Deskurowie z Sancygniowa. Postawa rodziny w obliczu dwóch totalitaryzmów. Archiwalna środa

0:06Witamy państwa serdecznie. Dzisiaj

0:08będzie z mikrofonami, bo wiem, że zawsze

0:11tam z tyłu jest problem, nie wszyscy

0:13słyszą, więc dla stałych prywalców jest

0:16różnica, bo są mikrofony.

0:18Także no rozwijamy się. Witam państwa

0:21serdecznie na kolejnym spotkaniu z cyklu

0:24Środa archiwalna.

0:26Naszym dzisiejszym gościem jest Albert

0:27Chudzio, wieloletni pracownik oddziałego

0:30archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w

0:32Krakowie. Choć trudno mi mówić

0:34tutaj o Albercie, że jest gościem, bo

0:37pracuje w instytucie dłużej niż niż ja,

0:41a pracuje długo. No ale powiedzmy, że

0:43tutaj jest gościem na tym spotkaniu.

0:46Deskurowie sancygniowa

0:48postawa rodziny w obliczu dwóch

0:49totalitaryzmów. Tak brzmi tytuł

0:51dzisiejszego naszego spotkania i państwo

0:54bardzo dobrze tutaj widzą. Będzie

0:56dzisiaj oczywiście prezentacja.

0:59Proszę państwa,

1:02Deskurie to niezwykle zasłużona rodzina

1:05dla polskiej kultury, która jak

1:07większość polskiej inteligencji zmagała

1:09się najpierw z niemieckim bestialstwem,

1:12a następnie z sowieckim zniewoleniem.

1:14Nasz dzisiejszy prelegent pochodzi z

1:16niedalekich Działoszyc, o których

1:18zresztą w lutym zeszłego roku opowiadał.

1:20Zainteresowanych odsyłam do obejrzenia

1:23zapisu tego spotkania, który jest

1:25dostępny na naszym kanale na platformie

1:27YouTube. Dla niego ta historia jest

1:31bliska, bo Albert mieszka niedaleko,

1:33także, ale zaraz też będziemy o tym

1:36rozmawiać.

1:38Jednak ta historia rodziny nie jest taka

1:41oczywista i nie dla wszystkich. Ja

1:42zrobiłem, pozwoliłem sobie popytać

1:44znajomych przed dzisiejszym spotkaniem,

1:46bo zapraszałem wiadomo kolegów, żeby

1:49przyszli. Zawsze tak robię

1:52i

1:54jakiś czas temu rozmawiałem z moimi

1:55znajomymi, zachęcając ich do

1:56uczestnictwa w dzisiejszym spotkaniu po

1:58słyszeniu tytułu zareagowali w dość

2:00charakterystyczny sposób. No tak.

2:02Kardynał Andrzej Maria Deskur. Na co ja

2:05dodałem, no ale nie tylko, prawda? Czy

2:08słyszeliście na przykład o piknym palcu

2:10w Scygniowie? to się taka cisza zrobiła.

2:13Ja już nie mówię o innych kwestiach, o

2:14których Albert będzie dzisiaj opowiadał.

2:16Także czasami komuś się wydaje, że dość

2:18dużo wie, a naprawdę nie wie zbyt wiele.

2:22Także dzisiejsze spotkanie myślę, że

2:24będzie takie bardziej może nie stricte

2:26naukowe, ale

2:29nie chcę usić słowa popularno naukowe,

2:30ale popularyzatorskie, bo tak, żeby

2:33ludzie wiedzieli z jakim tematem się

2:37zmagamy. Ale jeszcze chciałbym na

2:39początku Albertowi zadać jedno pytanie,

2:40zanim zanim przejd oddam mu głos. Wiem,

2:43że to 6 km, że blisko, ale wiele

2:47historii jest blisko człowieka i tym się

2:48nie interesuje.

2:50Dlaczego cię to zainteresowało ten

2:52temat? z Sancygniów rzeczywiście jest

2:54blisko od Działoszyc około 6 km i bardzo

2:59często w dzieciństwie jeździliśmy z tatą

3:01do pobliskich lasów na grzyby

3:04i też często jeździłem na takie

3:07wycieczki rowerowe i zawsze mijałem ten

3:09sancygniów i zaglądałem przez mur, ale

3:12niewiele można było zobaczyć. No

3:15niestety majątek sancygniów nie wygląda

3:19już tak jak na jak kiedyś jest w rękach

3:22prywatnych. jest prywatny właściciel i

3:24nawet ostatnio gdzieś pojawiła się

3:27informacja, że został wystawiony za

3:29kwotę 600 milionów 900 000 na licytacji.

3:33No ale na razie chętnych nie ma, bo już

3:35w 2018 roku został wystawiony na

3:38sprzedaż i majątek i pałac niestety i

3:42lamus niszczeje.

3:45Jest to bardzo przykre, że jest teraz w

3:47takim stanie i żal, że nadal nie należy

3:50do rodziny desów.

3:53Ostatnio przejeżdżałem tam, też byłem na

3:57takiej wycieczce rowerowej wcześniej i

4:0023 sierpnia pamiętam zeszłego roku

4:02przejeżdżając zauważyłem poprzez konary

4:04Jeff, że pali się światło. Więc jechałem

4:08dalej w stronę Stępocic, tam jest taka

4:11ściana lasu po prawej stronie i wracając

4:14postanowiłem zajrzeć, mówię czy to jakaś

4:16lampa, czy rzeczywiście ktoś tam w

4:18środku jest i okazało się, że zapewne to

4:20było pomieszczenie, które niegdyś było

4:22salonem i w tym pomieszczeniu światło

4:25było zapalone, więc ktoś zjawił się z

4:28tych właścicieli obecnych i był tam

4:31wtedy. Także oni w tym pałacu chyba na

4:35co dzień nie mieszkają już.

4:37Ale chyba tam się pojawiają czasami.

4:41>> Dziękuję ci. Ja o tym właśnie

4:43Sącygniowie dużo słyszałem, głównie od

4:45ciebie, bo przecież pracowaliśmy razem w

4:46pokoju przez wiele lat i opowiadałeś,

4:48opowiadałeś, no i dałeś się w końcu

4:49przekonać, żeby coś więcej powiedzieć.

4:51Proszę państwa, widać, że tutaj na sali

4:53są również przedstawiciele rodziny

4:54Desgór. Bardzo nam miło. Witamy

4:56serdecznie i dziękujemy, że państwo

4:58pofatygowali się i przyszli tutaj na to

5:00spotkanie. Mam nadzieję, że nie

5:01zawiedziemy.

5:03Albert, oddaję ci już głos i proszę

5:06uprzejmie.

5:07>> Tak, na początku chciałbym na wstępie

5:09powiedzieć coś więcej o sancygniowie, o

5:12samej miejscowości i też krótko o

5:16historii rodziny de skurów, skąd

5:18znalazła się w Polsce i dlaczego wybrali

5:22Sanygniów.

5:23Sancygniów, tak jak już wcześniej

5:25mówiliśmy, jest położony około 6 km od

5:28Działoszyc przy trasie z Działoszyc do

5:30Pińczowa. I Sanygniów

5:34to była miejscowość, o której pierwsze

5:35ciałki pojawiły się już w roku 1376.

5:39majątek przechodził kolejno w ręce

5:41Firlejów, opalińskich, męcińskich

5:44gitarów, ale samą swoją nazwę y

5:48też zmieniał i dopiero w roku 1838

5:53obecna nazwa została przyjęta.

5:58W 1756

6:00najprawdopodobniej drogą małżeństwa

6:02równy ze Stefanem Dębowskim Sącniów

6:05wszedł w posiadanie rodziny Dębowskich.

6:08Ale po powstaniu listopadowym

6:11i udziale w nim braci Stefana i Floriana

6:14Dębowskich majątek trafił na licytację i

6:16w 1838 tutaj są podawane różne daty 1834

6:2118385

6:25znalazł się w rękach

6:28w rękach deskurów

6:31początkowo majątek należał do Józefa

6:33Michała Deskurt

6:36ożenił się z Pelagią z Kos

6:41Później

6:43ich córka

6:45wyszła za mąż za Andrzeja Deskura,

6:48nazywanego w rodzinie Sybirakiem.

6:54Andrzej Deskur był dwukrotnym zesłańcem

6:57na Syberię i zamieszkiwał wcześniej

7:01w Rudzie talubskiej.

7:04Ruda talubska znajduje się w powiecie

7:06garwolińskim.

7:08I

7:11tam bytował na początku ród na Podlasiu

7:14i na Mazowszu.

7:17Pierwszy taki protoplasta

7:20Joachim

7:21Jan Piotr nazywany też Janem Piotrem

7:25przybył do Polski z Francji z rejonu

7:28Vivare. Pieczętował się herbem Góra

7:31Złotoskalista. To jest góra,

7:33prawdopodobnie góra Mezang, która

7:36znajdowała się i znajduje w masywie

7:39centralnym we Francji. I ten herb oprócz

7:43tej góry zawiera dwa ptaki.

7:46Niektórzy twierdzą, że są to kawki albo

7:48kosy. Trudno tutaj ustalić.

7:54Jan Piotr

7:56miał

7:58wielu potomków. był dwukrotnie żonaty i

8:04z tych małżeństw

8:06narodzili się między innymi synowie Jan,

8:10Michał, Hieronim i Paweł. I oni w 176

8:14roku uzyskali indygenat, czyli

8:18szlachectwo polskie przyznawane

8:20cudzoziemcom.

8:25Później

8:28później

8:34rodzina

8:40rodzina

8:45Andrzej Deskur Sybirak, przepraszam,

8:47który urodził się w Rudzie talubskiej w

8:50okolicach Garwolina

8:52pobrał się z Ksaberą Deskurną.

8:59Tutaj chciałbym powiedzieć jeszcze o

9:01tym, że

9:05Andrzej Deskur studiował w Brukseli,

9:09ale za udział w spisku w 1846,

9:13chodziło tutaj o przygotowanie do

9:15ogólnonarodowego powstania, został

9:18skazany przez sąd wojenny na karę

9:20śmierci, przez powieszenie i 16 marca

9:231846

9:25postawiony pod szubienie

9:27na placu pod cytadelą,

9:31ale w ostatniej chwili został

9:32ułaskawiony.

9:36Od 1846

9:38do 1860

9:40przebywał na zesłaniu w Nerczyńsku w

9:43Irkucku, bo

9:45tą karę śmierci zamieniono mu na

9:47dożywocie i na katorgę.

9:51W 1858

9:53uzyskał zgodę na powrót

9:56i wówczas od swojego brata Jana zakupił

10:01właśnie Sanygniu w roku 1861.

10:05Oprócz Sanygniowa wszedł posiadanie

10:07Knyszyna i i Żykowic. wcześniej używano

10:11nazwy Jerzychowice,

10:14ale w 1863

10:16znowu zaangażował się i został

10:20naczelnikiem cywilnym powstania

10:22powiatu miechowskiego.

10:24W połowie lutego 1863

10:27ponownie został aresztowany i skazany na

10:30na osiedlenie w Szadryńsku Gubernii

10:32Towolskiej.

10:34y powrócił z zesłania w roku 1867,

10:39a w roku 188

10:42drug ukończono budowę pałacu według

10:44projektu Adama Oczkowskiego. I tutaj

10:47chciałbym właśnie nawiązać do tego

10:49zdjęcia, które jest teraz widoczne.

10:51Tutaj mamy stan obecny pałacu

10:55i jest widoczna też renesansowa brama,

10:58która jest pozostałością posący

10:59gniowskich z brama z XV wieku. A oprócz

11:03tego znajduje się jeszcze lamus. Lamus,

11:07który też pochodzi najprawdopodobniej z

11:09XV wieku. I jest to budynek czy

11:13kondygnacyjny

11:15z podpiwniczeniem, ze sklepieniem.

11:17Piwnica jest ze sklepieniem kolebkowym.

11:19Powyżej znajdują się piętra. Stropy były

11:23belkowe

11:25i ten lamus znajduje się nieco w głębi.

11:27Tutaj

11:27>> jeszze o tym zdjęciu różnica. Widzimy

11:30różnicę pomiędzy yyy tymi brami. Na dole

11:33jest brama yyy, która to zdjęcie zostało

11:36wykonane yyy najprawdopodobniej yyy po

11:40>> wojnie.

11:41>> Po wojnie, w latach 50,

11:43a później ta brama z XV wieku, czyli ta

11:46brama, która została wbudowana i

11:50i jest takim połączeniem jakby pomiędzy

11:55pałacem a takim budynkiem przybrannym.

12:00Pranata ma tr ma takie trzy otwory

12:03szczelnicze, a oprócz tego tam

12:05znajdowała się wnęka.

12:08W tej wnęce najprawdopodobniej znajdował

12:10się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej

12:12dawniej.

12:16Oprócz tej bramy w Sancykniowie znajduje

12:19się jeszcze druga brama. To jest brama,

12:21która została wybudowana w XIX wieku.

12:25I tutaj widzimy tą bramę.

12:29Na górze znajdował się teraz być może

12:31trochę zatarty herb, herb Deskurów.

