakiś konkretny
46:31sposób, który nie będzie nieatrakcyjny,
46:33ale też nie będzie robił nierealnych
46:35oczekiwań? No Wojtek, ja mam dwójkę.
46:40dzieciaków. Właśnie jedna ma lat 18.
46:43Wyprowadziła się niedawno po znaniu
46:45matury i mieszka niedaleko, szczęśliwa i
46:48poszła od razu do pracy. Pracuje,
46:50pracuje w restauracji, więc jesteśmy
46:53bardzo zadowoleni i dumni, bo wydawało
46:55nam się, że te dzieci w ogóle nie chcą
46:56nas słuchać, a jednak jak są
46:58samodzielne, to pracują. Druga córka ma
47:00laty 21 i też już ponad półtora roku
47:03pracowała w w kawiarni i teraz szuka
47:06kolejnej pracy, więc jest to dla nich
47:08normalne, że trzeba sobie radzić i się
47:10utrzymywać. Ale ja nie wiem jeszcze jak
47:12to będzie. No starsza córka ma już IKE i
47:16odkłada tam część pieniędzy, więc trochę
47:18tak przez osmoę, ale to nie jest tak, że
47:20ja byłem w stanie jakoś dziecka uczyć w
47:21taki sposób, wiesz? Chodźcie dzieciaki,
47:23tato wam opowie. kiedyś próbowałem, więc
47:25one się pukały w głowę i mówiły:
47:26"Przestań tato, tu mamy tyle nauki i
47:28innych rzeczy, jeszcze będziesz nam
47:29tutaj truł o tych finansach". Natomiast
47:32stosowaliśmy tam różne sztuczki na tych
47:34naszych dzieciach. No kieszonkowe,
47:36wiadomo, wiadoma, wiadoma sprawa.
47:39Jak chciały dodatkowych pieniędzy, to
47:41musiały zrobić jakiś tam dodatkowy
47:43obowiązek, nie wiem, umyć tacie samochód
47:45albo wyjść za mnie z psem, bo mi się nie
47:48chce. No tak, żeby było był ten związek,
47:50że jak dajesz ekstra wartość, to
47:51dostajesz trochę więcej. Bardzo fajnie,
47:54jak były młodsze dziewczyny, działał u
47:55nas bank taty, czyli
47:59jak tylko dostawały pieniądze od kogoś,
48:00wpłacały do banku taty, bo tam dostawały
48:0210% odsetek miesięcznie,
48:06więc to bardzo szybko rosło. Oczywiście
48:07jak się zrobiły starsze i pieniądze były
48:09większe, to musiałem obciąć
48:10oprocentowanie do 10% rocznie, ale i tak
48:12było ono atrakcyjne. No i ta moja
48:15młodsza Gabrysia
48:17ma kilkanaście tysięcy złotych, które
48:20się zrobiło z 4000 zł z
48:24komunii.
48:27Także taki bank taty, czyli że
48:30pokazujesz dzieciakom, że jak wpłacisz
48:32do mnie, będziesz zarabiać, to są
48:33odsetki. To też fajnie działało. No i
48:35stosowałem też taką taktykę, że jak
48:37jechały na kolonie, to obiecałem im, że
48:39jak wrócą, to podwuje podwoje każdą
48:41kasę, którą przywiozą ze sobą z
48:44powrotem. Więc to też było bardzo fajne,
48:46bo nasze dzieci nigdy nie spłukiwały się
48:47do końca. Zawsze jakąś tam stówkę
48:49przywiozły, bo wiedziały, że wtedy mają
48:52przebitkę 100% po powrocie.
48:56Dobra, ja jeszcze dosłown błyskawicznie,
48:58słuchajcie bym powiedział wam, żeby nie
49:01było, że
49:04że obiecałem, a tego nie zrobiłem.
49:08O wadach i zaletach takiego
49:09inwestowania. I jeszcze zaraz wrócę do
49:11pytań, która jest godzina w ogóle. Mamy
49:13jeszcze chwilkę. Słuchajcie, taki
49:16portfel emerytarny,
49:18emerytalny, który stworzyłem dla siebie
49:20i Kasi, no on jest odporny na znacznie
49:23więcej scenariuszy niż portfel złożony z
49:25samych akcji. Na pewno pozwala spokojnie
49:28spać, jest zdywersyfikowany pod względem
49:30klywów, pod względem walutowym. No i do
49:33tego wykorzystujemy te antypodatkowe
49:35pokrowce i to ma bardzo pozytywny wpływ
49:37również na wyniki. Nie wymaga on w ogóle
49:40regularnego śledzenia rynków
49:42finansowych. No nie wyobrażam sobie,
49:43żeby nie jechał na urlop i sprawdzał co
49:45tam się dzieje na giełdzie. Nie wymaga
49:47selekcji spółek i wielu innych
49:49pracochłonnych rzeczy, które odciągałyby
49:51nas od naszych pasji czy od rozwijania
49:53firmy. Więc na zarządzanie tą częścią
49:55rynkową poświęcam naprawdę kilka godzin
49:58razy na kwartał i gdyby nie fakt, że
50:01robię wam omówienie wyników, to byłoby
50:02to jeszcze krócej. Ale to ma też
50:04oczywiście wady. No pierwsza raz na dwa,
50:07trzy lata muszę poświęcić kilkanaście
50:09godzin roboczych w związku z wymianą
50:10najemców. No i mam już sprawdzone ekipy,
50:13standardy umów, zaprzyjaźnionych
50:15agentów, notariuszy do najmu
50:16okazjonalnego i tak dalej. No ale dla
50:18kogoś, kto nie ma takich udogodnień, to
50:21czas może być znacznie dłuższy. Dlatego
50:24nie wierzcie osobom, które mówią, że
50:27nieruchomości to dochód pasywny. To jest
50:29mit. Trzeba się trochę przy tym
50:31nachodzić. Po drugie, ograniczenie
50:34ryzyka i dywersyfikacja.