12:36Ta góra złotoskalista właśnie jest

12:39attykał góry dodatkowo. A oprócz tego

12:43kiedyś była tam po wojnie w roku 1953.

12:48Najprawdopodobniej tak to wynika z ty z

12:51tego, co jest tam napisane, dlatego że

12:54to jest tablica

12:57poświęcona

13:00przyjaźni polsko sowieckiej, radzieckiej

13:04i została ta tablica wmurowana w 10

13:06rocznicę powstania polskiej partii

13:08robotniczej, czyli możemy wiedzieć, że

13:10jest to rok 53.

13:13I tutaj taka moja osobista dygresja, bo

13:15niedaleko w pobliskich Stępocicach

13:17znajdował się też taki obelisk, na

13:19którym znajdował się sierbin młoda.

13:21Oprócz sierpa i młota znajdował się tam

13:23orzeł bez korony. I

13:27moim staraniem, taką inspiracją

13:31prosiłem tutaj pana Macieja Korkucia,

13:33który był naczelnikiem w biurze edukacji

13:36publicznej, teraz jest naczelnikiem

13:39upamiętniania.

13:41Poprosiłem o usunięcie tych tablic.

13:44Powiedziałem, że wcześniej jeszcze to

13:45było jeszcze nawet przed rokiem 2015, bo

13:48to zdjęcie pochodzi z roku 2009,

13:52że no nie pasuje to zupełnie ani do

13:56pałacu, ani też nie odpowiada prawdzie

13:58historycznej. wyolbrzymianie tej roli

14:01właśnie

14:03partyzanckiej

14:05partyzantki sowieckiej na tych terenach

14:08i także roli

14:11armii ludowej.

14:13No i dzięki tym staraniom w końcu

14:16doprowadzono do usunięcia i tego sierpa

14:18i młota zestępcisk sprzedły

14:20i do usunięcia tej tablicy.

14:24To było najprawdopodobniej w 2015 roku,

14:27chociaż nie opuło się to bez sprzeciwu

14:29lokalnych lokalnego samorządu, bo nawet

14:33w prasie można było przeczytać i tak

14:35przypuszczałem wówczas i o tym mówiłem

14:38panu doktorowi Korpuciowi, że może to

14:42się spotkać z oporem. Jednak ludzie do

14:45tej pory nie rozumieją co to był

14:48komunizm i sekretarz ówczesna gminy

14:52twierdziła w wywiadzie, że ludzie

14:54przyzwyczaili się i do tego pomnika w

14:57Stępocicach i do tej tablicy. Także no

15:01nie wyglądało to dobrze i przy pierwszym

15:03głosowaniu radni nie przegłosowali

15:05usunięcia tych tych tablic, ale w końcu

15:09i i i tego sierpa i młota z obeliska. No

15:12ale potrzeba było wtedy interwencji z

15:15wyższego szczebla i po tej interwencji

15:18ówczesny pan burmistrz zrozumiał chyba o

15:19co chodzi i radni zagłosowali już wtedy

15:22tak jak należało i tablica i ten sierp i

15:25młot zostały usunięte.

15:27>> Przepraszam,

15:29coś tu się wykreśliło.

15:33>> Tak.

15:35Halo. Przepraszam bardzo. Ja pamiętam tą

15:38sytuację jak gdzieś jak Albert walczył o

15:40to, żeby tą tablicę usunąć, bo wtedy

15:43żeśmy pracowali razem i pamiętam, że

15:45byłeś bardzo mocno tym zbulwersowany i

15:47dużo starłożyłeś.

15:49Także no też to jest na pewno dużo twoja

15:53zasługa, że tej tablicy nie ma i tam po

15:54prostu być nie powinno. Także uważam, że

15:57wykonałeś naprawdę dobrą robotę.

15:59>> Bardzo dziękuję. Oj, coś działa, ale to

16:03były coś się tutaj podziało.

16:06Przepraszam,

16:09>> przepraszam.

16:12>> Raz, raz, raz, raz, proszę.

16:15>> Ale to były takie działania

16:16pozakulisowe, więc ja tam się jakoś nie

16:19uwidoczniałem w tym wszystkim, ale udało

16:22się doprowadzić do końca tą sprawę i i

16:26zarówno ten sierwi młody i tablica

16:29zostały usunięte.

16:31Na następnym zdjęciu widzimy pałac od

16:35strony dziedzińca i tutaj właśnie mamy

16:37taki czterokolumnowy portyk, bo jeszcze

16:39muszę powiedzieć, że pałac stoi na

16:42skarpie i od strony drogi

16:46korpus jest trzykondygnacyjny,

16:49a skrzydła są dwupiętrowe, tak można

16:52powiedzieć. od strony dziedzińca korpus

16:55jest dwukondygnacyjny,

16:58a skrzydła są

17:01jednopiętrowe.

17:09Tutaj mamy następne zdjęcie

17:12i to jeszcze muszę tutaj nadmienić, bo

17:14jest tutaj wnuczka państwa Grębowskich,

17:16że te zdjęcia pochodzą ze zbioru rodziny

17:19Grębowskich. Doktor Grębowski był znany

17:21w Działoszycach.

17:23I dzięki właśnie

17:26pani Magdalenie Węgiel dotarłem do tych

17:29zdjęć i jej mamie, pani Teresie Pieron z

17:33domu

17:35pani Grębowska

17:39i te zdjęcia mogę tutaj pokazać.

17:44Tutaj mamy cykniów, ale na dalszym

17:48planie z przodu są stawy i też jest

17:50widoczna ta druga brama i i w tle lamus.

17:55Na następnym zdjęciu, zdjęcie lotnicze.

18:01Widać z tyłu jak wyglądał ten teren.

18:07I tutaj muszę dalej przejść i powiedzieć

18:10coś

18:12o Józefie Marianie Deskurze. Józef

18:15Marian Deskur był synem Andrzeja

18:17Deskura, Sybiraka, który był właśnie na

18:21dwukrotnym zesłaniu

18:23i on był artystą, malarzem, projektował

18:27meble

18:30i miał taką duszę artystyczną.

18:34I właśnie cały dół pałacu był pięknie

18:37urządzony.

18:39Znajdowały się tam meble, bufety, które

18:41tam pozostały wmurowane

18:44na stałe, zespolone ze ścianą.

18:49Natomiast

18:52góra nie była tak wykończona dobrze jak

18:55dług o tym wspominała pani

18:59Wanda Wysocka. Maria Wanda Wysocka

19:03w swoich wspomnieniach, wywiadach

19:06opowiadała, że

19:09w piwnicy w piwnicy znajdowały się

19:12kuchnia, spiżarnia

19:14i i i

19:16było też tajemne przejście, które

19:18zostało jeszcze przygotowane do piwnicy,

19:21przygotowane za czasów Andrzeja Deskura,

19:24Sybiraka.

19:27pewnej części właśnie salonu znajdowało

19:30się znajdował się taki mechanizm, że

19:32kiedy się nacisnęło na parkiet,

19:36otwierało się to przejście i można było

19:38zejść do piwnicy, a piwnica była

19:40połączona z sypialnią jej rodziców, że

19:43można było do góry wyjść na pierwsze

19:47piętro. A związane to było właśnie

19:49jeszcze z celowymi działaniami Andrzeja

19:51Deskura, który urządził dom w ten sposób

19:54tego Cybiraka. urządził dom w ten

19:56sposób, że można było, żeby można było

19:59tam y przechowywać powstańców brać

20:02jakiegoś zagrożenia, żeby mogli się

20:05przemieszczać i ukrywać bądź na dole w

20:08piwnicy bądź na górze. Andrzej Deskurz,

20:12tak zwany cyberak, był szczególnie

20:14zasłużony dla tej miejscowości. On

20:17odrestaurował tam kościół. Robotnikom,

20:21którzy pracowali przy kościele,

20:25nakazał czytać trylogię Sienkiewicza.

20:27Yyy pałac został ukończony w roku 1882

20:32i na szczycie pałacu znajdowały się na

20:34jego narożnikach postaci królów i yyy

20:38zasłużonych wielkich Polaków, co było na

20:42te czasy wielką odwagą ze względu na to,

20:45że był to zabór rosyjski,

20:48ale on miał odwagę i i takie właśnie

20:52figury umieścił.

21:00Na kolejnym zdjęciu widzimy Andrzeja

21:04Ludwika Deskura i Stanisławę Skoseckich,

21:06jego małżonkę. I tutaj mogę powiedzieć,

21:09że po raz drugi splotły się losy rodziny

21:11Deskurwi Koseckich, ponieważ

21:14pierwszy raz było to małżeństwo

21:18Pelagi Koseckich i Józefa Michała na

21:21początku XIX wieku. A tutaj z kolei na w

21:26roku 1921

21:28doszło do zawarcia małżeństwa właśnie

21:30pomiędzy Andrzejem Ludwikiem Deskurem,

21:33synem Józefa Mariana, który odziedziczył

21:35po nim Sanygniów

21:38ze Stanisławą Skaseckich. Stanisława

21:41pochodziła

21:44pochodziła z Podola.

21:46Posiadali tam majątki w Kacmazowie oraz

21:51Korytnej, ale na skutek rewolucji

21:551917 roku stracili te swoje rodowe

21:58gniazda i

22:01musieli opuścić po dole.

22:04I nadarzyła się taka właśnie możliwość w

22:07roku 1920, kiedy do Kijowa dotarły

22:11śmigły z polskimi wojskami.

22:14Wtedy zostały podstawione wagony dla

22:16polskich rodzin i

22:18Stanisława razem z siostrą i ze swoją

22:21mamą opuściły Kijów. No nie miał nie

22:25mogły wtedy wiele zabrać.

22:28Jedynie jakąś biżuterię i srebra.

22:31Chociaż później jeszcze

22:34udało się sprowadzić część mebli z

22:37Kacmazowa, bo zresztą

22:40korytna została doszczętnie zniszczona.

22:44W korytnej mieszkali wcześniej. Kacmazów

22:46to dopiero już został nabyty

22:51w pierwszej dekadzie

22:53XX wieku.

22:58Andrzej Deskur. Andrzej Ludwik Deskur,

23:02który jest widoczny tutaj na zdjęciu,

23:03urodził się w Ostrowie. To jest

23:07miejscowość znajdująca się znajdująca

23:09się koło Proszowic

23:13i brał udział w wojnie 1920 roku.

23:18Majątek przejął po swojem ojcu właśnie

23:20Józefie Marianie Deskurza, który zmarł w

23:221915 roku.

23:26Andrzej Marian Andrzej Ludwig Deskur

23:29podjął studia na Uniwersytecie

23:31Jagiellońskim w roku 1916 17, ale po

23:35śmierci ojca sytuacja była trudna. y

23:38majątek był obciążony hipotecznie i

23:41postanowił

23:43zająć się majątkiem i prowadził go razem

23:47ze Stanisławą z Skaseckich

23:50i to prowadził do tego, że wszystkie te

23:53długi przed wojną, przed wybuchem wojny

23:56w 1939 zostały spłacone.

24:00Jego ogromną pasją były konie i właśnie

24:04tej hodowli poświęcił się w całości.

24:08nawet pisał do takiego czasopisma, które

24:13ukazywało się przed wojną. To czasopismo

24:16nazywało się Jeździec i hodowca.

24:19Dwa artykuły tam opublikował w roku

24:211939.

24:27Na kolejnym zdjęciu

24:31po lewej stronie widzimy panią Otylię

24:33Gil. To jest też zdjęcie ze zbiorów

24:35państwa Grębowskich.

24:38która przygotowywała dzieci w zakresie

24:40szkoły powszechnej.

24:43Tutaj na kolejnym zdjęciu widzimy

24:45rodzeństwo

24:48razem z panią Otylią Gil. Pani Otylia

24:50Gil urodziła się w Rokczycach, później

24:52mieszkała mieszkała w Krakowie i ona

24:57opiekowała się dziećmi i przygotowywała

24:59ich w zakresie właśnie szkoły

25:01powszechnej.

25:05Tutaj na kolejnym zdjęciu, tak

25:08przynajmniej jest podpisane, widzimy

25:11przyszłego kardynała Andrzeja Deskura,

25:14a obok

25:17pani Otylia Gil z dziećmi.

25:24Jeszcze nawiązując do pani Otyli muszę

25:26powiedzieć, że ona w roku 1937 wyszła za

25:29doktora Grębowskiego, doktora, który

25:31pracował w pobliskich Działoszycach. Na

25:35kolejnym zdjęciu widoczni są bracia

25:36Deskurowie. Tutaj widzimy kolejno od

25:40lewej Andrzeja

25:43w tych okularach Antoniego. Andrzej

25:45urodził się w roku 1924,

25:48Antoni rocznik 1930, Stanisław 1927 i

25:54najstarszy Józef Szczęsny z roku 1922.

26:00Tutaj są na dziedzińcu przed pałacem od

26:04drugiej strony właśnie nie od strony

26:06drogi, tylko od strony dziedzińwa.

26:08i przed tym czterokorunowym portykiem

26:12powyżej balkon.

26:16A to widoczne jest tutaj pozostałość po

26:19czworakach wchodzących w skład zabudowań

26:21dworskich w Sącygniowie i są tutaj

26:23inicjały Józefa Deskura. To jest tylko

26:26część czworaków. Można powiedzieć, że

26:301/4 z przybudówką.

26:34No i ktoś tam jeszcze mieszka do tej

26:36pory w tej części i zapewne dachówka też

26:39tak jak to widziałem jak to wygląda, ta

26:43dachówka chyba też jest nadal z tamtego

26:46okresu i i zamieszkuje tam jeszcze jakaś

26:50rodzina do tej pory.

26:55Na kolejnym zdjęciu widzimy kościół w

26:58Sącygniewie, kościół pod wezwaniem

27:00świętych Piotra i Pawła i tablicę

27:02upamiętniającą samodzielny

27:05batalion szturmowy Suszarnia. To

27:08upamiętnienie zostało dokonane w roku

27:111994.

27:12No i tutaj też jest 106 DPAK wymieniona.

27:19A obok mamy

27:22na kolejnym zdjęciu

27:27tablicę upamiętniającą jubileusz

27:29575lecia kościoła oraz biskupstwo

27:32rodaka, naszego Andrzeja Marii Deskura,

27:36tutaj przewodniczącego papieskiej

27:38komisji środków społecznego przekazu. I

27:40to znajduje się ta tablica przy przy

27:43grupie ukrzyżowania.

27:45Sam kościół został ufundowany przez

27:47Piotra Sącygniowskiego w roku 1400.

27:52Na kolejnej fotografii znajduje się

27:55zdjęcie

27:57wnętrza kościoła,

28:01a obok znajduje się tablica, która

28:04została wmurowana.

28:06Stojąc na ołtarzu, kiedy kapłan znajduje

28:08się na ołtarzu, po swojej lewej stronie,

28:11poświęcona kardynałowi Andrzejowi Marii

28:14Deskurowi.

28:16Muszę tutaj powiedzieć, że ksiądz

28:18proboszcz wtedy otworzył specjalnie

28:21kościół, bo to był taki styczniowy

28:24dzień, jak pamiętam, trzeci stycznia

28:26tego roku i było dosyć zimno. I jak już

28:29zajechałem tam do Sanygniowa,

28:33to kościół okazało się, że jest

28:35zamknięty. Ksiądz w obawie przed jakimiś

28:37właśnie grabieżami zamyka kościół i

28:40żałuje, że nie może być on

28:43dzień otwarty, ale

28:46porozmawiałem z nim chwilę i bez

28:48problemu otworzył kościół i mogłem

28:51zobaczyć wnętrze. I muszę się przyznać,

28:53że mimo, że tak blisko mieszkałem, to

28:55nigdy wcześniej w środku w tym kościele

28:57nie byłem. Kościół jest rzeczywiście

28:59bardzo piękny. Tutaj są też,

29:04można powiedzieć znajdują się dzieła z

29:07warsztatu Santiuciego, który miał

29:09warsztat w pobliskim Pinczowie

29:11Kamieniarski.

29:13I przypuszcza się, że ten portal, który

29:14znajduje się nad wejściem do zakrystii,

29:17to właśnie jest portal, który

29:20pochodzi właśnie z warsztatu

29:22Santigciego. Znajduje się też tam taki

29:25nagrobek, którego akurat tutaj nie ma.

29:27Ten nagrobek to jest nagrobek piętrowy

29:32i to jest nagrobek Jakuba i Anny

29:34Sancygniowskich, który też należy

29:36przypisać właśnie okresowi renesansu.

29:41A oprócz tego, o przepraszam, coś są

29:43jakieś problemy

29:50>> już.

29:52A oprócz tego,

29:55a oprócz tego

29:57są tam też takie tablice, które są

29:59poświęcone

30:02osobom z rodu między innymi Andrzejowi

30:05Deskurowi czy Zofii Wielowiejskiej,

30:09Zofii Stefanowej Wielowiejskiej,

30:11siostrze Józefa Mariana Deskura.

30:15Sam kościół jest naprawdę warty

30:16zobaczenia.

30:19Naprawdę wygląda pięknie.

30:24I jeszcze nawiązując do lamusa, o którym

30:27mówiłem, przepraszam, ale coś się dzieje

30:30z tym

30:31jakieś kłopoty,

30:35że się

30:35>> wyładowałąc

30:45przepraszam najmocniej, ale niestety

30:46technika, technika, technika.

30:49Dziękuję.

30:51W tym lamusie, który znajduje się tam w

30:53zespole pałacowym, w zespole dworskim w

30:571917 roku Zofia Slemencowskich Skórowo

31:01urządziła

31:04swoiste muzeum, w którym między innymi

31:06znajdowały się dwa konfesjonały

31:08gotyckie, jakiś strój Mieszczki

31:10Miechowskiej i inne rzeczy.

31:13najprawdopodobniej wcześniej były

31:14przechowywane

31:17jakieś zbroje,

31:20uprzęże.

31:23A później właśnie w 1917 roku Zofia

31:28Deskurowa z klemensowskich stworzyła tam

31:30swoje muzeum. Tutaj na kolejnym zdjęciu

31:34widzimy taki obelc, który znajduje się w

31:36Teotorowie przed leśnictwem Sancygniów.

31:38I tutaj właśnie yyy chciałbym przejść

31:41już do okresu wojennego.

31:50To

31:55i zacząć od

31:59tego, co działo się z rodziną począwszy

32:01od 1 września 1939 roku.

32:06W tym dniu najstarszy syn państwa Deskur

32:10Andrzeja Ludwika i Stanisławy Skoseckich

32:13postanowił wybrać się do pobliskiej

32:15Topoli. To znaczy to była miejscowość

32:17znajdująca się koło Skalpmierza i

32:20pojechał tam po naboje

32:23dla Andrzeja przyszłego kardynała,

32:26które miał używa, który miał używać przy

32:29polowaniach na kuropatwy.

32:32Gdy wrócił do domu, okazało się, że jest

32:35już wojna i furman miejscowy

32:40o nazwisku Mystek siodła już konia, żeby

32:42po niego jechać. Cała rodzina

32:45postanowiła wyjechać z Sanygniowa,

32:48ponieważ posiadali oni hodowlę

32:52koni, hodowlę klaczy zarodowych, tych

32:54angloorabów i chcąc ratować też to

32:57stado,

32:59Andrzej Ludwig Deskur przypuszczał, że

33:04kiedy wejdą Niemcy, te wszystkie konie

33:06zostaną im zagrabione, więc postanowił

33:09ewakuować się na wschód. dotarli w

33:12okolicę Janowa Lubelskiego. Wtedy było

33:15jakieś wielkie bombardowanie.

33:16Trzykrotnie Janów był bombardowany i

33:20wtedy też zaginął pracownik, bo

33:22pojechała z nim pojechało z nimi kilku

33:23pracowników, którzy chcieli zapisać się

33:26do do wojska. Myśleli, że na linii Wisły

33:29będzie stawiany opór i tam na linii

33:32Wisły

33:33zatrzymana zostanie armia Hitlera.

33:36Jednak niestety wojska niemieckie

33:39posuwały się naprzód. A ze wschodu

33:42weszli Rosjanie.

33:45Deskurowie dotarli wtedy do siostry

33:48Andrzeja Ludwika, do Róży, która wyszła

33:51za

33:53pana Michalskiego i

33:58nosiła nazwisko Michalska do Suchodołów.

34:00w Suchodołach nie pozostawali długo, bo

34:03na wieść o wkroczeniu Armii Czerwonej

34:07pani Deskurowa, pani Stanisława z

34:09Koseckich Deskurowa stwierdziła, że zna

34:12bolszewików i że nie zamierza tam dłużej

34:14pozostawać

34:15w obawie o losy rodziny i powiedziała

34:18wtedy, że należy wracać i konie już

34:20wtedy nie miały większego znaczenia,

34:22chociaż większość tego stada została z

34:24tego co wiem uratowana, ale małżeństwo

34:27wraz z dziećmi powróciło do Sanygniowa.

34:30A siostra Andrzeja Ludwika Deskura

34:34dostała się wtedy w ręce Rosjan.

34:37Miejscowość Suchodoły

34:40przejściowo w roku 1939

34:43dostała się w ręce Armii Czerwonej i

34:45potem już na mocy podziałów, które były

34:48prowadzone tej linii demarkacyjnej z 28

34:50września znowu te tereny zajęli Niemcy.

34:53Pierwotnie Lubelszczyzna miała przypaść

34:55Rosjanom, ale w wyniku tych nowych

34:58działów

35:00Lubelszczyzna została przekazana

35:01Niemcom, a Litwa strafiła strefę wpływów

35:05sowieckich.

35:08Róża Michalska była wywożona, ale udało

35:11jej się zbiec z wagonu i przechowała się

35:13u jakiegoś młynarza i później powróciła

35:18w swoje strony i tylko cudem się

35:21uratowała.

35:25A sami państwo Daskurowie też wrócili do

35:28do Sanygniowa

35:31i tutaj mamy takie wspomnienie

35:32Stanisława, który mówił: "Jechaliśmy na

35:35wschód, bo na Wiśle Front miał się

35:36zatrzymać. Kiedy tak się nie stało,

35:38przyjechaliśmy do przyjaciela ojca

35:39mojego pana Karwackiego. Jechaliśmy

35:43nocą. Te tumy ludzi, które szły ze

35:45Śląska, tych wozów, to było straszne.

35:47Już wtedy decyzja, że jedziemy w

35:49Lubelskie do Michalskich".

35:52No i tak jak mówiłem wcześniej, ten dwór

35:54znajdował się w Suchodołach,

35:57a sama banda,

36:00deskur zapamiętała to tak jako mała

36:04dziewczynka. miał

36:07wtedy miała 7 lat. Mówiła: "Moja matka

36:10powiedziała, że absolutnie się nie

36:12ruszamy, a ojciec powiedział, że

36:13jedziemy." Tu chodzi o wyjazd w ogóle

36:15zancya, bo Niemcy wezmą nam wszystkie

36:17konie, wszystkie te zarodowe klacze. I

36:20on ojciec przeprawiał się w Lubelskie do

36:23siostry swojej Michalskiej w

36:24Suchodołach. Tam dobrnęliśmy i jak Ruscy

36:2717 września wkroczyli do Polski, to moja

36:30matka, która wiedziała co to są ruscy,

36:32powiedziała: "Odwrót". Tu już konie nie

36:34miały znaczenia i od razu uciekliśmy

36:38i bardzo dobrze.

36:49I najstarszy z rodzeństwa deskurów Józef

36:53Szczęsny Deskur

36:56wybuchu wojny odbywał praktyki w

36:58Michałowie od 40 do 451 roku. Uczęszczał

37:02do szkoły handlowej. Przypuszczam tutaj,

37:04że być może była to szkoła handlowa w

37:06Działcach, bo taka szkoła, na taką

37:07szkołę Niemcy zezwolili i przez rok

37:11uczęszczał do tej szkoły. Następnie

37:13pracował w topolii konarskiej jako

37:15praktykant i kiedy w Sancygniowie

37:18organizowano oddział kawalerii, został

37:20zaprzysiężony jako żołnierz Armii

37:23Krajowej o pseudonimie Dziecko i

37:25przydzielony do samodzielnego dywizjonu

37:26trzeciego pułku anówka. To był szwadron

37:29spieszony, którym dowodził podporucznik

37:31rezerwy Augustyn Szpor, pseudonim

37:33Czeźby.

37:35Sam Józef Szczęsny wspominał, że nie był

37:37zadowolony z tego pseudonimu, dziecko,

37:39że nie podobał mu się ten pseudonim, ale

37:41to został mu wybrany właśnie przez

37:43trzeźwego i

37:45twierdził, żeś miał czasami odyły.

37:51Nie nie wiedział, dlaczego nadał mu taki

37:53pseudonim.

37:59Jeszcze tutaj należy dodać, że Józef

38:01Deskur pomógł również uratować

38:03angielskiego kapitana z pochodzenia

38:05Australijczyka Alana Hameta,

38:08który jako jeden z nielicznych ocalał z

38:10samolotu wracającego z nadpowstańczej

38:12Warszawy. Został ten samolot zestrzelony

38:15z 16 na 17 sierpnia 44

38:19roku i rozpadł się nad zabłociem.

38:22Alanowi udało się wówczas wydostać z

38:24palącego się samolotu. Wyskoczył na

38:27spadochronie, później był w Goszycach.

38:30Zajęli się nim żołnierze AK.

38:33I potem okazało się, że Józef Deskur

38:37został wysłany wraz z właścicielką

38:40Święcic.

38:41Święcicy znajdują się niedaleko od

38:44Sanygniowa razem z panią Jadwigą

38:46Wielowijską, która znała angielski.

38:48Odebrali

38:50Hameta.

38:53Pałecznicy, bo tam został dowieziony i

38:56później już ten Alan Hamed ukrywał się

39:00u pani Wielowiejskiej, a nawet

39:03dzielał się w partyzantce.