50:37To również oznacza, że zawsze będzie
50:39jakaś klasa aktywów z wyższymi stopami
50:41zwrotu niż wasz portfel. Inwestując w
50:44sposób odmienny od konsensusu, trzeba
50:46być przygotowanym, że osoby, które
50:48podzielają konsensus będą się z takiego
50:51sposobu inwestowania nabijać. Więc gdy
50:53ceny Bitcoina biły rekordy, to pod moimi
50:55filmami pojawiały się prześmiewcze
50:57komentarze, że przegrałem życie, bo nie
50:59mam Bitcoina. Teraz, gdy Bitcoin stracił
51:01od szczytu 50%, takich komentarzy nie
51:03ma, ale pewnie ucichły na jakiś czas, na
51:07ich miejsce wskoczyły nowe, że trzeba
51:09było 100% wrzucić w NZDAQ, wyniki byłyby
51:11jeszcze lepsze. No i te komentarze też
51:14pewnie ucichną, gdy przyjdzie Bessa, a
51:16na ich miejscu wtedy wkroczą osoby,
51:18które trzymają się lokat i będą
51:19triumfować, mówiąc: "Gotówa, gotowa, a
51:21nie jakieś tam aktywa". Dlaczego o tym
51:24wam mówię? Słuchajcie, naprawdę
51:27zapamiętajcie z tego naszego
51:28dzisiejszego spotkania, że w
51:29inwestowaniu nie chodzi o to, aby ścigać
51:31się z innymi osobami czy z indeksami
51:33giełdowymi. Kryterium sukcesu jest
51:36jedno, czy na końcu waszej inwestycji,
51:38czy na końcu tej waszej inwestycyjnej
51:40przygody będziecie mieli wystarczająco
51:43dużo pieniędzy, aby żyć na wymarzonym
51:46przez was poziomie. A to dacie radę
51:49osiągnąć tylko wtedy, gdy wasza
51:50strategia będzie dostosowana do was, gdy
51:53wytrzymacie z nią w każdych warunkach. I
51:55gdy systematycznie będziecie dokonywać
51:57wpłat, najlepiej powiększając tepłaty w
51:59rytm waszych rosnących dochodów. Mój
52:02portfel nie jest najlepszy na świecie,
52:05nigdy nie będzie, ale jest wystarczająco
52:08dobry dla mnie i mojej rodziny i to jest
52:11esencją skutecznego i świadomego
52:13inwestowania. Jeżeli chcecie inwestować
52:16skutecznie, świadomie i mieć święty
52:18spokój, to jeszcze raz gorąco zachęcam
52:20was do lektury finansowej Fortecy.
52:25Ale jeszcze 5 minut odpowiem na wasze
52:28pytania, bo skoro tyle ich jest, to nie
52:30zmarnujmy tego czasu. Dawid, dawaj.
52:36Fetson, czy jeśli jestem niecierpliwy i
52:38mój mózg potrzebuje widzieć zielone
52:40plusy, to dobrym pomysłem jest odkładać
52:43na poduszkę i kupować obligacje i ETFY,
52:46czy próbować się temu przeciwstawić?
52:52Warto zapoznać się z takim fajnym
52:53powiedzeniem Warena Wafeta.
52:56Giełda to miejsce transferu pieniędzy od
52:59inwestorów aktywnych do inwestorów
53:02cierpliwych. Więc raczej bym się skupił
53:05na tym, żeby jednak uzbroić się w tą
53:07cierpliwość przy inwestowaniu, a nie w
53:10takie dopaminowe plusy i minusy.
53:14Inwestowanie powinno być nudne.
53:16Ekscytacji warto szukać gdzie indziej.
53:19To jest jedyny komentarz, jaki mogę
53:21tutaj zrobić.