39:06I

39:07po wojnie Armia Czerwona zorganizowała

39:11taki punkt w Częstochowie, gdzie

39:13żołnierze alianscy byli gromadzeni

39:17i zostali oni przewiezieni do Odessy i

39:20stamtąd statkiem na zachód. yyy z Alanem

39:24Hametem wyjechała też pani wielowiejska,

39:25bo zakochali się w sobie i jej też udało

39:29się wówczas opuścić Polskę yyy i razem

39:34yyy wyjechali na zachód.

39:36W czasie okupacji San Cygniowiec znalazł

39:39schronienie bardzo wiele osób

39:40ukrywających się przed Niemcami. Przez

39:43całe lata przebywała tutaj małżonka

39:45późniejszego generała Rostworowskiego,

39:49pani

39:50Zofia Rostworowska z Mycielskich.

39:53Sam generał nie ukrywał się w

39:55Sancygniowie i pomimo ostrzeżeń, a

39:58przebywał wówczas w Krakowie przy ulicy

40:02Świętego Marka 8 u państwa Karłowskich.

40:06I pomimo ostrzeżeń nie zmienił tego

40:08lokalu, nie zachował należytej

40:10ostrożności konspiracyjnej i dostał się

40:14w ręce Niemców i został

40:17zgładzony.

40:19W samygniowie w tym czasie przebywała

40:22jego żona Zofia Zmycielskich z dziećmi.

40:27przebywali tam przez okres całej

40:30okupacji

40:32do roku prawie do samego końca, do roku

40:3544.

40:41I w tym miejscu też Sanygniowie w Dworze

40:43znajdował się znajdował się punkt

40:47apteczny, który był założony przez panią

40:49Elżbietę Slaską. A wśród

40:52zakonspirowanych osób byli też

40:54Stanisława Skaseckich Deskurowa, Zofia

40:57Smycielski, generałowa Rostworowska,

40:59Maria Teresa nazywana Mysią

41:01Rostworowska, która była również

41:03uczestniczką tajnego nauczania oraz

41:05Maria Władyczanka Blanka,

41:08sanitariuszka z inspektoratu AK Maria w

41:10Scygniowie. Komendantką tej grupy tak

41:13zwanej aptecznej w Sącniowie była Zofia

41:15Rostworowska, która z córką Marią, Mysią

41:18i synem Stanisławem byli goszczeni

41:21właśnie w tym majątku.

41:30I tutaj też należy wspomnieć jeszcze,

41:33jeżeli jesteśmy tutaj przy okresie

41:35okupacji o Knyszynie, bo w Knyszynie

41:37znajdował się

41:40dworek, taka willa w stylu zakopiańskim

41:42wybudowana przez Andrzeja

41:46Deskura,

41:48Sybiraka i on po przekazaniu

41:51majątku w ręce syna Józefa Mariona

41:54przeniósł się do Knyszyna i zamieszkiwał

41:56w Knyszynie. Tam też były zabudowania

41:58dodatkowe dworskie i i mieszkania dla

42:00służby. A w roku 44

42:04stacjonował tam sztab y

42:07106 DPAK z Bolesławem Nieczujem

42:10Ostrowskim na czele, a oprócz

42:13niego

42:15znajdował znajdował się też tam

42:19Baon

42:22kwaterował baon

42:25suszarnia

42:31Ale zanim jeszcze tutaj przejdę dalej,

42:34to jeszcze wspomnę, że 25 lipca jak były

42:39takie zręby, tworzyła się

42:42Rzeczpospolita Partyzancka, która była

42:44nazywana Republiką Pńczowską w

42:45Pinczowie, a

42:47w Kazimierzy czy w Proszowicach nazywana

42:49jest Rzeczpospolito kazmierską

42:51kazmiersko-Proszowicką.

42:54To

42:57wtedy żołnierze

42:59polskiego korpusu bezpieczeństwa, to

43:01znaczy można powiedzieć, że to było

43:04polski korpus bezpieczeństwa, to był

43:05takim okiem i ruchem

43:08Armii Krajowej i podlegał administracji

43:11cywilnej.

43:13Spełniał taką rolę jak gdyby milicji

43:15konspiracyjnej.

43:17zajął się rozpracowaniem takiego

43:20posterunku, który mieścił się w

43:23zabudowaniach dworskich w Sancygniowie i

43:25tam rezydowali tak zwani ozdrowieńcy,

43:28Niemcy w liczbie około 1520

43:34i postanowiono ich stamtąd usunąć i

43:38przeprowadzono akcje.

43:40Tam rozpracowaniu podjął się wówczas

43:43Bronisław Biniarski, pseudonim Marek z

43:47tego polskiego korpusu bezpieczeństwa

43:50i w dniu 25 lipca

43:54zaatakowano ten posterunek. Wcześniej

43:57rozpracowano

43:59samo miejsce.

44:02Marek jako Marek jako wywiadowca, ten

44:05właśnie Bronisław Winiarski

44:08dokonał

44:10takiego rozpracowania tego miejsca za

44:13pośrednictwem Józefa Kuli, który

44:17prowadził handel wódką z wówczas

44:21nazywaną bimbrem.

44:24Poznał komendanta tego posterunku,

44:27który był Niemcem z Sudatu. nazywali go

44:31tam Czechem, z którym można się było

44:34dogadać, ponieważ mówił po czesku, dla

44:36Polaków nie było problemem y

44:39porozumienie się właśnie z tym Czechem.

44:41I

44:44będąc u Józefa Kuli pili razem. W końcu

44:48okazało się, że sam ten Niemiec, ten

44:52niemieck czeski Niemiec Sudetów zaprosił

44:56go tam do tego miejsca, w którym

44:58stacjonował ten oddział ozdrowieńców.

45:02I następnie zasnął, a Marek

45:07całe te pomieszczenia spenetrował i

45:09wiedział jak później, gdzie wszystko się

45:13znajduje i jak należy ten posterunek

45:15rozbroić. I w dniu 25 lipca w południe

45:18zebrali się przy murze pałacu tego

45:22ogrodzenia pałacowego w Biedrzykowicach

45:24od strony Biedrzykowic i przedostali się

45:29do wewnątrz.

45:32Jeden z wchodzących właśnie tam członków

45:35tego polskiego korpusu bezpieczeństwa

45:39miał długi płaszcz, chciał wyglądać po

45:41żołniersku. Potknął się na tym płaszczu

45:43i spadł. Narobił huku i wówczas Niemiec

45:48zaczął strzelać. wyszedł Niemiec i

45:50zaczął strzelać i rzucać granatami. Na

45:51szczęście te granaty nie wybuchły yyy i

45:55y

45:56niektórzy członkowie tego korpusu

45:58bezpieczeństwa, polskiego korpusu

46:00bezpieczeństwa dostali się do wewnątrz

46:03i Niemcy poddali się wówczas. Zostali

46:06oni przewiezieni do działoszyc,

46:09do

46:12porucznika Pazura.

46:15Taki pseudonim miał Tomasz Adrianowicz.

46:29I teraz chciałbym właśnie nawiązać

46:30jeszcze do tego Knyszyna, bo w tym

46:32Knyszynie w dniu 25 sierpnia

46:36przeprowadzono bombardowanie. W Kzynie

46:39stacjonował

46:41stacjonował właśnie samodzielny ten

46:45samodzielny batalion szturmowy Suszarnia

46:48oraz sztab 106 DPAK z Bolesławem

46:51Nieczują Ostrowskim na czele i

46:58sam Knyszyn był ukryty w lasach

47:03było dość daleko do najbliższej drogi

47:07więc Więc wydawało im się, że że mogłem

47:09się tam czuć bezpiecznie. Niestety

47:11Niemcy przeprowadzali zwiad. Latał tam

47:13między innymi taki samolot zwiadowczy

47:15Sztor i zauważyli, że że że tam ukrywają

47:19się właśnie

47:21najprawdopodobniej zauważyli, że

47:22ukrywają się partyzanci. Niektórzy

47:25twierdzą też, że została namierzona

47:27radiostacja

47:28i dokonali bombardowania tego miejsca.

47:31Wówczas zginęło wiele osób,

47:34między innymi

47:36ranna została sanitariuszka Jadwiga

47:39Kręt, która pochodziła z Warszawy i cały

47:45tamtejszy dwór, ta willa w stylu

47:48zakopiańskim spłonęła, a

47:53wiele osób zginęło.

47:56Zarządcą wówczas w samym Knyszynie był

47:59pan Kamocki, który też dzięki

48:01uprzejmości państwa deskurów przebywał

48:04tutaj na terenie ich majątku i pochodził

48:09on z Kalisskiego.

48:13Jemu udało się wówczas przeżyć. No ale

48:16to bombardowanie było straszne w

48:18skutkach. Część osób zostało

48:20przewiezionych na plebanie do

48:22Sanygniowa, gdzie pomocy udzielał im

48:25ksiądz ksiądz Boga i sprowadzony z

48:29pobliskich działos pan doktor Grębowski.

48:33Niestety sanitariuszka, która też tam

48:35się znajdowała, Jadwiga Kręt,

48:38nie przeżyła. Była ranna w brzuch i i po

48:42dwóch dniach zmarła.

48:48W tym też czasie

48:50sancygnius został otoczony, a państwo

48:54deskurowie postanowili zapobiec

49:01tak, starali się zapobiec

49:05niemieckiej interwencji wówczas i

49:07starali się też zacząć śladowania tam

49:10polskiej partyzantki

49:14i i sam pan Andrzej Ludwik Deskur

49:17jeździł tam i razem z panem Kamockim

49:20zacierali ślady,

49:23ale okazało się, że Niemcy nie odpuścili

49:26i otoczyli Sanygniów.

49:30W Sancyniowie wtedy znajdowali się

49:32krewni państwa Deskurwi Jan i Andrzej

49:37i oni zostali właśnie zatrzymani przez

49:40Niemców, bo okazało się, że że Augustyn

49:44Szpor pseudonim Czeźwy, zdobył jakiś

49:47niemiecki motocykl. Nie wiadomo co stało

49:49się z tym niemieckim żołnierzem. On

49:52chyba trafił do do niewoli i został ten

49:55motocykl ukryty w zabudowaniach

49:57pałacowych i po ukryciu tego motocyklu

50:04i jakieś broni były obawy, że Niemcy

50:07mogą to znaleźć. No i niestety znaleźli

50:10ten motocykl.

50:13No i był wielki problem, bo

50:17krewni państwa skolów i Andrzej zostali

50:20aresztowani

50:23i była obawa, że mogą stracić życie.

50:37Pani Stanisława Desków wspominała,

50:45wspominała to w ten sposób. Kilku

50:47razczonych SSmanów stało na szasie przed

50:49naszym domem. Wymyślają

50:53tym chłopakom. Chodzi tutaj właśnie o

50:55Jana i Andrzeja Deschudów. Podchodzę

50:57mówiąc kim jestem i wtedy wszyscy Niemcy

50:59skierowują złość w moją stronę. Jak się

51:01później dowiedziałam już znaleźli

51:03motocykl niemiecki w stodole a dynamit w

51:05mieszkaniu rządcy. Jeden ze SSmanów

51:07specjalnie się wścieka. Pani sobie

51:09spaceruje, a tu buntownicy prowadzą

51:11akcję przeciwną. Udaje oburzoną i

51:13dowodzę, że ci chłopcy nie mają z tym

51:14nic wspólnego, że to są bratankowie

51:17mojego męża, których wysłał po konie

51:20przed sezonem sielnym. Nic to nie

51:23pomaga. Krzyczy dalej. A to co?

51:25Pokazując mi kawałek dynamitu. Chyba

51:27mydło. Odpowiadam szczerze, bo nie

51:29wiedziałem jak dynamit wygląda. Mydło

51:31warczy Niemiec. Warci jesteście, by wam

51:33to zbujeckie gniazdo tym mydłem

51:35wysadzić, ale na razie musimy skończyć z

51:37tymi buntownikami. Tu pod tym drzewem na

51:40pani oczach będą rozstrzelani. Świadoma,

51:42że ci chłopcy są na mojej opiece, że

51:44jestem za nich odpowiedzialna. Bronię

51:47nadal jak umiem, ale coraz mniejszym

51:49przekonaniem by to pomogło. Gdyby gdy

51:52jak dobry duch zjawia się u mego boku

51:54panna władyczanka. Niech pani walczy

51:56dalej. Niech się pani nie poddaje.

51:57Powtarzam i po polsku. Wierzę, że czyjeś

52:00modlitwy w tej chwili zadziałały, bo

52:02zupełnie niespodziewanie Niemiec

52:03odwrócił się i wydał rozkaz, by tych

52:05buntowników wsadzić do samochodu i

52:07odbieźć do góry. Wchodzę do domu i

52:09miałam w drzwiach jeszcze jednego

52:11rozkrzyczonego Niemca. W holu zastaję

52:13panią Rostworowską, spokojną, ale bladą

52:16jak opłatek. Groził najgorszymi

52:19konsekwencjami. Powiedziała

52:22głównie o ten niemiecki motocykl.

52:24Wszyscy chłopcy z domu rozbiegli się w

52:26pola, ukryci w snopkach owca. Własowcy

52:28buszowali wszędzie, znaleźli mego

52:30najstarszego syna Józefa, ale oddał im

52:32zegarek i umknął.

52:35I wtedy właśnie po tym wszystkim pani

52:37Stanisława Deskur postanowiła wyjechać

52:41z synem Antosiem do Święcic do pani

52:44Wielowiejskiej. Przypuszczają, że tam

52:46będzie bezpieczne. Wróci dopiero po

52:48kilku dniach.

52:59Na kolejnym zdjęciu widzimy przyszłego

53:02kardynała Andrzeja Mariura. Jest to

53:04zdjęcie pochodzące z kartoteki zdjęć

53:06sygnalitycznych.

53:08To jest taka kartoteka,

53:10która znajduje się w Warszawie.

53:14Kartoteka o układzie alfabetycznym

53:16obejmująca

53:18zasób z lat 4455.

53:21skład którego wchodzą karty wytworzone w

53:23poszczególnych urzędach bezpieczeństwa.

53:26Zakres terytorialny to obszar całego

53:28kraju i tam zakres pól obejmuje między

53:30innymi dane dotyczące rejestrowanej

53:32osoby, imię i nazwisko, imię ojca, data

53:34urodzenia, miejsce zamieszkania, wzrost,

53:36kolor oczku i znaki szczególne oraz

53:38kategorie przestępstwa, numer fotografii

53:41oraz numer opisu i urząd fotografujący

53:43oraz numer sprawy.

53:47Na obrocie takiej katoteki znajduje się

53:49przyklejone zdjęcie osoby zatrzymanej.

53:51Data wykonania tej fotografii

53:54Andrzeja Mari Skura to 17 stycznia 1947

53:58roku, a urząd fotografujący, tak jak

54:00widać na zdjęciu, WB WBP Kraków, czyli

54:04Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa

54:05Publicznego w Krakowie.

54:08Tutaj też jest na tej w tej kartotece

54:11znajduje się data urodzenia 29 luty 24

54:14roku. Co do miejscowości popełniono

54:16błąd, bo miejscowość nosi nazwę

54:18sancygniów. Tutaj wpisano, nie wiem z

54:20jakiego powodu gniłów, ktoś po prostu

54:22się pomylił, a jako miejsce zamieszkania

54:25ówczesne późniejszego kardynała podano

54:28Kraków, ulica Podzamcze 8, a tam

54:31Podzamcze 8 to oczywiście

54:32archidiecezalne seminarium duchowy,

54:36a jako kategorii przestępstwa członek

54:39organizacji MWP, więc można tutaj

54:41jedynie przypuszczać, że chodzi o

54:42młodzież Wielkiej Polski, bo ta

54:43organizacja młodzieżowa Obozu Narodowego

54:46okresu Międzywolnia

54:48i została została założona w 32 roku, a

54:50w 46 rozbita przez UB.

54:56Oprócz tej kartoteki, która właśnie

54:59znajduje się w Warszawie, gdzie widzimy

55:01tutaj to zdjęcie z profilu z półprofilu,

55:08w Instytucie Pamięci Narodowej, oddziale

55:10Krakowskim znajduje się

55:13karta z kartoteki zniszczeń, tak zwanej

55:15kartoteki zniszczeniowej. I tutaj mamy

55:17potwierdzenie tego zatrzymania dnia 14

55:20stycznia 47

55:22przez wydział trzeci oraz informacje, że

55:26Andrzej Deskur jest podejrzany o

55:27przynależność do nielegalnej organizacji

55:30i że po wyzwoleniu był członkiem

55:32wojewódzkiego zarządu PSL w mieście.

55:37W roku 68 już dopisano, że brak

55:40potwierdzenia w materiałach o

55:41przynależności do nielegalnej

55:43organizacji,

55:44że materiały bez wartości

55:47operacyjnej zakwalifikowano do

55:49zniszczenia, ale też znajduje się też

55:52kartka tak zwana depozytu WB w Krakowie.

55:5725 stycznia został wydany jakiś depozyt,

56:00jakaś rzecz, która być może zegarek,

56:02który należał do Andrzeja Mariesoura.

56:07Tutaj widzimy, że

56:10był wtedy zapewne wiadomo, że był

56:13klerykiem, bo Andrzej Maria deskur w

56:16latach wojny studiował prawo na

56:20podziemnym Uniwersytecie Jagiellońskim w

56:22ramach tajnego nauczania i w roku 45

56:28uzyskał tytuł magistra, a później

56:31wstąpił do archidiecezjalnego seminarium

56:34duchownego w Krakowie I to zdjęcie

56:37pochodzi właśnie z tego okresu.

56:47Tutaj yyy chciałbym powiedzieć też coś

56:49więcej o y Andrzeju Marize, bo jest to

56:52postać tak znana i zasłużona, że należy

56:55yyy powiedzieć coś więcej.

56:58Andrzej Maria Deskur, tak jak już

57:00wcześniej wspominałem, urodził się w

57:01roku 24, 29 lutego

57:05w Sanygniowie jako syna Andrzeja Ludwika

57:08i Stanisława Skoseckich. Uczył się w

57:11gimnazjum w Jaśle, studiował prawo na

57:13Unii w ramach tajnego nauczania,

57:15następnie połoni teologię w tym

57:17arcybiskupim seminarium duchownym w

57:19Krakowie. 48 wysłany przez kardynała

57:21Sapiechę na studia na Uniwersytecie

57:24Katolickim

57:25w szwajcarskim Fryburgu. Przypuszczam,

57:28że kardynał Sapiecha wicząc co się

57:31dzieje i po tym aresztowaniu, które

57:32miało miejsce w styczniu 47 postanowił

57:36chronić Andrzeja Marię Deskurł

57:40na studia do Fryburga. Y i

57:46Andrzej Deskurs z robił tam doktorat z

57:48teologii moralnej, a święcenia

57:50kapłańskie przyjął 20 sierpnia 1950 roku

57:54we Francji w miejscowości Sao Bonezul

57:58we Francji. Prowadził wtedy pracę

58:01duszpasterską we Francji i w Szwajcarii.

58:03We wrześniu 52 podjął pracę w Watykanie.

58:07Przypuszcza się, że wówczas pracował w

58:10sekretariacie stanu, ponieważ arcybiskup

58:12Józef Gablina zaproponował mu studia w

58:15Papieskiej Akademii Dyplomatycznej,

58:17które rozpoczął w roku akademickim 5253,

58:22a od 52 pracował w powołany przez Piusa

58:2512 papieskiej komisji radia i telewizji.

58:30I tutaj też mamy zdjęcie otrzymane

58:32dzięki uprzejmości

58:35pani Magdaleny Węgiel, wnuczki doktora

58:38Grębowskiego.

58:41Na tym zdjęciu widoczny jest Andrzej

58:43Maria Deskur z Piusem 12 i innymi

58:46hierarchami w Watykanie.

58:52Andrzej Maria Deskur od 52 pracował w

58:54powołanej przez Piusa 12 papieskiej

58:56komisji radio i telewizji pierwszej

58:58instytucji kuricznym do spraw środków

59:00masowego przekazu. A w 58 roku otrzymał

59:03tytuł honorowego Szambelana papieskiego.

59:06W 64 tytuł prłata domowego.

59:12W 64 podjął pracę jako referent,

59:15następnie podsekretarz papieskiej

59:16komisji do spraw kinematografii i radia.

59:19A w 65 został sekretarzem. We wrześniu

59:2173 prezydentem lub inaczej mówiąc

59:24przewodniczącym pieskiej komisji do

59:26spraw środku społecznego przekazu, a

59:27sakrebiskup ją otrzymał w roku 1974

59:31udzielił mu jej Paweł VI. Do godności

59:35arcybiskupie podniesiony został przez

59:37Jana Pawła II w roku 1980

59:43z funkcji prezydenta papieskiej komisji

59:46środków masowego przekazu społecznego

59:47emerkowany w kwietniu 1984

59:51zachował tytuł honorowego prezydenta, a

59:53w maju 85 Jan Paweł II wyniósł go do

59:57godności kardynalskiej.

59:59Yyy w styczniu 96 został podniesiony do

1:00:03godności kardynała prezbitera. Yyy był

1:00:06przyjacielem papieża Jana Pawła II.

1:00:10A w czasie konklawy, które wybrało

1:00:12Karola Wojtyły na papieża,

1:00:14arcybiskup Teskuch przebywał po ciężkim

1:00:16udarze mózgu klinice Gemelli. No tutaj

1:00:20mamy właśnie dokumenty, które pochodzą z

1:00:22akt paszportowy

1:00:24Józefa Deskura,

1:00:27telegram z zawiadomieniem, że biskup

1:00:29Deskur ciężko chory, przyjazd konieczny

1:00:33zawiadamia biskup Rubin. Tutaj

1:00:35charakterystyczna data 16 października,

1:00:37a godzina 9:48, czyli jest to dzień

1:00:41wyboru. Wieczorem został wybrany

1:00:44papież Jan Paweł II.

1:00:51Obok mamy zaproszenie skierowane do

1:00:54Józefa de Skura.

1:01:06A dalej już

1:01:09mamy sprawę ewidencyjną obserwacyjną,

1:01:11która była prowadzona przeciwko

1:01:14Andrzejowi Deskurowi urodzonemu 13 maja

1:01:161895

1:01:18po Ostrowie.

1:01:25Tutaj znajduje się postanowienie

1:01:29dotyczące rozpracowania

1:01:33Andrzeja Deskura.

1:01:37Stwierdza się, że wymieniony przed 39 i

1:01:40w okresie okupacji niemieckiej posiadał

1:01:41własny majątek miejscowości Sancygniów,

1:01:43składający się z 1400 hektarów obszaru,

1:01:47który mu został w 45 roku objęty reformą

1:01:50rolną i rozdzielony między bezrobotnych

1:01:52chłopców chłopów. Obecnie wymieniony

1:01:54planuje na pracuje na obiekcie rejon

1:01:57dróg wodnych w Krakowie, gdzie bardzo

1:02:00często jest odwiedzany w biurze przez

1:02:02nieznanych osobników. materiały na

1:02:04wymienionego zostały przejęte z

1:02:06powiatowego urzędu bezpieczeństwa

1:02:08publicznego. Tutaj muszę jeszcze

1:02:10dopowiedzieć, że 45 roku

1:02:15tuż przed przejściem frontu państwo

1:02:17Deskurowie opuścili Sanygniów i

1:02:20uszczegli się w ten sposób przed

1:02:21aresztowaniem. Wkroczyła tam Armia

1:02:23Czerwona. Biblioteka została częściowo

1:02:26zniszczona.

1:02:28Biblioteka składała się z 6000

1:02:32woluminów. starodruków

1:02:35z wartościowych i cennych książek.

1:02:39Jednak Rosjanie obeszli się z nimi w

1:02:42sposób

1:02:44okrutny i tylko 3500 udało się uratować

1:02:47i obecnie znajdują się w większości

1:02:49wojewódzkiej bibliotece

1:02:51w Kielcach.

1:02:55Po opuszczeniu Sanygniowa deskurowie

1:02:58przenieśli się do Krakowa i zamieszkali

1:03:00w Krakowie i właśnie pan Deskur pan

1:03:03Andrzej Deskur podjął pracę

1:03:07w rejonie dróg wodnych

1:03:09i tym obiektem jako

1:03:13instytucją zainteresował się wydział

1:03:16piąty. W 1955

1:03:18wydział ten zajmował się ochroną

1:03:21komunikacji i transportu.

1:03:26A drogi wodne to oczywiście też

1:03:29transport.

1:03:34Rozpracowując Andrzeja de Skura

1:03:36wykorzystywano między innymi informatora

1:03:39o pseudonimie Tadzik.

1:03:45Był on na kontakcie funkcjonariusza

1:03:47chorążego Józefa Golonki.

1:03:50Tutaj widzimy obok schemat,

1:03:54schemat

1:03:57kontaktów

1:04:00>> po prawej stronie. Tak, bo tutaj nie

1:04:02widać jak ty ruszasz.

1:04:03>> To musisz

1:04:06>> Jak chcesz coś pokazać to

1:04:09>> może sobie stajść.

1:04:12Tutaj przeczytam dlatego, że niewidoczne

1:04:14jest tutaj przepraszam bardzo że z tej

1:04:16strony

1:04:17tutaj Andrzej występ jako figurant obok

1:04:21Izabela Dzierbach która miała kontakty z

1:04:24rodziną Deskurów tam ku ze Szwajcarii i

1:04:28Deskur Andrzej, który znajduje się w

1:04:29Watykanie.

1:04:31Poniżej znajdują się osoby,

1:04:35które miały, które spotykały się u

1:04:37Stanisławy Bujarskiej. To była wdowa po

1:04:38oficerze wojska polskiego. Wymieni są

1:04:41tutaj Leon Komorowski, Michal Wojciech

1:04:44Dwernicki, Deskur Andrzej Sapiecha.

1:04:48Spotykali się przeważnie na bridgeu i

1:04:51byli obserwowani właśnie

1:04:54przez

1:04:56informatorów i mieli do nich dotarci.

1:04:58Między innymi informator, który był

1:05:00tutaj najbardziej taki

1:05:04aktywny. To był informator Tadzik.