53:26Barbara Pokora, a co by pan poleciał
53:28osobie, która w przyszłym roku kupuje
53:30nieruchomość? jak inwestować, czy po
53:32prostu odkładać na konto. Kasia nagrała
53:35taki film, w co inwestować na krótki
53:37termin, ale przy roku na konto, na
53:40dobrze oprocentowaną lokatę u nas
53:43znajdziesz sobie ranking 6% teraz płaci
53:46Trade Republic. Też tam z tego
53:48korzystam. To jest yyy m taka
53:53to jest firma inwestycyjna, ale ma
53:56normalnie gwarancje bankowe i tam można
53:59trzymać sobie yyy z taką samą gwarancją
54:01do 100 000 € na licencji niemieckiej,
54:04jeśli dobrze pamiętam, na niemieckiej y
54:07środki 6% skali roku. To jedyne rzeczy,
54:10jakie bym rozważał. Są to obligacje
54:11detaliczne, krótkoterminowe, no ale one
54:13będą zmieniać oprocentowanie,
54:15ale są jednoroczne. ROR na przykład.
54:19Dlaczego tak? być może giełda urośnie o
54:2220% jeszcze może o 30 w ciągu roku tego
54:24nie wiemy no ale pytanie będzie co jeśli
54:27spadnie to wtedy o 30% to wtedy będziesz
54:31Basiu pytać co dla osoby która planowała
54:34kupić w tym roku nieruchomość ale musi
54:36kupić za trzy lat straciła 1/3 pieniędzy
54:39i musi odłożyć pieniądze na przykład
54:40własny konserwatywnie i ja dokładnie
54:43zawsze tak robię kiedy zbliża mi się
54:46duży zakup to tę część środków
54:48konserwatywnie bardzo lokuję
54:50Ostatnie pytanie. Dawid,
54:54czy mógłbyś wypowiedzieć się o
54:55obligacjach notowanych na rynku? Czy
54:57opłaca się zaczynać na małych kwotach?
54:59Czy prowizje zjedzą zysk?
55:06Ja nie inwestuję w obligacje notowane na
55:11rynku, kupując je bezpośrednio na
55:13giełdzie, bo faktycznie te te prowizje
55:16są wysokie, płynność jest niska, duży
55:19jest spred. Jeżeli chcę mieć ekspozycję,
55:22a mam trochę takiej ekspozycji, tam koło
55:24300 000 zł w portfelu ofensywnym na
55:27przykład polski rynek obligacji,
55:30to kupuję trochę ETFów, ale też
55:33fundusze, dlatego że fundusze
55:37inwestycyjne aktywnie zarządzane akurat
55:39na polskim rynku obligacji y
55:42wiele z nich radzi sobie całkiem,
55:44całkiem dobrze. Y
55:48więc tyle bym na to powiedział.
55:49zastanowiłbym się właśnie nad tym, czy
55:51raczej nie ETF, czy przez fundusz, czyli
55:53żeby kupić cały portfel tych obligacji,
55:56bo paradoksalnie ta opłata za
55:57zarządzanie może przejeść mniej niż
56:01przejeż
56:03niż przejedzą prowizje i spredy na
56:05handlu takimi obligacjami.
56:07Ale to jest do weryfikacji, jak
56:09zobaczysz konkretne kwotowanie
56:11obligacji.
56:13Idziemy dalej.
56:18Czy jest możliwość, żeby w IKE trzymać
56:20zarówno akcje, jak i obligacje? Gdy
56:22zakładam konto IKE, na przykład domu
56:24maklerskim, to będą tam tylko akcje.
56:27Obligacje takie skarbowe notowane na
56:30rynku, tak, można tam kupować i
56:32bezpośrednio i i w formie ETFU.
56:36Natomiast obligacje detaliczne
56:37indeksowane inflacją niestety nie trzeba
56:40do tego mieć oddzielne IKE albo XZE,
56:42czyli no jak przeznaczysz na takie
56:44obligacje IKE to już nie będziesz mógł
56:46mieć IKE akcyjnego. Jest taki produkt to
56:50odsyłam jeszcze raz do tego rankingu,
56:52który Kasia z Maćkiem przygotowali
56:54ranking IKEX i super IKE w PKOBP. Tam
56:58można inwestować w obligacje indeksowane
57:01inflacją i w ETFY, ale niestety tylko w
57:05ETFY, które są notowane na giełdzie
57:07papierów wartościowych w Warszawie,
57:09czyli nie kupisz tam ETFów notowanych w
57:11Londynie, we Frankfurcie,
57:13czy
57:15gdzie tam sobie wymarzysz.
57:18Dobra, słuchajcie kochani, bardzo
57:19serdecznie wam dziękuję. Zbliża się
57:21mecz, więc pewnie już się szykujecie.
57:24Życzę wam cudownych wakacji. Bardzo
57:27serdecznie dziękuję za wspólnie spędzony
57:29czas. Trzymam kciuki za wasze
57:30inwestycje, za konsekwencje, za
57:33budowanie waszej wolności finansowej.
57:35Dzięki za te 13 wspólnych lat i będziemy
57:38tak dalej jechać z tym portfelem co
57:41najmniej do mojej emerytury w wieku 65
57:43lat. Ciekawe ile się wtedy tam uzbiera.
57:45Dajcie znać w komentarzu, co myślicie,
57:48jaki będzie stan rachunku w 65 roku
57:52mojego życia.
57:54Dzisiaj mam 49.
57:56Wszystkiego dobrego. Trzymajcie się.
57:57Cześć.