1:05:07Powyżej

1:05:09też przedstawiony jest tutaj schemat

1:05:12kontaktów, które odbywały się w Zofii

1:05:15Marsztynowej

1:05:16i tutaj też występuje Deskur Andrzej

1:05:19Leon Komorowski Dweriński Michalski

1:05:21Wojciech i Leon Piercha.

1:05:35Podjęto plan operacyjnych przedsięwzięć

1:05:38do sprawy ewidencyjno-obserwacyjnej

1:05:41na obywatela Andrzeja Deskura

1:05:45i stwierdzono, że w okresie okupacji

1:05:47wymieniony był w kontakcie z Armią

1:05:48Krajową i NSZEM popierając ich

1:05:51materialnie. Obecnie figurant

1:05:52zamieszkuje w Krakowie przy ulicy

1:05:54Jaskółczej. Pracuje w rejonie dróg

1:05:55wodnych jako urzędnik. w dalszym ciągu

1:05:58utrzymuje kontakty z byłymi

1:05:59obszernikami, z którymi wspólnie schdza

1:06:02się na bridgea. W ten sposób ujeli,

1:06:04schadza się na bridgea. Wieczorki gry w

1:06:07karty urządzają u obywatela

1:06:09komorowskiego Leona i obywatel Morstin

1:06:12Zofi przy ulicy Sikorskiego.

1:06:15Kontakty wyżej wymienione tutaj byjarka

1:06:18Stanisława żona byłego majara wojska

1:06:20polskiego. Womorowski Leon były

1:06:21obszarnik Dwernicki były obszarnik

1:06:23Lubomirski Sapiecha i inni. Syn Deskura

1:06:26Andrzej przebywa we Włoszech, gdyż w

1:06:291948 po uzyskaniu stopnia magistra praw

1:06:32otrzymał zezwolenie na studia

1:06:35teologiczne we Fryburgu. Jeszcze tutaj

1:06:38muszę nadmienić, że często dokonywano

1:06:41pomyłek. Zamiast Fryburg, jakiś

1:06:43funkcjonariusz urzędu bezpieczeństwa,

1:06:46napisał Fromborg. Potem została została

1:06:48ręcznie zostało to poprawione dopiskiem

1:06:52dopiskiem, że chodzi o Frajburg. Proszę

1:06:54państwa, yyy język yyy aparatu

1:06:56bezpieczeństwa Polski Ludowej był bardzo

1:06:58specyficzny. My jesteśmy do tego

1:06:59przyzwyczajeni. Dlatego Albert to czyta

1:07:01tak niewzruszenie. Ale ja rozumiem

1:07:03państwa rozbawienie, bo naprawdę y

1:07:06wielokrotnie ten ten przysłowi glądek

1:07:08Zdrój to nie jest przypadek. To można

1:07:10takie rzeczy tam znaleźć. Także to potem

1:07:14to ci obszarnicy to wszystko. No to

1:07:15brzmi trochę archaicznie, ale oni

1:07:17naprawdę tak pisali. Niestety spotyka

1:07:20się właśnie takie różne określenia

1:07:22ciekawe.

1:07:24O synu napisali, że pracuje w

1:07:26sekretariacie stanu

1:07:29i utrzymuje kontakt z rodziną poprzez

1:07:32Izabelę Dzierbach, kuzynkę mieszkającą w

1:07:35Szwajcarii.

1:07:37Agenturalnie nie stwierdzono, aby

1:07:40Andrzej Despur w chwili obecnej

1:07:42prowadził jakąkolwiek drogą działalność.

1:07:47Celem rozpracowania rodziny Deskur

1:07:49Andrzeja ma być ustalenie agenturalnych

1:07:52możliwości dotarcia do syna w Watykanie

1:07:55celem zdobycia informacji wywiadowczych.

1:07:57Dla uzyskania materiałów przy

1:07:59opracowaniu

1:08:01kombinacji i zadań dla agentury w

1:08:04realizacji założenia planuje się wykonać

1:08:06niżej wymienione czynności operacyjnej.

1:08:08Oczywiście tutaj wymieniają między

1:08:10innymi informator Tadzik, który który

1:08:13pracuje wspólnie z figurantem

1:08:16yyy i

1:08:24tutaj jest niewyraźnie coś napisane i

1:08:26gra z nim w karty wykorzystać do bardzo

1:08:29szczegółowego

1:08:31rozeznania trybu życia rodziny deskurów.

1:08:34rozeznanie winność w kierunku ustalenia

1:08:38norm towarzyskich i rodzinnych

1:08:40obyczajów.

1:08:42także

1:08:44powieszono takie zadania nie tylko temu

1:08:46informatorowi Tadzikowi, ale innym

1:08:48informatorom, ale ten Tadzik był

1:08:50najbardziej najbardziej takim

1:08:53tutaj cennym informatorem i on

1:08:55przekazywał najwięcej informacji.

1:09:01Polecano też dokonać ustalenia osób

1:09:03zamieszkałych w budynku przy ulicy

1:09:05Jaskółczej nr 4 oraz zebrać opinię o

1:09:09tych osobach, wytypować i opracować

1:09:11osoby mając na uwadze założenia,

1:09:14założenie podsłuchu, co będzie konieczne

1:09:16przy realizacji kombinacji i samym

1:09:19rozpracowaniu deskurów.

1:09:26porozumieć się z departamentem szóstym i

1:09:28zarządać

1:09:30zażądać personali jakopi posiadanych

1:09:33materiałów na syna desę skóra Andrzeja

1:09:35ponieważ prowadzą inwigilację

1:09:37korespondencji. Materiały są konieczne

1:09:39przy opracowaniu zadań dla agentury i

1:09:42kombinacji

1:09:44wykonać to miała wykonać to samodzielna

1:09:47grupa specjalna przy departamencie

1:09:49pierwszym

1:09:52>> przekładając przekładając to na język

1:09:54bardziej zrozumiały władza ludowa

1:09:56wiedziała że deskurowie

1:09:59nie są zwolennikami obecnego ustroju i

1:10:02musiała ich rozpracować a czy im się to

1:10:04udało czas pokazał że chyba nie bardzo.

1:10:08Tak, powrócę tutaj jeszcze właśnie do

1:10:10tego wcześniejszego

1:10:13pisma znajdującego się w aktach.

1:10:17M tutaj znajduje się między innymi pismo

1:10:21do kierownika powiatowego urzędu do

1:10:23spraw bezpieczeństwa publicznego.

1:10:26Jeszcze przepraszam, że zajrze dlatego,

1:10:28że to jest widoczny. Tak, to jest to

1:10:30pismo,

1:10:34gdzie prosi się o przeprowadzenie

1:10:36wywiadu na obywatela deskur Józefa, syna

1:10:38Andrzeja urodzonego w 1922 roku w

1:10:42Sanygniowie, a który to od 52 przebywa

1:10:46na terenie Nowej Soli. I zwracam się

1:10:50tutaj właśnie o przeprowadzenie wywiadu

1:10:52i ustalenie dokładnego miejsca pracy,

1:10:54jaki jest stosunek do pracy

1:10:55wymienionego. Ponadto proszę zwrócić

1:10:58uwagę na oblicze polityczne wyżej

1:11:00wymienionego. Jak wypowiada się na

1:11:01tematy polityczne,

1:11:03to państwo widzą, co jest napisane

1:11:05właśnie wśród najbliższego otoczenia. O

1:11:07ile posiadalibyście dotarcie agenturę do

1:11:10opracowywanego, to starać się ustalić

1:11:13jak wymieniony

1:11:15debatuje na temat byłego folwarku ojca,

1:11:17czy ujawnia się wśród najbliższego

1:11:20otoczenia, że w okresie okupacji był

1:11:22członkiem AK, a następnie NSZ. Tutaj nic

1:11:25nie wskazuje na to, że w ogóle Józef

1:11:27Deskur był kiedykolwiek członkiem

1:11:28Narodowych Sił Zbrojnych. Nigdzie ja

1:11:30takiego potwierdzenia nie znalazłem,

1:11:31więc to już jest

1:11:34taka ich jakaś po prostu informacja,

1:11:38która nie znajduje żadnego potwierdzenia

1:11:40w faktach.

1:11:42>> Jakoś trzeba było, jakoś trzeba było

1:11:44dokumentować swoją pracę, więc no

1:11:46usiłowo

1:11:48zarzucali odpowiedź. Proszę kierować do

1:11:49wydziału piątego wojewódzkiego urzędu w

1:11:51Krakowie.

1:11:55na numer niniejszego pisma. powołując

1:11:58się na numer niniejszego pisma

1:12:00pracować jako bardzo pilną

1:12:06i jeszcze tutaj przeproszę stan zobaczyć

1:12:08to również pisma

1:12:14a tutaj to następne pismo to odnosi się

1:12:16właśnie do Antoniego Skura syna

1:12:19Andrzejaego 30 stycznia 1930 rok

1:12:21wcyniowym

1:12:25który zatrudniony był wówczas w

1:12:26przedsiębiorstwie

1:12:28przemysłu jajczarskiego w Krakowie tak

1:12:30to określono. Także całą rodziną się

1:12:33interesowano proszę kierować do wydziału

1:12:34piątego momencie na numer niniejszego

1:12:36pisma. Wydział piąty właśnie to był ten

1:12:39wydział, który zajmował się

1:12:42transportem i komunikacją, ale ten

1:12:44wydział akurat wtedy

1:12:47przez krzyki okres się tym zajmował, ale

1:12:49rozpracowywano ten obiekt dróg wodnych,

1:12:51a było to dotyczyło ojca Antoniego, więc

1:12:56do tego samego wydziału zwracono się,

1:12:57żeby kierować odpowiedzi, chociaż ten

1:12:59wydział piąty wcześniej

1:13:02zajmował się czymś innym. To był taki

1:13:04wydział społeczno-polityczny, ale po

1:13:05reorganizacji

1:13:07ministerstwa i likwidacji Ministerstwa

1:13:10Bezpieczeństwa Publicznego o powołaniu

1:13:11Komitetu do Spraw Bezpieczeństwa

1:13:13Publicznego w grudniu 54 roku, od 1

1:13:16kwietnia 55 roku

1:13:19została wprowadzona reorganizacja i ten

1:13:21wydział zajmował się wówczas komunikacją

1:13:24i transportem.

1:13:27Tutaj chcę w ten sposób pokazać, że przy

1:13:30okazji zainteresowania właśnie ojcem

1:13:33interesowano się całą rodziną i starano

1:13:36się uzyskać informacje na temat

1:13:38wszystkich członków rodziny. Prowadzono

1:13:41rejestrację korespondencji. Tym zajmował

1:13:43się wydział w. wydział z kolei

1:13:46obserwacją zewnętrzną i wywiadami.

1:13:50Śledzono tryb życia. Tak jak wcześniej

1:13:53już wspomniałem,

1:13:55informator Tadzik mając dotarcie,

1:13:57pracując wspólnie z Andrzejem

1:14:01Ludwikiem Deskurem, przekazywał

1:14:04informacje na jego temat

1:14:07i miał dotarcie do niego. Umawiał się,

1:14:10starał się wkraść w łaski. Nawet w

1:14:12pewnym momencie wspomina się, żeby też

1:14:14starał się zdobyć zaufanie pani

1:14:16Stanisławy Deskurowej z Koseckich.

1:14:19Także jak najbardziej był tutaj takim

1:14:24informatorem, który który się angażował,

1:14:28a pochodził, to znaczy pracował na

1:14:30terenach, które były bliskie Sanygniowi,

1:14:33bo pracował

1:14:35w Książu Wielkim w czasie okupacji w

1:14:38administracji gminnej. pracował też yyy

1:14:41w niedźwiedziu, pracował wcześniej w

1:14:43Słomnikach w zarządzie miejskim

1:14:44Słomnikach

1:14:45i tutaj też pracował jako wcześniej jako

1:14:49księgowy i tutaj też chyba w dziale

1:14:50finansowym y w tym rejonie dróg wodnych

1:14:54i miał dotarcie do Józefa, doja Ludwika

1:14:57Deskur

1:14:59na co dzień w pracy był zadaniowany,

1:15:04przygotowywał opinie, które później były

1:15:06sporządzane w raportach sporządzonych

1:15:08przez przez yy przez Józefa Golonkę,

1:15:13funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa,

1:15:15który dosyć długo w tym urzędzie nie

1:15:17popracował, bo pracował w latach 51-56.

1:15:21Najpierw właśnie jako sierżant, potem

1:15:23chorąży, później doszedł do stopnia pod

1:15:25porucznika

1:15:27i w 56 po tych zmianach październikowych

1:15:30w grudniu zakończył pracę w urzędzie

1:15:34bezpieczeństwa.

1:15:36Tak jak wspominałem przy okazji

1:15:39przy tej okazji, że że tutaj był

1:15:42inwigilowany cały czas Andrzej SK była

1:15:45inwigilowana też jego rodzina. Czasami

1:15:49te opisy, te raporty zawierają takie

1:15:52śmieszne stwierdzenia, nawet użyte w

1:15:56jednym raporcie określenia półzakonica,

1:15:58że państwa deskurów przebywa

1:16:01półzakonnica.

1:16:02yy była ta osoba, która yyy przez pewien

1:16:05czas była w klasztorze, miała zostać

1:16:07zakonnicą, ale nie została i zostało

1:16:09użyte takie określenie półzakonnica.

1:16:11Zdarzają się też jakieś zabawne takie

1:16:13określenia

1:16:15w tym w tych raportach, które były

1:16:18przygotowywane.

1:16:27Oprócz inwigilacji właśnie Andrzeja

1:16:31zajęta się też inwigilacją jego dzieci,

1:16:33tak jak mówiłem już wcześniej i

1:16:34szczególnie szczególną uwagę zwrócono na

1:16:37Józefa Deskura, który był najstarszy

1:16:40i tutaj starano się jak najwięcej o

1:16:43dowiedzieć,

1:16:48że pisano, że studia ukończył w 52, że

1:16:51otrzymał dyplom inżyniera rolnika, że

1:16:54wyjechał do nowej Soli

1:16:56w województwie zielonogórskim i pracuje

1:17:00na nakazie pracy w PZDU w Nowej Soli.

1:17:04W 55 powrócił ponownie do Krakowa.

1:17:06Początkowo zamieszkał u rodziców przy

1:17:08ulicy Jaskółczej

1:17:09i podjął pracę w Instytucie Uprawy

1:17:12Nawożenia i Wleboznawstwa,

1:17:15a później w Instytucie Zotechniki.

1:17:20I tutaj muszę powiedzieć, że podjęto

1:17:23nawet próbę w rachunku Józefa Szczęsnego

1:17:26Daskura, ale ta próba nie powiodła się.

1:17:28On od początku był nastawiony negatywnie

1:17:30do tych funkcjonariuszy. Dwóch z nich

1:17:33spotkało się z Józefem Deskurem i

1:17:39próbowało próbowało go zwerbować,

1:17:49ale Józef zdecydowanie odmawiał.

1:17:54I chciałbym tutaj państwu zacytować taki

1:17:56fragment

1:18:00raportu dotyczący właśnie zaniechania

1:18:04sprawy wstępnej, bo nie doszło do tego

1:18:07werbunku.

1:18:11Sprawa została założona w miesiącu

1:18:13majuranta

1:18:17de skóra Józefa z perspektywą werbunku,

1:18:21który miał na celu dotarcie do brata

1:18:23figuranta pracującego w sekretariacie

1:18:26stanu

1:18:28Watykanu.

1:18:29I tutaj dalej mamy w dniu 19 września

1:18:32wspólnie z Towarzyszem Bogusławskim

1:18:35przeprowadziliśmy, wspomniałem rozmowę z

1:18:36kawiarni Feniks. W rozmowie poruszyliśmy

1:18:39następujące problemy. A jeszcze tylko

1:18:41wspomnę, że dlatego w kawiarni, że że

1:18:43zakładano, że może być trudno pozyskać

1:18:45Józefa Szczęsnego Daskura do tej

1:18:47współpracy, więc postanowiono na

1:18:49pierwsze spotkanie umówić się w

1:18:50kawiarnii.

1:18:55W rozmowie poruszyliśmy następujące

1:18:57problemy. Orientacja dotyczące jego

1:18:59pracy, stosunki rodzinne, posiada

1:19:01posiadana rodzina za granicą i kontakty

1:19:03z nią. ewentualna pomoc nam z jego

1:19:06strony.

1:19:08Omawiane problemy w rozmowie ujęto w

1:19:10formie ogólnej, gdyż konkretnie nie

1:19:12można ich było stawiać. Nasz ze względu

1:19:14na jego negatywny stosunek do nas tam

1:19:17też nie zachodziła potrzeba

1:19:20szczególnej orientacji figuranta w

1:19:23naszych zamiarach. wyjaśnienie figuranta

1:19:25i jego zachowanie zaznaczyć należy, że

1:19:28iż samą propozycją rozmowy był

1:19:30zaskoczony i zdenerwowany, gdyż

1:19:32oświadczył, że z UB nigdy nie miał nie

1:19:35chce mieć nic wspólnego.

1:19:37Zaproponowałem dlatego rozmowę w

1:19:39kawiarni, co w pewnym stopniu rozwijało

1:19:43jego niepokój i obawę. samym ubiorem już

1:19:47wykazał lekceważący stosunek do samej

1:19:49rozmowy. Nie wiadomo jaki ten ubiór był

1:19:51i dlaczego mi nie odpowiadał, ale już

1:19:52stwierdzono, że samiorem wykazał

1:19:55lekceważący stosunek. Tak jak Józef

1:19:57Szczęsny specjalnie ubrał się w ten

1:19:58sposób, żeby zlekceważyć tych

1:20:00funkcjonariuszy. W rozmowie starał się

1:20:03wykazać kompletnie nieorientującego się

1:20:06w sytuacji ogólnej. Skontaktował

1:20:10skonstatował

1:20:12swoją nieprzydatność.

1:20:15coś nieczytelnego tutaj dla nas i stąd

1:20:19bez owocna rozmowa oraz aby jemu dać

1:20:21spokój, gdyż z dużym

1:20:26gdyż z naszym nie chce wiedzieć i

1:20:28niczego nie chce się interesować. Coś

1:20:31tutaj jest nie tak napisane, ale to jest

1:20:33taki raport, ponieważ

1:20:36praca zawodowa daje mu tyle satyksfakcji

1:20:39i zadowolenia, że stara się być wydajnym

1:20:42na powierzonym jemu odcinku.

1:20:45Zaakcentował uwagi dotyczące rolnictwa w

1:20:47całości, jak nie fachowość osób na

1:20:50odpowiedzialnych stanowiskach.

1:20:51zaakcentował również, że z rodzicami

1:20:53bardzo rzadko spotyka się, podając przy

1:20:55tym, że nawet nie zna sprawy z pobytu

1:21:00ich wrażeń z ich pobytu brata we

1:21:03Włoszech, bo w tym czasie chyba pewnie

1:21:04po raz pierwszy w 57 roku państwo do

1:21:07góry wyjechali do Włoch do jego syn do

1:21:10swojego syna księdza Andrzeja Mariura.

1:21:14Natomiast zaakcentowałem nasze

1:21:16zainteresowanie jego krew Szwajcarii.

1:21:18Wyjaśnił i jest to kobieta w podeszłym

1:21:20wieku. Tutaj chodziło o panią Izabelę

1:21:22Dzierbach. Szwajcarka spokrewniona z

1:21:24jego wujkiem już nieżyjącym i czasem

1:21:28jedynie prześle list względnie paczkę.

1:21:32Na zapytania, czy ma życzenie jeszcze

1:21:35jednej rozmowy z nami, zaakcentował, że

1:21:37nie, aby dać jemu spokój, gdyż nie ma

1:21:40przyjemności, nie widzi potrzeby.

1:21:42Rozmowę, która trwała półtorej godziny

1:21:44zakończyliśmy zaznaczając, aby nie miał

1:21:47żadnych obaw, gdyż rozstajemy się jako

1:21:50przyjaciele, jak gdybyśmy się nigdy nie

1:21:53znali.

1:21:56Tutaj też

1:21:57>> przyjaciel

1:21:58>> w wytycznych i wnioskach polecono

1:22:00szczególnie zainteresować się Wandą

1:22:02Deskur, siostrą figuranta i ewentualnie

1:22:05przeprowadzić rozmowę.

1:22:07Opracowanie figuranta Józefa Deskura

1:22:09zaniechać, gdyż dalsze opracowanie jest

1:22:11bezcelowe, czyli podstawa i zdecydowana

1:22:14odmowa Józefa de skóry doprowadziły do

1:22:16tego, że nie próbowano go zwerbować.

1:22:22To są zdjęcia pochodzące z akt

1:22:24paszportowych. Tutaj jest zdjęcie

1:22:26pierwsze Józefa Szczęsnego Deskura,

1:22:27najstarszego z braci. yyym, on był po

1:22:31wojnie yyy adiunktem yyy w yyy na

1:22:36Akademii Rolniczej w Instytucie

1:22:37Zootechniki i dalej yyy Stanisław

1:22:41Deskur, który również w tym instytucie

1:22:43pracował i yyy zajmował się hodowlą

1:22:48koni. wyjeżdżał za granicę

1:22:51w celach właśnie takich zdobywania

1:22:54materiału hodowlanego,

1:22:56zakupu ogierów do do polskich stadnin

1:23:01angloarabów, czyli jak gdyby kontynuował

1:23:03tradycje i pasję swojego ojca Andrzeja

1:23:06Ludwika. Na kolejnym zdjęciu mamy

1:23:09Antoniego Deskura, który był adwokatem w

1:23:12Nowym Targu. A na kolejnym zdjęciu też

1:23:14zdjęcie pochodzące z akt paszportowych

1:23:16znajduje się pani Maria Wandowy Socka z

1:23:19domu Deskur.

1:23:22To już mieliśmy wcześniej te zdjęcia i

1:23:25to już dalej się powtarza.

1:23:28Tutaj jest uroczyste wprowadzenie do

1:23:30bazyliki Mariackiej księdza biskupa

1:23:31Deskura.

1:23:34Dalej takie wzruszające zdjęcie, gdzie

1:23:36kardynał Andrzej Maria Deskur z papieżem

1:23:38Janem Pawłem II

1:23:41jest pokazany. A tutaj dalej znajduje

1:23:44się grobowiec rodziny Deskró na

1:23:45cmentarzu w Sanygniowie. I tutaj na tym

1:23:49grogowcu widoczne są tablice. Na ścianie

1:23:51frontowej znajduje się właśnie taka

1:23:54płaskorzeźba głowy

1:23:57Andrzeja Deskura,

1:23:59urodzonego w roku 1825

1:24:03w Rudzie Talubskiej. yyy wtedy określ na

1:24:07na tej tablicy jest napisane, że to na

1:24:08Podlasiu yyy bardziej można by to

1:24:11określić teraz jako Mazowsze

1:24:14i tam są też podane daty jego yyy

1:24:18zesłania yyy okres przebywania na

1:24:21Syberii yyy w latach y 18460

1:24:27i 186 czy 67

1:24:32w Nerczyńsku, potem w Szadryńsku, w

1:24:34Irguck wcześniej jeszcze także był to

1:24:37człowiek, który uratował się spod

1:24:39Szubienicy i i i bardzo wiele zdziałał

1:24:42dla Sanygniowa. Wybudował ten

1:24:45neorenesansowy

1:24:47pałac. Na grobowcu są też obok tablicy.

1:24:51Jedna ostatnią tablicą jest tablica z

1:24:542017 roku Józefa Szczęsnego Deskur

1:24:56dotyczy.

1:24:58I tak jak wspominam, że wtedy w tym 2017

1:25:02roku przechodziłem koło kościoła Świętej

1:25:04Anny i zauważyłem tam klepsydrę na tym

1:25:06kościele i było napisane właśnie na tej

1:25:08klepsze klepsydrze Józef Szczęsny

1:25:11Desków. Pomyślałem sobie wtedy, czy to

1:25:13nie jest dziadek pana Andrzeja Deskura,

1:25:18aktora, który obecnie mieszka w

1:25:19Warszawie, ale okazało się, że to tata.

1:25:21Tak, że Andrzej Deskur, aktor,

1:25:25był najmłodszym z dzieci

1:25:29i miał wcześniej chyba trzy siostry,

1:25:31prawda? Tak. I i że to właśnie jest

1:25:35ojciec

1:25:37Andrzeja, tego znanego aktora.

1:25:41która obecnie mieszka w Warszawie.

1:25:44Obok jest zapewne zdjęcie, mniej tutaj

1:25:47czytelne akurat nie widzę, ale to jest

1:25:48zapewne zdjęcie z tablicy

1:25:53z napisem Andrzej Ludwig Deskur, który

1:25:56żył w latach 1895-169

1:26:00zmarł wczornie ponieważ tam znajdowała

1:26:03się znajdował się dom, który należał do

1:26:06jego żony Stanisławy

1:26:09Deskurowej. Stanisławy Skórowej z

1:26:11Kosecki i tam jeździli na wypoczynek

1:26:14letni właśnie do Czorstyna i przebywali

1:26:16wtedy w miesiącach letnich w Czorstynie.

1:26:20Oprócz tego

1:26:23tam jest tam są te tablice na na bocznej

1:26:26ścianie głównie umieszczone, a z przodu

1:26:29właś właśnie znajduje się na górze jest

1:26:33ta ta tablica z tam z tą płaskorzeźbą

1:26:37głowy Andrzeja Deskur.

1:26:42Dalej tutaj jest już widoczny sarkofag,

1:26:44który znajduje się w krypcie grobowej

1:26:46sanktuarium świętego Jana Pawła II

1:26:48Wielkiego w Krakowie,

1:26:51a obok katedrze relacji archidiecezji

1:26:54krakowskiej z mszy świętej w set

1:26:56rocznicę urodzin świętej pamięci

1:26:58kardynała Andrzeja Marira.

1:27:02Tutaj chciałbym podziękować za uwagę.

1:27:04Pewnie coś pominąłem jeszcze, co

1:27:05chciałem powiedzieć.

1:27:09No ale y

1:27:12starałem się przekazać te te informacje,

1:27:15które udało mi się uzyskać

1:27:18na temat tej wielce zasłużonej rodziny.

1:27:22Jeszcze nadmienię tutaj, że nigdy nigdy

1:27:25się nie zapisał do Polski Zjednoczonej

1:27:26Partii Robotniczej z akt paszportowych.

1:27:29To wynika, że wszyscy byli bezpalni nie

1:27:31należeli do do tej partii i i zawsze

1:27:37starali się postępować

1:27:39uczciwie i nigdy nie splanili się nie

1:27:43splanili się właśnie przystąpienie do do

1:27:45KZPR.

1:27:50>> Bardzo ci Albert dziękuję. Ja wiem, że

1:27:52pewnie chciałbyś jeszcze dużo, dużo,

1:27:53dużo więcej powiedzieć, bo na pewno

1:27:54dużo, dużo więcej można powiedzieć, ale

1:27:57niestety mamy jakieś rany czasowe i no

1:28:01trzeba to jakoś syntetycznie wszystko

1:28:03ująć. Jeszcze bardzo ci dziękuję. Czy

1:28:05macie państwo jakieś pytania?

1:28:07Chcielibyście państwo coś dodać? Y

1:28:12proszę uprzejmie w momencie panu

1:28:14mikrofon.

1:28:16Ja będę bardzo dziękuję za za bardzo dla

1:28:20nas cenną prezentację. Czy coś więcej na

1:28:24temat tego aresztowania

1:28:26z 47 roku może powiedzieć?

1:28:36Niestety więcej żadnych informacji nie

1:28:38posiadam, ale chciałem jeszcze dodać, że

1:28:41że w Warszawie znajdowały się akta,

1:28:43których już nie ma, zostały zniszczone i

1:28:45tutaj jeszcze postaram się może

1:28:48odnaleźć, jeżeli mi się uda,

1:28:51o, przepraszam

1:28:53informacje, ale o tym aresztowaniu nic

1:28:55więcej niestety nie wiem.

1:28:58Moment,

1:29:01chciałem jeszcze państwu powiedzieć jak

1:29:03>> czy zachowała się tylko kartoteka.

1:29:05>> Tak, tak, zachowała się kartoteka, ale

1:29:07chciałem powiedzieć, że istniały akta w

1:29:08Warszawie. Być może tam było coś na ten

1:29:11temat, chociaż to były akta sprawy

1:29:14prowadzonej w latach 1962-81.

1:29:18To było rozpracowanie operacyjne

1:29:20kryptonim Irwat.

1:29:22i te akta zostały niestety zniszczone.

1:29:26Stwierdzono

1:29:28po prostu, że

1:29:33wyżej wymienione rozpracowanie

1:29:35operacyjnym objęty chodzi tutaj

1:29:36oczywiście o kardynała Deskurz

1:29:38późniejszego kardynała Andrzeja Mari

1:29:40Deskura, został objęty rozpracowaniem w

1:29:44sierpniu 62 roku. W ciągu 18 lat

1:29:47prowadzenia sprawy nie uzyskano żadnych

1:29:49liczących się efektów operacyjnych i

1:29:51informacyjnych. W 79 roku zachorował

1:29:55tutaj jest błąd, bo chodzi o 78 rok

1:29:57oczywiście na wylew krwi do mózgu. Jest

1:30:00częściowo sparaliżowany i pozostaje

1:30:02podstawową opieką lekarską. Ze względu

1:30:04na podeszły wiek wyżej wymienionego oraz

1:30:06jego nieuleczalną chorobę postanowiono

1:30:09zaniechać dalszego prowadzenia sprawy i

1:30:11złożyć ją do archiwum. Departament

1:30:14pierwszy MSW, czyli departament, który

1:30:16zajmował się wywiadem.

1:30:18No tutaj stwierdzono nieuleczoną

1:30:21chorobę. Andrzej Maria Deskurs ma

1:30:24dopiero w roku 2011, jak wszyscy wiemy,

1:30:26więc żył jeszcze długo. Ale jeżeli

1:30:29chodzi o samoaresztowanie, poza tymi

1:30:31zapisami, które znajdują się w

1:30:33kartotekach,

1:30:35nic więcej nie udało się ustalić.

1:30:36Zapewne

1:30:38ciężko by było to ustalić. Gdyby żył,

1:30:42gdyby żył kardynał, to zapewne można by

1:30:44było o to zapytać.

1:30:47Można przypuszczać, że jeżeli by tam

1:30:50było coś bardzo kompromitującego, bo

1:30:52można trzeba założyć coś takiego zawsze,

1:30:54to oni by sobie to zachowali, żeby potem

1:30:55to wykorzystać.

1:30:58Logika i praktyka zawodowa musi

1:31:00wskazywać, że nic nie uzyskali. Po

1:31:02prostu aresztowali go i

1:31:05nic nie uzyskali. Po prostu go musieli

1:31:07go potem wypuścić.

1:31:07>> Jeszcze chciałbym coś dodać. Jeszcze

1:31:09chciałbym tylko dodać, że to zatrzymanie

1:31:11miało miejsce 14 stycznia yyy 47 i to

1:31:14też jest symptomatyczne, bo 19 stycznia

1:31:1647 odbyły się wybory do sejmu, tak

1:31:19zwanego sejmu ustawodawczego. Wiemy jak

1:31:23jak te wybory wyglądały, że zostały

1:31:24sfałszowane i że blok demokratyczny, tak

1:31:27zwany blok demokratyczny uzyskał wówczas

1:31:29około 80% głosów. Wybory zostały

1:31:31sfałszowane przy pomocy

1:31:37przy pomocy służb sowieckich

1:31:40i i pod ich nadzorem

1:31:43i przez UB i MO i

1:31:46PSL uzyskało wówczas jedynie 10%. sama

1:31:49ta informacja, która znajduje się na tej

1:31:53karcie zniszczeniowej, w której mówi

1:31:55się, że że należał do zarządu

1:31:58wojewódzkiego PSL, to też gdzie nie

1:32:01trafiłem nigdzie na inne informacje, że

1:32:03był członkiem zarządu. Zresztą oni w 68

1:32:06roku sami stwierdzają, że że nie

1:32:08potwierdzone zostało to, że należał do

1:32:09jakiejś organizacji.

1:32:13>> Czy mają państwo jeszcze jakieś pytania,

1:32:15uwagi?

1:32:16>> Już da mikrofon.

1:32:19le sł

1:32:21Ewa Deskur wychowana w Czorstynie córka

1:32:24Antoniego.

1:32:26Ja mam wspomnienia takie z dzieciństwa,

1:32:30że stryj Andrzej jak przyjeżdżał na

1:32:33wakacje to zaraz pojawiali się panowie,

1:32:37którzy nasz dom był za wsią i no nie

1:32:41było się gdzie schować. Panowie

1:32:43siedzieli na górce naprzeciwko

1:32:46i notowali, robili zdjęcia. Jak widać,

1:32:49nie było to bardzo przydatne,

1:32:51skoro skoro cała ta dokumentacja została

1:32:54zniszczona,

1:32:56ale tak samo nasz telefon z całą

1:33:00pewnością był na podsłuchu. Co mojemu

1:33:03tacie powiedział pracownik jakiś, jak

1:33:07przenieśliśmy się do Nowego Targu,

1:33:09staraliśmy się o nowy telefon. Pan

1:33:11proszę pana te urządzenia są takie

1:33:13drogie że my panu tego nie

1:33:16zainstalujemy.

1:33:18Ząku z tym moi rodzice przez długi czas

1:33:20potem nie mieli telefonu.

1:33:23Także no takie takie są no nasze

1:33:27wspomnienia, że no na pewno ta

1:33:30inwigilacja trwała. Natomiast no trochę

1:33:33szkoda, że nie ma

1:33:36informacji

1:33:38co oni się dowiedzieli. Bo to w sumie

1:33:40była ciężka praca, bo panowie siedzieli

1:33:42po drugiej stronie ulicy i patrzyli z

1:33:44daleka.

1:33:50Ja jeszcze jeżeli mówię ja przypuszczam,

1:33:51że jakby coś znaleźli to by to by się to

1:33:53zachowało. Jeżeli można jeszcze

1:33:56>> jeżeli można to chciałbym jeszcze dodać,

1:33:58że ze wspomnień pani Marii Wandy

1:34:01Wysockiej

1:34:04Deskur

1:34:06opowiadała ona, że sam pałac to to to w

1:34:09dzieciństwie to był raj. jeździli sobie

1:34:11po łąkach, po koniczynach, konno. Y, sam

1:34:17pałac był bardzo, bardzo piękny i

1:34:20dobrze, i pięknie urządzony, jeżeli

1:34:22chodzi o, o, o parter. Ale wspominała

1:34:27też, że wiecznie było zimno i bo to były

1:34:30mury, jednak obczelane pomieszczenia

1:34:33były,

1:34:35były piece i pomieszczenia były

1:34:37ogrzewane, ale nie było wówczas jeszcze

1:34:39elektryczności. tam zainstalowanej ani

1:34:43nie było też

1:34:45kanalizacji. Mówi, że teraz w XX wieku w

1:34:48wywiadzie, w którym o tym opowiadała,

1:34:50trudno to sobie wyobrazić, ale jednak

1:34:52tak było. lampy były naftowe, używano

1:34:54lamp naftowych i i i to całe nabożeństwo

1:34:58z czyszczeniem tych lamp naftowych

1:35:01wówczas wspominała też, że w okresie

1:35:04przedwojennym znajdował się tam namiot

1:35:06turecki, który jednak w pewnym czasie

1:35:09się rozszedł, że że ta tkanina już taka

1:35:12była, że że

1:35:15uległ zniszczeniu i za tym namiotem

1:35:17właśnie znajdowało się to takie

1:35:19przejście tajemne na dół do do piwnic.

1:35:22Jeszcze tutaj tylko chciałem taką

1:35:24relację pani Teresy Pieron,

1:35:28która z Grębowskich wspomnieć, która

1:35:31mówiła mi, że po maturze właśnie to była

1:35:34córka pana doktora Grębowskiego, wybrała

1:35:37się, to był prawdopodobnie rok 65

1:35:39samochodem. Pan doktor Grębowski był

1:35:41jedną z niewielu osób w Działcach, które

1:35:44posiadały wówczas samochód. Może był

1:35:46pierwszym yyy pierwszym

1:35:49mieszkańcem tego miasteczka, który który

1:35:51ten samochód posiadał. wybrali się

1:35:53właśnie do Czorztyna. Tutaj chcę

1:35:54powiedzieć i wówczas wówczas zastali tam

1:35:58księdza Andrzeja Marię Deskura i

1:36:02wspominała, że siedziała wówczas obok

1:36:06księdza

1:36:07Andrzeja i

1:36:10dał jej taką, to znaczy mówił do niej,

1:36:13że, że powinna się uczyć języków obcych.

1:36:15Taką radę jej dał właśnie po maturze

1:36:17zaraz. A imię też wspominała, że że że

1:36:23też to imię, które jej nadano, to

1:36:26zostało nadane

1:36:29ze wskazania księdza Deskura, powiedział

1:36:32wówczas, że jeżeli będziesz miała córkę,

1:36:34to nadaj jej imię Teresa. Teresa od

1:36:36dzieci Jezus. yyy także bardzo miło

1:36:39wspominała te kontakty, mówiła, że pan

1:36:41Józef Deskur yyy bywał w Działuszcje i

1:36:45odwiedzał ich tam i on był związany

1:36:47właśnie i z ludźmi i z tym miejscem i

1:36:49przez cały yyy czas y starał się tam

1:36:55pojawiać.

1:36:57Dziękuję.

1:36:59Dobrze, dziękuję państwu. Jeśli będą

1:37:01jakieś pytania, to oczywiście prelegent

1:37:03jest tutaj do państwa dyspozycji po po

1:37:05spotkaniu, także powolutku już będziemy

1:37:08będziemy kończyć. Szanowni państwo,

1:37:12zapraszam na kolejne nasze spotkania. Za

1:37:14dosłownie dwa tygodnie 4 marca będziemy

1:37:17mówili o rocznicy o rocznicy

1:37:2185 rocznicy powstania getta w Krakowie.

1:37:24Będę miał przyjemność sam mówić tutaj z

1:37:26kolegą na ten temat. Także rozrzut

1:37:29tematyczny, jak państwo widzą mamy dosyć

1:37:30duży, ale może na tym cały urok polega

1:37:32tych naszych spotkań, że każdy jest na o

1:37:35czymś innym. Bardzo dziękuję za za

1:37:39Albercie za tą prelekcję. Państwu

1:37:41dziękuję za przybycie i do zobaczenia.

1:37:49Bardzo dziękuję bardzo wszystkim państwu

1:37:52dziękuję za przybycie i przedstawicielom

1:37:54rodzin przedstawicielom rodziny Deskurów

1:37:58obecnym tutaj i wszystkim osobom, które

1:38:01które tutaj się zjawiły dzisiaj.

1:38:06Yeah.